| strona główna | księga gości | e-mail Mapa strony |

 

Menu

:: Strona główna

:: Nasz region

:: Podania i legendy
:: Potrawy regionalne
:: Krzyże i kapliczki przydrożne

Kontakt

Gimnazjum im. Polskich Olimpijczyków w Racocie
Racot
ul. Kościańska 9
64-000 Kościan
tel. (065) 511 79 01
fax (065) 511 79 03


e-mail:
sekretariat@gimnazjumracot.pl

Księga gości

Wyszukiwarka



Statystyka

 

 

    rogale marcińskie
Nie bez powodu mieszkańcy innych stron Polski nazywają nas ”poznańskimi pyrami”. Od wielu lat aż po dzień dzisiejszy dominującą rolę w pożywieniu Wielkopolan odgrywają potrawy z ziemniaków. Stały się one podstawą wyżywienia wielu grup społecznych.
Jadano je z solą po uprzednim ugotowaniu w skórce, przyrządzano zupy ziemniaczane, różnego rodzaju kluski, wypiekano zeń chleb.

W wielu wielkopolskich domach wciąż popularna jest zupa z ziemniaków zwana „
ślepe ryby” lub „rzadkie pyrki”.
Jest to rodzaj gęstej zupy z ugotowanych ziemniaków, które po starciu krasi się słoniną oraz zaprawia mlekiem, maślanką względnie śmietaną i rozprowadza w niewielkiej ilości wody. W zamożniejszych rodzinach zupę tę gotowano na wędzonej kiełbasie lub mięsie, z dodatkiem włoszczyzny i przysmażonej cebuli.

Popularne są również kluski z ziemniaków przygotowywane na różne sposoby, nazywane „kulochami”, „kulankiami”- od sposobu przygotowania- kulania lub „nagusami”. Przygotowuje się je z utartych surowych ziemniaków bez dodatku mąki, robiąc z nich kulki i wrzucając na gotującą wodę. Po ugotowaniu, wody się nie odsącza, lecz dolewa mleka i spożywa jako zupę z kluskami.

Innym rodzajem klusek są tzw. „szare kluchy” – z surowych ziemniaków, które podaje się polane stopionym tłuszczem z cebulką, z gotowaną kiszoną kapustą, marchwią lub brukwią.

Jednak najpopularniejsze do dnia dzisiejszego są „szagówki” - kluski z gotowanych ziemniaków, mąki i sera, których nazwa pochodzi od sposobu krojenia rozwałkowanego ciasta, "na szagę", czyli na ukos.

Do charakterystycznych i stale popularnych potraw należą „plendze”, czyli placki ziemniaczane ze startych surowych ziemniaków, mąki i jaj, smażone na oleju i spożywane na słodko z cukrem lub na słono z cebulą.

Tradycyjne potrawy mączne w Wielkopolsce częściej aniżeli w innych regionach naszego kraju przygotowywano z z mąki żytniej, zwanej "rżaną" lub "żanną".

 Najbardziej znaną zupą była "nawarka", której nazwa wywodzi się od waru - czyli wrzącej wody, na którą wrzucano mąkę i rozbijano drewnianym "koziołkiem", a następnie zalewano mlekiem albo kraszono słoniną, smalcem lub olejem. Natomiast z podsmażanej słoniny i kiełbasy z mąką przyrządzano zupę zwaną "smętka".

Do dziś popularna jest zupa przygotowywana z wody zagęszczonej mąką z dodatkiem maślanki lub zsiadłego  mleka, którą je się z chlebem lub ziemniakami a nazywa się ją „polewką”.

Nie mniej cenioną współcześnie zupą, uchodzącą niegdyś za synonim postu, przede wszystkim we wschodniej części Wielkopolski, jest "żur" gotowany na zakwasie z mąki żytniej, kiszonej przez kilka dni w kamiennym garnku z wodą, i okraszony słoniną lub wywarem z kiełbasy.

Regionalna specjalnością jest też „czernina” – zupa przyrządzana z dodatkiem krwi oraz suszonych owoców.

Najpopularniejszą zupą mięsną był rosół, w większości rodzin wielkopolskich traktowany do dziś, jako zupa odświętna, najczęściej sporządzana z kury. Obecnie rosół jada się z makaronem lub kluseczkami, podczas gdy dawniej spożywano go z grochem, fasolą, względnie z kostką z kaszy mannej lub gryczanej, zwaną "krutonem".
Kluchy na łachu
Z potraw mącznych specjalnością tej kuchni były i są pyzy drożdżowe zwane parowcami lub „kluchami na łachu”, które gotuje się na parze i podaje do tłustych zawiesistych sosów i mięs.

