PROGRAM WYCHOWANIA
KOMUNIKACYJNEGO


DLA PRZEDSZKOLI,
SZKÓŁ PODSTAWOWYCH
I ŚREDNICH SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH*



Dopuszczony do użytku szkolnego
przez Ministerstwo Edukacji Narodowej
Decyzja z dnia 20.06.1996 roku
Nr DKO-4014-2/96

Przygotowanie do uczestnictwa
w ruchu drogowym i turystyce


OPRACOWAŁ ZESPÓŁ W SKŁADZIE
kom. Mgr Bogumiła Bogacka-Osieńska - Wydział Ruchu Drogowego Komendy Stołecznej Policji
mgr Ewa Królicka - Doradca metodyczny techniki Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Warszawie
mgr Danuta Łazuchiewicz - Doradca metodyczny techniki Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Warszawie
mgr Hanna Aleksandra Usielska-Ptaszek - Doradca metodyczny wychowania przedszkolnego Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Warszawie
KONSULTANT PEDAGOGICZNY
mgr Helena Gutowska
KONSULTANT METODYCZNY
mgr Ewa Brańska - Ministerstwo Edukacji Narodowej
mgr Andrzej Mentrak - Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Warszawie
KONSULTANT MERYTORYCZNY
kom. mgr Waldemar Wierzbicki - Wydział Ruchu Drogowego Komendy Stołecznej Policji

* niniejsza praca obejmuje szkoły podstawowe (klasy I-III)


PROGRAM WYCHOWANIA KOMUNIKACYJNEGO DLA KLAS I-III SZKOŁY PODSTAWOWEJ


CELE PROGRAMU

   Wychowanie komunikacyjne, którego głównym celem jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego zaczyna się już w przedszkolu.
   W nauczaniu początkowym kontynuuje się systematyczną edukację w tym zakresie przysposabiając dzieci do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym w charakterze pieszego, pasażera, a także kierującego pojazdem.
   Przyjęcie odpowiedniego programu i jego systematyczna realizacja na wszystkich poziomach pracy dydaktyczno-wychowawczej z dziećmi, powinna wpłynąć na kształtowanie właściwych postaw w zakresie kulturalnego, bezkonfliktowego uczestnictwa w ruchu drogowym.
   Aktualnie obowiązujący program nauczania początkowego bardzo szeroko potraktował treści z wychowania komunikacyjnego, które głównie realizowane są na lekcjach o środowisku społeczno-przyrodniczym, lekcjach techniki i kultury fizycznej, jak też częściowo na innych przedmiotach, zgodnie z zasadą integracji treści i metod na tym poziomie nauczania.
   Celem przygotowania dzieci klas I-III do uczestnictwa w ruchu drogowym (przy uwzględnieniu treści zawartych w programie nauczania początkowego), jest uświadomienie im zagrożeń istniejących na drodze, potrzeby troski o zdrowie i życie własne oraz innych uczestników ruchu drogowego, uświadomienie potrzeby bezkonfliktowego, kulturalnego funkcjonowania w ruchu.


