Legendy związane z regionem Dębicy

            Na obszarze Dębicy i okolic rozkwitała twórczość poetycka. Nasza ziemia wydała wielu sławnych poetów w skali kraju i świata (przede wszystkim z Pilzna i Dębicy). Do obecnych czasów zachowała się tylko część owoców tej twórczości. Wszystkie z nich są ciekawe ze względu na treść, poruszany problem, opisują dany moment historyczny, życie codzienne mieszkańców, itd. Poeci  tutaj wymienieni zasłużyli się dla naszego regionu, dlatego nie mogło dla nich zabraknąć miejsca. Ponadto w ich utworach często jest mowa o Dębicy i okolicy.
Rozkwit twórczości literackiej na analizowanych przeze mnie obszarach przypada na okres panowania ostatnich Jagiellonów i Stefana Batorego. Wówczas liczba studentów na Akademii Krakowskiej jest największa. W przeważającej części byli to synowie zamożnych mieszczan pilzneńskich.
Pilzno w pewnym momencie swojego szybkiego rozwoju odizolowało się od negatywnego ekonomiczno - społecznego i administracyjnego wpływu pana. Miasto szybko się wzbogaciło, stało się niezależne i całkowicie samodzielne. Zyskało opinię królewskiego. Mieszkańcy byli szanowanymi ludźmi. Cenili sobie wykształcenie. Ogromne ambicje kierowały ich do Akademii Krakowskiej, na której wsławili na skalę światową siebie i swoje rodzinne strony.
Równie ważnym okresem rozwoju kulturalno- literackiego był XIX i XX wiek.
 


Jan z Latoszyna - zm. w 1494 r. Wywodzi się ze starego rodu Świebodziców Gryfów. Za panowania Leszka Czarnego w XIII wieku ród ten otrzymał tereny dzisiejszego Latoszyna i Dębicy.
Uzyskał w Krakowie tytuł magistra sztuk wyzwolonych. W Rzymie nastąpił największy rozkwit jego kariery naukowej. Dostąpił tam zaszczytnego tytułu doktora przed 1465 r. ,a następnie w Akademii Krakowskiej otrzymał doktorat teologii przed 1490 r.. Po powrocie z Rzymu do Krakowa wykładał na wydziale prawa. W latach 1468- 1492 sześciokrotnie był rektorem i kilkakrotnie konsyliarzem rektora. W 1488 r. otrzymał tytuł kanclerza kardynała Fryderyka Jagielończyka. Ok. 1472 r. otrzymał święcenia kapłańskie.

Jan Innocenty Petrycy - zm. w 1641 r. Był historiografem, doktorem filozofii i medycyny, a także profesorem na Akademii Krakowskiej. Jego wychowankiem był książę Dominik Ostrogski. Napisał nawet dla niego z tego powodu w 1635 r. dzieło zatytułowane Książę polski, czyli nauka znakomitego i w dostojnej familii urodzonego młodzieńca. W jego wybitnych utworach można również znaleźć fragmenty o bitwie pod Chocimem.
Pisał także dzieła z zakresu medycyny- m.in. O wodach w Drużbaku i Łęckowej z 1635 r..
Zmarł 31 maja pomagając chorym i potrzebującym na wskutek nasilonej gorączki.

Jan z Pilzna - syn Błażeja. Żył w XVI wieku. Rozpoczął naukę na Akademii Krakowskiej po reformie jagiellońskiej w 1400 r. Był zapalonym przeciwnikiem Biernata z Lublina, o czym możemy się dowiedzieć z jego wybitnego dzieła O różnych rzeczach i gadaniach w Sarmacji z 1529 r..