W ostatnim stuleciu powszechne uznanie w wielkopolskiej kuchni zdobyły sobie pierogi, sporządzane z mąki oraz jaj i napełniane nadzieniem z sera, kapusty, grzybów, mięsa lub owoców.

Do tradycyjnych potraw mięsnych można zaliczyć "smażonkę" wieprzową, golonkę z grochem, schab z suszonymi śliwkami i pieczoną kaczkę.

Popularną w Wielkopolsce zimną przekąską były i są tzw. "zimne nóżki", nazywane również "trzęsionką" lub "galartem".

Udział ryb w tradycyjnej kuchni jest raczej mało znaczący, uważa się je za jedzenie postne. Najpopularniejsze były śledzie i karp. Do dziś śledzie spożywa się w formie przekąski lub jako danie obiadowe ze śmietaną i ziemniakami.

W Wielkopolsce popularny jest „
gzik”, czyli twaróg ze śmietaną, cebulką lub szczypiorkiem, często spożywany w okresie postu.

Jako postną potraw uważa się też jajecznicę z mąką, zwaną „klepką”.

Osobliwością wielkopolskiej kuchni były tzw. kwaśne jaja, inaczej "perduty", sporządzane przez wybijanie jaj na gotującą wodę z octem i podawane z kwaśnym sosem szarym lub białym.

Spośród warzyw do najważniejszych w tradycyjnej kuchni wielkopolskiej należały: kapusta, brukiew, groch, fasola i ogórki. Nasz region znany jest z przede wszystkim z ogórków małosolnych.

Kwaszoną kapustę często gotowano z grzybami, a słodką kapustę z kwaśnymi jabłkami (tzw. kapusta przymuszana) i podawano jako dodatek do mięs.

Do najbardziej oryginalnych potraw z warzyw należały i należą: zupa z kapusty włoskiej – „parzybroda”, zupa z dyni – „korbolowa”, zupa z fasolki szparagowej – „szabelkówka”, zupa jarzynowa – „rumpuć” lub „ajntopf, czy cebula nadziewana grzybami, znana jako "gaty cebulowe".

W mięsnych potrawach wielkopolskich dominuje wieprzowina. Wykorzystuje się różne części tuszy wieprzowej, najczęściej karkówkę lub łopatkę, a także schab lub szynkę. Popularne i związane z tradycjami są takie potrawy jak golonka wieprzowa, galareta z mięsa „galart” oraz ozory w galarecie. Kaczki i kury Wielkopolanie spożywają do dziś. Kurczaka jada się głównie smażonego, a kurę w potrawce, z ryżem ugotowanym na sypko oraz z marchewką i groszkiem. Smażoną kaczkę podaje się z czerwoną „modrą” kapustą.

Na święta wielkopolskie gospodynie tradycyjnie przygotowują rozmaite domowe wypieki – od bab i mazurków poprzez drożdżowe placki i rogale, po serniki, makowce i pierniki. Szczególnie preferowane są ciasta drożdżowe.

 Z tradycji wielkopolskich należy też wymienić zwyczaj pieczenia
pączków na „tłusty czwartek” i „ostatki” zwane też „podkoziołkiem”.
Dawniej pączkami obdarowywano też chodzących po wsiach zapustnych przebierańców

W dzień Św. Marcina piecze się tzw. „
rogale świętomarcińskie”. Do niedzielnej herbaty przyrządza się też faworki lub drożdżówki (szneki z glancem).

Przedstawiamy poniżej przepisy na przysmaki wielkopolskiej kuchni. Zachęcamy do wykorzystania ich... naprawdę warto!!!

Pyzy poznańskie (kluchy na łachu)
Pyry z gzikiem
Parzybroda
Galart
Szare kluchy okraszane skwarkami
Szagówki
Czernina
Ślepe ryby
Zupa "NIC"
Plyndze
Szneki z glancem
Chruściki
Rogale marcińskie
Babka poznańska

Źródła:
Szyło J. Gawęcki J. Tradycyjne potrawy wielkopolskie, 
Poznań: Interfund, 2003 r.
Zdjęcia:

Mirosława Prałat
 
 

Data ostatniej modyfikacji strony 18.04.2006