KLASA I KLASA II KLASA III

TREŚCI PROGRAMOWE


KLASA PIERWSZA

  1. Droga dziecka z domu do szkoły i z powrotem, odległości. Wybór bezpiecznej drogi. Poznanie zagrożeń.
  2. Uczestnicy ruchu drogowego: pieszy, pasażer, kierujący pojazdem.
  3. Elementy drogi: jezdnia, chodnik, pobocze.
  4. Rodzaje dróg (zależnie od nawierzchni jezdni, natężenia ruchu, liczby jezdni itp.)
  5. Ogólne zasady poruszania się pieszych i pojazdów;
    • zasada ruchu uporządkowanego na drodze (pojazdy i piesi korzystają z określonych miejsc na drodze według ustalonych reguł),
    • zasada upewniania się przez pieszych(zatrzymanie się na chodniku w bezpiecznej odległości od jezdni, spojrzenie w lewo, w prawo, wejście na jezdnię, gdy pojazd zatrzymał się lub nic nie jedzie) i kierujących pojazdami podczas korzystania z dróg (szczególnie w pobliżu miejsc niebezpiecznych, np. skrzyżowań, przejazdów kolejowych, tramwajowych itp.).
  6. Poruszanie się pieszych: w terenie (obszarze) zabudowanym - w mieście:
    • prawa strona chodnika (bezpieczna odległość podczas przechodzenia obok innego pieszego),
    • korzystanie z przejść dla pieszych wyznaczonym na prostym odcinku drogi oraz na skrzyżowaniach:
    1. bez sygnalizacji świetlnej(zatrzymanie się na chodniku w miejscu dobrej widoczności, w bezpiecznej odległości od jezdni i stosowanie zasady upewniania się przed wejściem na jezdnię, przechodzenie po jak najkrótszym odcinku drogi),
    2. z sygnalizacją świetlną (rozróżnianie kolorów, znajomość sygnałów sygnalizatora dla pieszych, stosowanie się do nich, zajęcie odpowiedniego miejsca na chodniku i upewnienie się przed wejściem na pasy przejścia oraz właściwe zachowanie się, gdy sygnał zielony pulsuje, a pieszy znajduje się na chodniku lub przejściu),
    3. podczas kierowania ruchem przez osobę, np. policjanta(zachowanie zależne od przyjętych postaw policjanta),
    4. z wysepką dla pieszych (na przejściach dla pieszych z sygnalizacja świetlną lub bez niej)oraz korzystanie z przejść nadziemnych(kładek) i podziemnych.
      W terenie (obszarze) nie zabudowanym - poza miastem:
    • lewe pobocze drogi (jeżeli go nie ma lub nie nadaje się do korzystania - poruszanie się jeden za drugim przy lewej krawędzi jezdni),
    • noszenie elementów odblaskowych,
    • przechodzenie przez jezdnie w miejscu dobrej widoczności, po jak najkrótszym odcinku drogi.
  7. Poruszanie się po drogach o zmierzchu i podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych (w czasie mgły, deszczu, opadów śniegu, burzy, gołoledzi, zamieci) i zmniejszonej przejrzystości powietrza, wywołanej kurzem, pyłem itp.
    • noszenie we właściwym miejscu elementów odblaskowych na ubraniu oraz obuwiu lub latarek ze światłem białym,
    • kolorowe ubrania,
    • odzież nie krępująca ruchów i nie ograniczająca pola widoczności drogi.
  8. Zachowanie się na przystankach komunikacji publicznej oraz w środkach komunikacji zbiorowej lub indywidualnej:
    • wybór bezpiecznego miejsca na chodniku z dala od jezdni,
    • przestrzeganie zasady bezpieczeństwa przy wsiadaniu i wysiadaniu z autobusu, tramwaju (nie wsiadać po usłyszeniu sygnału dźwiękowego, nie utrudniać wejścia lub wyjścia innym pasażerom) z samochodu (wsiadać lub wysiadać od strony chodnika lub pobocza),
    • przestrzeganie zasad bezpieczeństwa podczas podróżowania środkami komunikacji zbiorowej (stać z dala od drzwi, trzymać się poręczy, ustępować miejsca osobom starszym, niepełnosprawnym oraz nie wychylać się przez okno, nie zanieczyszczać pojazdów i drogi, nie niszczyć jego wyposażenia a także nie hałasować),
    • przestrzeganie zasad bezpieczeństwa podczas podróżowania środkami komunikacji indywidualnej - samochodem osobowym (zająć odpowiednie miejsce, nie przeszkadzać kierowcy, nie zanieczyszczać drogi, nie wychylać się przez okno itp.).
  9. Miejsca niebezpieczne (skrzyżowania, drogi o dużym nasileniu ruchu, przejazdy kolejowe: z zaporami, bez zapór - jedno lub wielotorowe, przejazdy tramwajowe oraz wykopy, roboty drogowe, przejazdy tramwajowe oraz wykopy, roboty drogowe, bramy, zakręty, wzniesienia itp.).
  10. Bezpieczeństwo zabaw w różnych porach roku.
  11. Droga zatrzymania pieszego idącego wolno i biegnącego.
  12. Droga zatrzymania pojazdu jadącego szybko, wolno, gdy nawierzchnia jezdni jest sucha i gdy jest mokra.
  13. Charakterystyczna zabudowa, drogi i środki transportu w naszej miejscowości.
  14. Praca policjanta. Zachowanie bezpieczeństwa i porządku publicznego w mieście i na wsi.
  15. Pomoc osobom niepełnosprawnym (koleżankom i kolegom) na terenie szkoły.
  16. Wybrane symbole i znaki, mające charakter powszechnej informacji, na terenie szkoły - określające zasady poruszania się po niej.
  17. Znaki drogowe przeznaczone dla pieszych. Rodzaje znaków drogowych: ostrzegawcze, zakazu, nakazu, informacyjne.
  18. Niebezpieczeństwa związane z upadkiem - stłuczenia. Zapobieganie i postępowanie w przypadku wystąpienia stłuczeń.

