Magazyn artyleryjski przy ul. konopnickiej

Położenie Koźla, nad górną Odrą, w pobliżu granic średniowiecznych księstw piastowskich, później monarchii czeskiej, habsburskiej i pruskiej, wielokrotnie przesądziło o jego tragicznych losach wojennych.

W początkach 1741r. miasto opanowali Prusacy, którzy przystąpili do przebudowy zastanych fortyfikacji. O podjęciu tych prac zdecydował osobiście król Fryderyk II, który docenił strategiczne położenie miasta na pobliskim pograniczu austriackim.Wzniesiono kompleks koszar dla dwóch batalionów wojska przy ulicy Targowej, w miejscu zasypanej odnogi Odry.

Ważne ogniwo
Do momentu oblężenia Koźla przez jednostki Wielkiej armii Napoleona I Prusacy zmodernizowali twierdzę, stanowiącą najbardziej na południ ewysunięty punkt strategiczny na pograniczu polsko-austriackim.

 Powstały też istotne dla obrony reduty (1789r.): Rogowska na północy, Orla na przyczółku mostowym, Kłodnicka
i Kobylicka - na wyspie. Wzniesiono 10 prochowni, arsenał, most na Odrze i unowocześniono główny wał obronny oraz położone na lewym brzegu Odry Redutę Większycką i Redutę Reńskowiejską. Na bagnistym obszarze między twierdzą a Reńską Wsią, Większycami i Rogami założono dodatkowe nasypy i zapory wodne.

Wieża Montalemberta - Fort Fryderyka
W następnych latach przystąpiono do budowy tzw. Wieży Montalemberta (1805), pierwszego tego rodzaju fortu
w państwie pruskim. Wybrano na ten cel dość odległe przedpole twierdzy kozielskiej (dzisiejsza ul. Portowa) celem stworzenia dodatkowej osłony twierdzy od północy i wschodu, tj. od strony Kłodnicy, Rogów, Pogorzelca. Dostęp do wieży, zwanej też Fortem im. Fryderyka Wilhelma, utrudniała od północy
i wschodu młynówka i rzeka Kłodnica, a działa fortu osłaniały dostęp do pobliskich zabudowań młyna "na kukli" oraz na przyczółek mostowy. W zasięgu artylerii wieży znalazła się Kłodnica i Kanał Kłodnicki.

 Do chwili wybuchu wojny (1806) zdołano wznieść główny korpus wieży-fortu, otoczony fosą i wałem ziemnym. Nie było jeszcze schodów prowadzących na górne piętra, a brak lawet uniemożliwił zainstalowanie dział na górnym piętrze.

Wojna na Śląsku - oblężenie Koźla
Rozkazem ze stycznia 1807 Napoleon zlecił operacje przeciwko pruskim garnizonom w Brzegu i Koźlu.
W styczniu 1807 doszło do oblężenia Koźla, które trwało do marca.

W pierwszych dniach oblężenia, co najmniej do końca stycznia, załoga oblężonego garnizonu usiłowała przejąć
w swe ręce inicjatywę, organizując wypady i dośc celnym ogniem nękając oblegających.

Bombardowanie Koźla z dział rozpoczęto 4 lutego wczesnym rankiem. Trwało 10 godzin. Wyrządzono poważne szkody materialne i wywołano kilka pożarów. Ucierpiała prawie ¼ część domów mieszczańskich.

Na dalszy przebieg oblężenia miała duzy wpływ gwałtowna odwilż (od 5 lutego). Odra i Kłodnica wystąpiły
z brzegów, utrudniając oblegającym przeprawę.

W wyniku ponownego bombardowania z 6 na 7 lutego w mieście spłonęły m.in. koszary i magazyny z mąką. Ucieczki z oblężonej twierdzy były na porządku dziennym. W początkach marca pojęto decyzje o zwinięciu oblężenia, które wobec braku inicjatywy ofensywnej przeciągnęłoby się jeszcze dość długo. 4. marca zastąpiono oblężenie blokadą.

 Komendant twierdzy zaniechał na kilka dni wypadów i ograniczył się do nękania ogniem dział z twierdzy ruchów na śluzie w Kłodnicy, gdzie przepływały barki z amunicją dla jednostek bawarskich. Załoga twierdzy znajdująca się nadal w beznadziejnym położeniu, topniała nadal wskutek śmierci, chorób i dezercji.

 7. kwietnia rozpoczął się II etap oblężenia twierdzy. 10 IV wojska Wielkiej Armii stoczyły największą potyczkę tego etapu oblężenia z pruską załogą Koźla. Łącznie uczestniczyło w niej około tysiąca żołnierzy. Nie spełniły się nadzieje Prusaków związane tez z rozbiciem blokady.

Biblioteka im. Harryego Pottera, PSP 9, 47-220 Kędzierzyn-Koźle, Gagarina 3, tel/fax 077/4833034 http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/bibliotekapsp9/napoleon.htm © 2003 matusiak