Marcin Glicjusz (Glicki) - żył w latach 1528-1591. Urodził się w Pilźnie. Ok. 1550 r. uzyskał zaszczytny tytuł magistra sztuk wyzwolonych w Akademii Krakowskiej. W 1560 r. otrzymał święcenia kapłańskie. Po studiach teologicznych uzyskuje doktorat, a następnie rozpoczyna swoją działalność kaznodziejską w kościele św. Anny, Wszystkich Świętych i krakowskiej katedrze. Po uzyskaniu doktoratu został członkiem Kolegium Mniejszego, a ostatecznie Większego. W latach 1560-1565 był prokuratorem. W 1568 r. został wydelegowany przez króla na sejm w Lublinie. Wpłynął na deklarację Zygmunta Augusta. W latach 1557-1558 został proboszczem w Pilźnie oraz Kolegiaty Wszystkich Świętych.
Marcin Glicki zasłynął przede wszystkim ze znakomitego daru wymowy, perswazji, gorliwości w obronie praw Kościoła i wymagań wobec siebie i otoczenia. Swoją postawą dawał przykład zagorzałego chrześcijanina. Nawracał niewierzących na nową drogę prowadzącą do zbawienia i życia wiecznego.

Szymon Maricjusz - żył i tworzył w latach 1516-1574. Jego właściwe nazwisko brzmi Szymon Kociołek. Studiował na Akademii Krakowskiej. Potem szybko zostaje tam wykładowcą rzymskiej literatury. Za pośrednictwem Piotra Kmity stał się nauczycielem W. Herburta, późniejszego biskupa przemykiego, polskiego przedstawiciela na Soborze Trydenckim.
W kraju wydał w języku łacińskim słynne mowy Demostenesa, komentarze do jednej z mów Cycerona i jego dzieło De oratore. Utrzymywał bardzo dobre, przyjacielskie stosunki z Andrzejem Trzecieskim. W 1551 r. wydał Doscholis ,czyli pierwszą książkę o sytuacji profesorów krakowskich i oświaty w kraju. Można z tego szybko wywnioskować, że bardzo dbał o intelektualny rozwój społeczeństwa. Wg niego jedynym warunkiem prawidłowego rozwoju państwa jest wykształcenie jego obywateli.
Był bardzo inteligentny, mądry i oczytany. Korespondował często z m.in. M. Kromerem, S. Hozjuszem, P. Kmitą, W. Herburtem, J. Przyłuskim, P. Rojzjuszem czy Janem z Trzciany.
Zostaje sekretarzem biskupa chełmińskiego Jana Lubodzieskiego po uprzednim opuszczeniu katedry.
Wzbogacił się w Czystochlebie, gdzie zmarł jako mieszczanin.

Sebastian Petrycy z Pilzna - ur. prawdopodobnie w 1554 r. w Pilźnie. Wywodził się z zamożnej rodziny- jego ojciec był rajcą miejskim. W 1573 r. rozpoczął studia filozoficzne na Akademii Krakowskiej. Po ukończeniu studiów i uzyskaniu tytułu bakalaureatu zaczął pracować w Olkuszu jako nauczyciel. Po pewnym czasie wrócił ponownie na Akademię Krakowską, by uzyskać tytuł magistra sztuk wyzwolonych. W 1584 r. uzyskał katedrę poetyki, w 1588-1560 mieszkał we Włoszech- w Padwie studiował medycynę. W 1606 r. udał się do Moskwy na ślub Maryny Mniszchówny z ówczesnym carem Dymitrem I. Tam został uwięziony na okres półtora roku. W latach 1603-1617 był profesorem medycyny na Akademii Krakowskiej, wykładał ponadto pisma Wergiliusza i Arystotelesa. Zasłynął jako jeden z twórców terminologii filozoficznej. Był ponadto wybitnym lekarzem i pedagogiem. Podobnie jak Sz. Maricjusz i A.F. Modrzejewski zauważył potrzebę indywidualnego podejścia do uczniów i nauczania bez względu na pochodzenie społeczne, stan majątkowy. Z tego powodu 12 maja 1620 r. przekazał na rzecz Akademii 6000 zł, a 1000 zł na dwóch biednych studentów, pochodzących z jego rodzinnego miasta Pilzna.


do góry

 


dalej



Zobacz Galerię





Q U I Z
Belki, na których oparta jest cała konstrukcja powały domu chłopskiego to:
tragarze
atlasy
wsporniki

 

mapa strony