ĆWICZENIA

  1. Określanie położenia wybranego obiektu lub obiektów według przyjętego punktu odniesienia za pomocą słów: bliżej, dalej, po lewej, po prawej stronie oraz ocenianie odległości szacunkowo lub za pomocą pomiaru ustaloną miarą (krokami, patykiem, linijką itp.)
  2. Ćwiczenia przygotowujące do uważnego patrzenia i słuchania podczas poruszania się po drogach (reagowanie na sygnały świetlne, dźwiękowe i postawę policjanta).
  3. Ćwiczenia w rozpoznawaniu elementów drogi w pobliżu szkoły, domu. Określanie miejsc poruszania się po drodze uczestników ruchu. Obserwacja ruchu pieszych i pojazdów na drogach w mieście i poza miastem. Porównywanie uporządkowanego ruchu drogowego ze swobodnym poruszaniem się dzieci np. na boisku szkolnym.
  4. Obserwacja dróg, przystanków ich oznakowania i urządzeń.
  5. Ćwiczenia w określaniu bezpiecznego miejsca zatrzymania się pieszego na chodniku lub poboczu przed wejściem na jezdnię (określenie widoczności drogi).
  6. Obserwacja bezpiecznego przez pieszych jezdni.
  7. Pokaz bezpiecznego przechodzenia przez jezdnię zgodnie z zasadami upewnienia się, ruchu prawostronnego; na odcinku prostym i skrzyżowaniach różnego typu, w warunkach małego nasilenia ruchu.
  8. Ćwiczenia na makiecie skrzyżowania - np. ruch pieszych przy zmianie świateł sygnalizacji.
  9. Praktyczna nauka przechodzenia przez jezdnię - ćwiczenia na boisku szkolnym i na drodze.
  10. Pokaz widoczności osób z elementami odblaskowymi i bez nich, o zmierzchu, podczas złych warunków atmosferycznych (lub w zaciemnienionej sali), w ubraniu ciemnym lub jasnym.
  11. Ćwiczenia w zakresie poruszania się po lewej stronie drogi poza miastem.
  12. Obserwacja hamowania pieszego i pojazdów oraz określanie drogi zatrzymania zależnie od prędkości i stanu nawierzchni jezdni. Pokaz drogi zatrzymania pojazdu na ilustracji lub na boisku. Zabawy z zatrzymaniem się na sygnał dźwiękowy lub świetlny.
  13. Ćwiczenia w kulturalnym i bezpiecznym zachowaniu się na przystankach i w środkach lokomocji.
  14. Obmywanie zadrapanej, zabrudzonej skóry, próba bandażowania.

