Podstawowe pojęcia meteorologiczne



Amplituda temperatury

Różnica między najwyższą a najniższą z rozpatrywanych temperatur. Roczną amplitudą temperatury nazywa się różnicę między ekstremalnymi miesięcznymi temperaturami w ciągu roku.


Ciśnienie atmosferyczne

Siła z jaką słup powietrza atmosferycznego działa na jednostkę powierzchni w wyniku swego ciężaru. Siła ta jest równoważona prężnością powietrza. Odrzuca się przy tym nacisk powietrza, wywołany jego ruchem ( wiatrem).


Front atmosferyczny

Powierzchnia zetknięcia się dwu różnych mas powietrza, a raczej strefa przejściowa między dwiema masami powietrza.


Front metrologiczny

Powierzchnia zetknięcia się dwu różnych mas powietrza, a raczej strefa przejściowa między dwiema masami powietrza.


Izobary

Linie na mapach specjalnych ( klimatograficznych, synoptycznych ) łączące miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym.


Izotermy

Linie na mapach specjalnych ( klimatograficznych, synoptycznych ) łączące punkty z jednakową temperaturę powietrza.


Klimat

Całokształt stanów pogody, właściwych danej miejscowości lub krainie, i przeciętny przebieg rocznego rytmu ich zmian w obrębie dłuższego okresu czasu. Jest rezultatem procesów fizycznych zachodzących nieprzerwanie w atmosferze ziemskiej, jak nagrzewania, kondensacji pary wodnej, opadów itd.


Konwekcja

Ruch powietrza z kierunku pionowym, jego wznoszenie się lub opadanie. Zachodzi ono pod wpływem chwiejnej równowagi masy powietrza.


Masa powietrza

Wycinek troposfery wyróżniający się szczególnym pionowym uwarstwieniem termicznym, wilgotnością powietrza i innymi cechami, nabytymi przez dłuższy pobyt nad określonym typem podłoża.


Meteorologia

Nauka stanowiąca dział geofizyki, badająca i wyjaśniająca zjawiska i procesy zachodzące w atmosferze - przede wszystkim w troposferze, z uwzględnieniem oddziaływania jej podłoża ( gruntu, mas wodnych ). Dzieli się na szereg dyscyplin, z których najważniejsze są: ogólna, synoptyczna, dynamiczna.


Niż baryczny

Ośrodek niskiego ciśnienia - taki układ ciśnienia atmosferycznego, rozpatrywanego w jednym poziomie, że najniższe ciśnienie znajduje się w środku układu, skąd na wszystkie strony wzrasta.


Okres wegetacyjny

Okres roku, kiedy może rozwijać się roślinność ze względu na dostateczną ilość wilgoci i ciepła.


Pogoda

Całokształt zjawisk uwarunkowanych fizycznym stanem atmosfery występujących w danym momencie nad danym obszarem lądowym lub morskim. Ze składających się nań elementów meteorologicznych najważniejsze są: opady, temperatura, usłonecznienie, wilgotność, zamglenie, zachmurzenie, kierunek i prędkość wiatru, ciśnienie atmosferyczne, wyładowania elektryczne. Na pogodę prócz ustawicznie zmieniającego się stanu atmosfery wpływają w mniejszym stopniu takie czynniki środowiska geograficznego, jak ukształtowanie terenu, szata roślinna, gleby, wody oraz uprzemysłowienie, z którym związane są dymy i gazy zatruwające powietrze i wybitnie powiększające absorpcję promieni słonecznych.


Strefy klimatyczne

Obszary kuli ziemskiej o mniej lub bardziej wyraźnej rozciągłości równoleżnikowej, mające określone warunki klimatyczne; są rezultatem coraz bardziej skośnego padania słonecznych na powierzchnię Ziemi od równika ku biegunom ( nasłonecznienie ); wyróżniane są przede wszystkim na podstawie temperatur, ich wahań, rozkładu mas powietrznych, opadów atmosferycznych, a także stref roślinnych itp.


Temperatura maksymalna

Najwyższa z rozpatrywanych temperatur, np. maksimum dobowe to najwyższa aktualna temperatura obserwowana w danej dobie.


Temperatura miesięczna

Średnia arytmetyczna dobowych temperatur w określonym miesiącu.


Temperatura roczna

Średnia arytmetyczna temperatur dobowych w ciągu roku.


Wiatr

Postępowy, strumieniowy ruch powietrza. Niektórzy meteorologowie ograniczają zakres pojęcia do prądów powietrza w kierunku poziomy, w niższej warstwie troposfery.


Wyż baryczny

Ośrodek wysokiego ciśnienia - taki układ ciśnienia atmosferycznego, rozpatrywanego w jednym poziomie, że najwyższe ciśnienie znajduje się w środku układu, skąd maleje na wszystkie strony.


Zachmurzenie

Pokrycie nieba chmurami. Stopień zachmurzenia określa się ułamkiem dziesiętnym, wskazującym jaką część nieba pokrywają chmury.


Opracował Paweł Kunicki na podstawie: Jan Flis,Szkolny słownik geograficzny.WSzP.; S. Żmuda, S.Pietkiewicz,Słownik pojęć geograficznych.WP.