Plastyka

Wycinanki łowickie są prawdziwymi dziełami sztuki, mieniącymi się wszystkimi barwami tęczy. Wycinanki można wyeksponować zarówno we wnętrzu rustykalnym jak i nowoczesnym. Służyły głównie do dekoracji chałup wiejskich . Dawniej wykonywano je za pomocą nożyc do strzyżenia owiec. Pierwsze wielobarwne wycinanki pojawiły się w mieszkaniach chłopów pod koniec XIX wieku. Na początku były to pojedyncze elementy wycięte z kolorowego papieru (koniecznie glansowanego) naklejane bezpośrednio na kafle piecowe czy ściany. Dopiero później zaczęto wycinanki umieszczać na białych kartkach. Wszystkie są wykonywane ręcznie, więc praktycznie nie ma dwóch bliźniaczych. W latach 90 XXw. ukształtowały się trzy podstawowe formy tradycyjnej łowickiej wycinanki:

KODRY - prostokątne wycinanki zawierające najczęściej motywy kwiatowe, sceny rodzajowe z życia wsi oraz elementy zoomorficzne. Ich nazwa wywodzi się od kołtryn, poprzedniczek tapet, które za czasów naszych pradziadków były bardzo popularne. Kodry najczęściej były umieszczane na belkach pod stropem, ścianach pomiędzy oknami i nad drzwiami do chałupy. Posiadały zazwyczaj trzy lub jedną oś symetrii.

GWIOZDY - wycinanki w zawierające najczęściej motywy roślinne, zoomorficzne i antropomorficzne. Powstawały przez naklejenie na biały karton w kształcie koła kolorowego papieru. Umieszczane były na belkach pomiędzy "kodrami". Czasami były zakończeniem trzeciej formy wycinanek "tasiemek". Odmiana gwiozd, wycinanki ażurowe pojawiły się chałupach łowickich w pierwszej połowie XXw. Wykonywane były przez odpowiednie "pocięcie" jednego kawałku papieru, najczęściej o czarnym kolorze. Dopiero na to naklejane były wielobarwne dekoracje. Posiadały one jedną oś symetrii. Dziś możemy rozróżnić dwa rodzaje ażurowych gwiozd. Pierwsze, występują w formie barwnej rozety z wzorami geometrycznymi. W drugich najważniejszym elementem była para ptaków zwróconych ku sobie. Umieszczane byłe one na bokach kwiatka. Ten rodzaj wycinanek nie służył do dekoracji izb, a był przeznaczony na sprzedaż.

TASIEMKI - są to wycinanki wykonane z dwóch pionowych pasków o identycznej dekoracji. Pasy są połączone u góry, czasami "gwiozdom" i nieco rozsunięte u dołu. Dolne brzegi tasiemek przyozdobione są kolorowymi frędzlami lub ażurowa koronką. W swojej formie i bogatej, roślinnej ornamentyce przypominają wstążki, używane do wieńców ślubnych na terenie Łowicza pod koniec XIXw.

PAJĄKI - były kolejną ozdobą, która dawniej zdobiła izby łowickich chałup. Były wieszane po środku pod stropem. Pierwszy, a zarazem najstarszy rodzaj pająków to "światy". Cechowały się tym, że były wykonane z glinianej kuli i wetkniętych w nią słomianych patyków. Na końcach znajdowały się różnobarwne krążki. Nazwa pająka "światy" wywodzi się od słomianych patyków wetkniętych w glinianą kulę, które skierowane były we wszystkie kierunki świata. "Pająki", które przypominają odwrócony stożek były ozdabiane za pomocą wydmuszek z jaj oklejanych wycinankami, "jeżykami" i kulami z bibuły. Najważniejsze elementy były przymocowywane do obręczy, od której początek brał łańcuch ze słomy i bibuły ciągnący się ku górze. Zazwyczaj wewnątrz obręczy zawieszone było jeszcze jedno, ale tym razem mniejsze koło. Przy odrobinie szczęścia można było natknąć się na "pająki" wykonane wyłącznie przy pomocy kwiatów z kolorowej bibuły i słomy. Często można było spotkać "pająki" bardzo widowiskowe. Były one wielokondygnacyjne, zrobione ze słomy, kolorowej bibuły i wełny. Miały one kształt wieloboku, z którego narożników początek brały następne wieloboki, a przez ich wnętrza przechodziły różnokolorowe nitki.

KWIATY z bibuły były najpopularniejszą ozdobą, którą można było spotkać w łowickiej chacie. Najczęściej dekorowano nimi ołtarzyki, które znajdowały się w każdej świątecznej izbie. Bukiety stojące zawsze były płaskie. Wykonywano je z różnych kwiatków na drutach, które byłe przyczepione do pionowego patyka. Ołtarz był ozdobiony przez kilka par bukietów ustawionych symetrycznie i zgodnie z zasadą, że mniejsze znajdowały się bliżej środka, a większe w głębi stolika przy jego bokach. Do najmniejszych bukietów należą te, które były wykonane z kwiatów tego samego gatunku np. niezapominajek, stokrotek. Stojący na ołtarzyku krzyż lub figurkę Matki Boskiej otaczał wianek, wykonany z róż w kilku kolorach. Kwiatami ozdabiano również obrazy z wizerunkami świętych. Przybierano je kwiatowymi girlandami umieszczanymi na górnej części ramy lub otaczającymi obraz koronkami . Zazwyczaj wykonywano je z bardzo małych kwiatków w jednym lub wielu kolorach. Bukiety umieszczane na ścianach, pomiędzy obrazami, były robione z różnokolorowych roślin. Tworzywem do produkcji kwiatów nie była wyłącznie bibuła, gdyż wykonywano je również z odpowiednio złączonych, tekturowych elementów lub drutu. Do tych często przymocowywano kolorowe szklane bombki

RZEŹBY wykonywane przez dawnych łowiczaków odwoływały się do tematyki sakralnej. Rzeźbiarze wykonywali przydrożne kapliczki z postaciami świętych oraz przydrożne krzyżyki. Ludzie świeccy często zgłaszali się do nich z prośba o wyrzeźbienie pasyjki i "osóbki", które były umieszczane na domowych ołtarzykach. Postacie, które najczęściej można spotkać oglądając stare łowickie rzeźby to św. Jan Nepomucen oraz Matka Boska Skępska. Nie znamy autorów większości tych rzeźb. Pod XXw. rzeźbiarze zaczęli powoli odchodzić od tematyki sakralnej i rzeźbić postacie ludzi i zwierząt. Niewątpliwie bardzo wybitnym rzeźbiarzem był pan Julian Brzozowski ze Sromowa.

MALARSTWO niestety nie było specjalizacją łowickiego folkloru. Do XX wieku w łowickich izbach wisiały malowane obrazy świętych, zakupione na jarmarkach lub wykonane przez znajomego malarza. Dzieła te nie były podpisywane, więc nie możemy dzisiaj stwierdzić, kim byli autorzy. Malarstwo powoli, jak inne zawody, między innym kołodziej, odchodzi powoli w zapomnienie.