powrót

KLASA DRUGA

  1. Utrwalenie zasad poruszania się pieszych - indywidualnie w mieście i poza miastem oraz znajomości znaków drogowych dotyczących ruchu pieszych.
  2. Zasady poruszania się zorganizowanych grup pieszych (kolumn) do lat 10.
    1. Na terenie (obszarze) zabudowanym - w mieście:
      • dwójkami pod nadzorem osoby (osób) pełnoletniej,
      • korzystanie z chodnika,
      • przestrzeganie zasady ruchu prawostronnego,
    2. poza terenem (obszarem) zabudowanym - poza miastem:
      • poruszanie się dwójkami, lewą stroną drogi - poboczem,
      • w przypadku braku pobocza poruszanie się przy lewej krawędzi jezdni i ustępowanie pierwszeństwa kierującym pojazdami,
      • noszenie elementów odblaskowych i kolorowych ubrań,
      • przechodzenie przez jezdnię na odcinkach prostych przy dobrej widoczności drogi.
  3. Poruszanie się w mieście i poza miastem podczas:
    • nasilonego ruchu pieszego i kołowego,
    • utrudnionych warunków drogowych (zaparkowane samochody na chodnikach, przy jezdni, roboty drogowe - określenie miejsca dobrej widoczności).
  4. Zasady przechodzenia przez jezdnię:
    • jednokierunkowa, dwukierunkową oraz drogę z dwoma jezdniami rozdzielonymi pasem zieleni lub torowiskiem,
    • na skrzyżowaniach bez wyznaczonego przejścia dla pieszych,
    • tylko w miejscach o małym natężeniu ruchu - pieszy ustępuje pierwszeństwa kierowcom jadącym prosto, gdy skręcają w drogę podporządkowaną ( w prawo lub w lewo) pieszy ma pierwszeństwo przed pojazdem,
    • na odcinku prostym (drogi o bardzo małym natężeniu ruchu bez wyznaczonych przejść dla pieszych), stosowanie zasady upewniania się i wchodzenia na jezdnię tylko w miejscu dobrej widoczności.
  5. Poznanie wybranych znaków drogowych dla kierujących rowerem.
  6. Rodzaje pojazdów:
    • jednośladowe: rower, motorower, motocykl,
    • wielośladowe: np. samochód osobowy, ciężarowy, autobus, wóz konny, ciągnik, kombajn itp.,
    • pojazdy uprzywilejowane w ruchu np. samochód straży pożarnej, policji, pogotowia ratunkowego itp.
  7. Drogi w mieście i na wsi, ich znaczenie i konserwacja. Różnica w wyglądzie miasta i wsi oraz nasilenia ruchu. Znaki drogowe charakterystyczne dla wsi i miasta. Wybrane znaki drogowe pionowe (ostrzegawcze, zakazu, nakazu, informacyjne) i poziome.
  8. Charakterystyczne sytuacje drogowe - stopień nasilenia ruchu, niebezpieczeństwa.
  9. Sposoby sygnalizowania przez kierujących pojazdami zamiaru skrętu w lewo lub w prawo, cofania, wyprzedzania, postoju z powodu awarii itp. Niebezpieczeństwa wynikające z takiej sytuacji dla pieszych.
  10. Nazwy najbliższych wsi i miast, ich położenie w stosunku do naszej miejscowości. Kierunki na planie miejscowości i najbliższej okolicy.
  11. Cechy większości uczestników ruchu drogowego ze względu na najczęstsze zachowania, jakie obserwuje się na drogach. Określanie cech, które powinni posiadać uczestnicy ruchu drogowego (życzliwość, uprzejmość, chęć niesienia pomocy innym, zrozumienie potrzeb innych ludzi itp.)
  12. Niewłaściwe zachowania pieszych jako przyczyny wypadków drogowych (nieostrożne wejście na jezdnię, zza przeszkody, bezpośrednio przed nadjeżdżający pojazd, przebieganie, wchodzenie na jezdnię przy czerwonym świetle, przechodzenie przez jezdnię w miejscu niewidocznym, na łukach, wzniesieniach, w miejscach, gdzie są barierki, chodzenie po torowiskach lub niewłaściwą stroną drogi itp.).
  13. Obserwacja pogody, pór roku - ich wpływ na warunki drogowe i zachowanie się ludzi w zależności od warunków pogodowych:
    • pory roku sprzyjające i niesprzyjające uczestnikom ruchu drogowego,
    • charakterystyczne cechy pór roku a ich wpływ na zachowania uczestników ruchu drogowego (np. lato - długi dzień, sucha nawierzchnia jezdni, ubrania letnie - kolorowe; jesień, zima)
    • szybko zapadający zmrok, opady deszczu, śniegu, śliska nawierzchnia jezdni, ubrania - ciemne, szare; piesi
    • potrzeba noszenia elementów odblaskowych; pojazdy - potrzeba dobrego stanu opon, sprawności hamulców, prawidłowość oświetlenia zewnętrznego itp.
    • dostrzeganie związków przyczynowo-skutkowych pomiędzy wpływem niekorzystnych warunków pogodowych a powstawaniem zagrożeń w ruchu drogowym ( śliska nawierzchnia jezdni spowodowana opadami śniegu, deszczu itp.).
  14. Symbole i znaki drogowe, mające charakter powszechnej informacji, znajdujące się poza terenem szkoły - w najbliższej okolicy (np. stacja benzynowa, toaleta publiczna, przystanek autobusów dalekobieżnych, poczta, apteka itp.).
  15. Poznanie numerów alarmowych (997, 998, 999) i sposobu korzystania z nich.
  16. Udzielanie pierwszej pomocy przy skaleczeniach i zadrapaniach.

