Historia klasztoru w Czarnowąsach

 


        Na podstawie źródeł oraz opracowań możemy sobie wyobrazić, jak wyglądały okolice Opola z początkiem XII wieku.

Księżna Ludmiła, matka Księcia Opolskiego Kazimierza założyła w 1211 r. Klasztor św. Norberta w Rybniku.

Ten klasztor właśnie przeniósł w pobliże ówczesnej wsi Czarnowąsy kiążę Kazimierz w 1228 r. w miejsce zwane ,, Gottes Haus'' lub ,, Bosi Dum'' ( Boży Dom).

Historycy spierają się, czy też nazwa związana jest z klasztorem i powstałą po wybudowaniu klasztoru. Pewnym jest, że żadnej parafii z księdzem w dzisiejszym znaczeniu w Czarnowąsach do 1228 r. nie było.

Równocześnie z przeniesieniem do Czarnowąs, klasztor otrzymał liczne nadania

w postaci ziem i lasów, a także wsi. Klasztornymi były: Czarnowąsy, Dobrzeń Mały, Brynica, Skorogoszcz, Walce, Stradunia, Żelazna, a także liczne wsie znacznie oddalone od Opola w okolicach Rybnika, Prudnika, Gliwic i Cieszyna.

Książę nadał klasztorowi immunitet sądowy, a mieszkańcy wsi klasztornych zwolnieni zostali z ciężarów feudalnych na rzecz Księcia, oprócz obrony Księstwa w razie napadu. Powinności feudalne przejął klasztor.

Zakonnicy prezentowali wysoki poziom wiedzy praktycznej i organizatorskiej Przystąpili do pracy nad poprawą gospodarki rolnej, upowszechniając płodozmiany i wprowadzając nieznane dotąd uprawy. Zakładano młyny, uczono wytopu żelaza i związanej z tym produkcji węgla drzewnego. Propagowano nowe lepsze rozwiązania w budownictwie. Zakonnice uczą tkactwa, bielenia i farbowania płótna, sztuki kulinarnej, zasad higieny. Zakonnicy pochodzą z różnych krajów. Może dlatego udaje się sprowadzać w nasze okolice osadników. Są między innymi kowale, garbarze, stolarze i inni rzemieślnicy. Np. Klasztor lokuje na własnych gruntach wieś Frauendorf, przez słowiańską ludność nazywany ,, Fundorfem'' tj. dzisiejszy Wróblin.

  Klasztor spławia także drewno w dół Odry z własnych lasów. Z rozwoju wytwórczości i handlu płynęły dochody, przeznaczane później na rozbudowę Klasztoru i jego działalność misyjną. Powstaje życie religijne, umacniana jest wiara katolicka. Okoliczni mieszkańcy uczestniczą w nabożeństwach w klasztornym kościele w Czarnowąsach. Zakonnicy zachęcają do budowy kaplic w miejscach oddalonych od Czarnowąs i deklarują przyjazd do poszczególnych wsi na nabożeństwa i posługi duszpasterskie. Klasztor opiekuje się chorymi, prowadzi działalność charytatywną. W przypadkach biedy, sieroctwa czy kalectwa świadczy pomoc.

         Nie sposób nie docenić roli jaką odegrał Klasztor w rozwoju naszego regionu w pierwszych 150 latach swojej działalności. Współpracując z administracją książęcą potrafił włączyć nasze okolice do ogólnego postępu jaki w tym czasie trwał pod rządami Śląskich Piastów.

   W czasach panowania Władysława Opolczyka następują trudności gospodarcze. Klasztor traci dobre imię.

W latach 20-tych XVI w. Rozpoczyna się reformacja. Po wojnie trzydziestoletniej teren gminy jest pustoszony przez armie protestanckie i katolickie na przemian.

Klasztor przenosi się w r. 1642 do Rzeczpospolitej – do Bolesławca nad Prosną, organizując tam nowy konwent. W 1643 r. Wojska szwedzkie znowu plądrują Czarnowąsy i okolice oraz palą klasztor.

Zrujnowane księstwo opolskie przejmuje, jako zastaw, od Cesarza Król polski Władysław IV Waza i zwalnia je od nadmiernych powinności, co sprzyjało odbudowie. W 1648 r.wracają do Czarnowąs Norbertanki i rozpoczynają odbudowę klasztoru. W latach 80-tych  XVII w. Klasztor i Kościół są już odbudowane. Odbudowa była kosztowna.

Po zdobyciu Śląska, rząd Prus zmusza Klasztor do budowy huty szkła w Murowie, Brynicy i Świerklach, a także do produkcji oleju, uprawy winorośli, hodowli owiec na wełnę i produkcji nici.

Klasztor na nowo staje się organizatorem rozwoju gospodarczego w ramach programu rozwoju Śląska.

W 1810 r. następuje sekularyzacja dóbr klasztornych. Zakonnice opuszczają klasztor, który zostaje przekształcony w szpital, a w części w zabudowania i mieszkania.

Następuje proces uwłaszczenia chłopów, ale również trudności aprowizacyjne

i nowy niedostatek, mający swe źródła w wojnach z Napoleonem.

W 1869 r. Następuje wykup od rządu  klasztoru w Czarnowąsach, jako filii Klasztoru

w Lubaniu. W 1870 r. Papież Pius IX nadaje Klasztorowi pełną samodzielność.

 Rozpoczynają się nowe dzieje Klasztoru, który teraz w różnym stanie prawnym

i z różnym nastawieniem zmieniających się ciągle władz politycznych – spełnia ważną charytatywną i opiekuńczą rolę, która trwa do dzisiejszego dnia.