ĆWICZENIA

  1. Ćwiczenia spostrzegawczości słuchowej i wzrokowej.
  2. Ćwiczenia orientacyjne - ocena odległości, czasu przejścia (np. szerokości drogi) i czasu przejazdu samochodu.
  3. Określanie miejsca widoczności drogi w przypadku wychodzenia na jezdnię spomiędzy zaparkowanych samochodów lub innych przeszkód.
  4. Pokaz sposobu przechodzenia przez jezdnię jednokierunkową, z dwoma jezdniami rozdzielonymi pasem zieleni lub torowiskiem, w warunkach małego, umiarkowanego i nasilonego ruchu.
  5. Obserwacja a następnie pokaz przechodzenia przez skrzyżowania bez wyznaczonych przejść dla pieszych.
  6. Obserwacja sygnałów dawanych przez osoby kierujące pojazdami; kierunkowskazy (skręt w lewo, w prawo), światła stopu, cofania, awaryjne oraz sygnały wysyłane przez pojazdy uprzywilejowane w ruchu, celem przewidywania manewrów jakie zamierza wykonać kierujący pojazdem i uniknięcia zagrożenia.
  7. Obserwacja infrastruktury drogowej miasta i wsi.
  8. Określanie miejsca do bezpiecznego przechodzenia przez jezdnię poza miastem, bez wyznaczonego przejścia dla pieszych.
  9. Praktyczna nauka chodzenia (podczas wycieczek) w zorganizowanej grupie, po chodnikach i poboczach dróg.
  10. Oglądanie filmów i ilustracji ukazujących zmniejszenie widoczności drogi podczas jazdy w trudnych warunkach atmosferycznych.
  11. Wykorzystanie kalendarza pogody prowadzonego przez uczniów do określania warunków drogowych.
  12. Pokaz pojazdów o dobrym i złym stanie technicznym (np. braki w oświetleniu, zniszczone ogumienie itp.).
  13. Obserwacja zachowania uczestników ruchu drogowego podczas zbliżania się pojazdu uprzywilejowanego w ruchu.
  14. Zabawy sprzyjające zapamiętaniu numerów alarmowych. Inscenizacje, próby telefonowania i powiadamiania o wypadku.
  15. Ćwiczenia w określaniu drogi zatrzymania pieszego idącego wolno, szybko, biegnącego, na suchej, mokrej i oblodzonej nawierzchni.
  16. Ćwiczenia przygotowujące do zdobycia umiejętności bezpiecznego ruszania i zatrzymywania się na rowerze oraz kierowanie rowerem - po prostej, po łuku, slalomem.
  17. Ćwiczenia w postępowaniu w przypadku lekkich stłuczeń. Zawiadamianie dorosłych.

powrót

KLASA TRZECIA

  1. Zasady poruszania się pieszych:
    • w strefie zamieszkania,
    • na drogach przeznaczonych dla rowerów i pieszych,
    • na drogach przeznaczonych tylko dla rowerów.
  2. Poznanie wybranych znaków drogowych oraz powszechnej informacji, które można spotkać podczas wędrówek do lasu, nad wodę. Las jako miejsce wypoczynku ludzi. Zachowanie ciszy i porządku w lesie. Troska o środowisko.
  3. Rodzaje transportu.
  4. Transport samochodowy. Samochody ciężarowe i osobowe.
    Praca kierowcy.
    Sprawność pojazdów (układ hamulcowy, jezdny, oświetleniowy).
  5. Na dworcu autobusowym.
    Troska o porządek publiczny. Zachowanie się pasażerów, ich bezpieczeństwo.
  6. Pociągi pasażerskie i towarowe. Lokomotywy parowe, spalinowe, elektryczne.
    Sieć komunikacyjna: linie kolejowe, mosty i wiadukty.
  7. Na dworcu kolejowym.
    Przestrzeganie porządku publicznego. Zachowanie się pasażerów, ich bezpieczeństwo. Troska o mienie publiczne. Środki transportu. Szlaki wodne: śródlądowe i morskie. W porcie rzecznym i morskim. Praca marynarza.
  8. Transport lotniczy. Samoloty, śmigłowce. Port lotniczy. Praca lotnika i służby naziemnej. Przestrzeganie porządku publicznego.
  9. Metro jako środek transportu publicznego.
  10. Bezpieczne miejsca do odpoczynku w czasie podróży.
  11. Symbole i znaki mające charakter powszechnej informacji, występującej na terenie obiektów użyteczności publicznej.
  12. Mapa Polski, kierunki i znaki na mapie. Najważniejsze zadania w zakresie ochrony środowiska w Polsce. Symbole i znaki powszechnej informacji.
  13. Zasady poruszania się rowerem po drogach publicznych i niepublicznych (np. osiedlowych, wewnętrznych, leśnych, polnych), obowiązek posiadania karty rowerowej.
  14. Obowiązkowe wyposażenie roweru (oświetlenie, skutecznie działające hamulce, sygnał dźwiękowy).
  15. Przewożenie dzieci na rowerze, motorowerze, motocyklu, w samochodzie osobowym i środkami komunikacji publicznej oraz innymi pojazdami, np. wozem konnym.
  16. Zasady bezpieczeństwa i pierwszej pomocy w czasie zajęć ruchowych w szkole i poza szkołą.

ĆWICZENIA

  1. Wycieczka na dworzec autobusowy lub kolejowy. Obserwacja funkcjonowania dworca i pracy zatrudnionych tam osób. Korzystanie z różnych urządzeń dworca.
  2. Oglądanie filmów ukazujących funkcjonowanie portu morskiego lub lotniczego.
  3. Pokaz środków transportu dawniej i dziś.
  4. Zabawy ilustrujące bezpieczeństwo podróżowania.
  5. Pokaz urządzeń technicznych zabezpieczających pasażerów przed urazami komunikacyjnymi (np. pasy bezpieczeństwa, foteliki itp.)
  6. Określanie miejsc bezpiecznego postoju podczas podróżowania środkami komunikacji indywidualnej i zbiorowej.
  7. Ćwiczenia w wychodzeniu z pojazdu od strony chodnika lub pobocza.
  8. Ćwiczenia w rozpoznawaniu znaków drogowych obowiązujących pieszych i rowerzystów.
  9. Ocena odległości poruszającego się obiektu (najpierw ocena, potem sprawdzanie).
  10. Spotkanie z kierowcą autobusu. Rozmowa o niebezpieczeństwach wynikających z: przechodzenia przez jezdnię zza autobusu, stawania za blisko pojazdu, zabaw w pobliży przystanków, wbiegania do autobusu, zeskakiwania ze stopni pojazdu itp. Opis zachowania pieszych z punktu widzenia kierowcy.
  11. Analiza wypadków komunikacyjnych.
  12. Przygotowanie roweru do jazdy. Sprawdzenie stanu technicznego roweru i jego obowiązkowego wyposażenia.
  13. Ćwiczenia w umiejętności kierowania rowerem - bezpieczne ruszanie i zatrzymywanie: hamowanie na sygnał dźwiękowy, na znak osoby kierującej ruchem: przejeżdżanie obok przeszkody, obok idącego pieszego, jadącego rowerzysty w tym samym kierunku, w przeciwnym kierunku.
  14. Udzielanie pomocy w przypadku krwawienia z nosa.

UWAGI O REALIZACJI PROGRAMU

   Rozwój psychofizyczny człowieka ma wpływ na to, jak odbiera on świat zewnętrzny.
   Dzieci w wieku wczesnoszkolnym cechuje słabo rozwinięta spostrzegawczość, niezbyt szerokie pole widzenia, m.in. ze względu na niski wzrost, trudności w ocenie kierunku i odległości z jakiej nadjeżdża pojazd, brak podzielności uwagi. Są to dodatkowe trudności , na jakie napotyka nauczyciel w pracy dydaktyczno-wychowawczej z małymi dziećmi, której celem jest, między innymi przygotowanie do bezpiecznego, kulturalnego korzystania z dróg publicznych i środków transportu.
   W przedszkolu tłumaczy się dzieciom, jak powinny zachowywać się na drodze, przeprowadza się w tym zakresie szereg ćwiczeń w formie zabaw dydaktycznych.
   Nauczyciel klas I-III musi pamiętać o tym, że nie wszyscy jego wychowankowie uczęszczali do przedszkola, a jeżeli nawet tak było, to wiedzę tam zdobytą i wpojone nawyki należy utrwalać i poszerzać. Chcąc, aby dziecko przyswoiło sobie określone normy zachowań i stosowało się do nich, trzeba poddawać je przez dłuższy czas odpowiednim działaniom, wykorzystując każdą nadarzającą się okazję.
   Zgodnie z zasadą integracji treści nauczania temat rozpoczęty na jednym z przedmiotów, np. na lekcji środowiska społeczno-przyrodniczego, można rozwijać na innych lekcjach: plastyki, muzyki, techniki, języka polskiego, matematyki lub kulturze fizycznej. Tak więc na przykład na lekcji środowiska dzieci obserwują codzienną drogę do szkoły, na plastyce rysują trasę, a na matematyce liczą, przez ile jezdni przechodzą każdego dnia, wypowiadają się, ile znaków i jakie znajdują się w pobliżu szkoły lub domu, na technice wykonują makietę drogi itp.
   Znaki drogowe i znaki powszechnej informacji należy wprowadzać stopniowo, zgodnie z tematyką występującą w przedmiocie środowisko społeczno-przyrodnicze:

  1. Droga do szkoły.
  2. Nasza miejscowość.
  3. Najbliższe okolice.
  4. W lesie.
  5. Woda. Życie w wodach.
  6. Sposoby podróżowania.
   W wychowaniu komunikacyjnym na tym etapie rozwoju dziecka dużą rolę odgrywają wycieczki, podczas których uczniowie mają okazję obserwowania różnych zjawisk, związanych z uczestnictwem w ruchu drogowym.
   Poczynione spostrzeżenia w wielu wypadkach stanowią punkt wyjścia do ćwiczeń praktycznych, mających na celu wyrobienie odpowiednich nawyków, np. przechodzenia w bezpiecznej odległości obok innego pieszego lub przeszkody, zatrzymywanie się przed wejście na jezdnię, stanie na chodniku w bezpiecznej odległości od jezdni, przechodzenie przez jezdnię po najkrótszym odcinku, reagowanie na sygnały świetlne i dźwiękowe sygnalizatora dla pieszych, (zwłaszcza przed przejazdami kolejowymi), przestrzeganie zasady ruchu uporządkowanego, obowiązującego na drogach, właściwe zachowywanie się na przystankach komunikacji publicznej itd.
   Ćwiczenia orientacji przestrzennej dziecka wpływają na rozwijanie przezeń prawidłowej oceny sytuacji zaistniałych na drodze. Dzięki nabytym umiejętnościom:    Wszelkiego rodzaju ćwiczenia, kształtujące rozwój psychomotoryczny dziecka (rzuty, zabawy rzutne, czynności ruchowe wyzwalające szybką reakcję, uczące szybkiego reagowania na przedmioty i osoby będące w ruchu, oraz czynności ruchowe, kształtujące zachowania w zmiennych sytuacjach i warunkach - przeprowadzone na lekcjach kultury fizycznej, wreszcie umiejętności praktyczne w zakresie przygotowania do jazdy rowerem) podnoszą jego ogólną sprawność, a tym samym mają wpływ na przygotowanie do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym.
   Nauczanie uczniów klas I-III postępowania w przypadku prostych skaleczeń, zadrapań i urazów, powstałych w czasie zajęć ruchowych oraz zabaw, ma na celu przygotowanie ich do właściwego zachowania się, aby mogli w wieku starszym prawidłowo reagować w sytuacjach wymagających udzielania pomocy przedlekarskiej.
   Nauczyciel powinien stwarzać takie sytuacje, aby dziecko miało okazję przekonać się, że istniejące zasady ruchu drogowego opracowano w trosce o bezpieczeństwo ludzi.

powrót na początek