Odra życiodajna rzeka

	Odra- życiodajna rzeka

		Pierwsze ślady żeglugi na Odrze sięgają początków XIII wieku . Ponieważ do roku 1500 nie prowadzono dokumentacji w sprawach transportu wodnego należy przypuszczać , że jeszcze przed XVI wiekiem Odra była wykorzystywana przez flisaków jako droga transportu . W archiwum miejskim we Wrocławiu istniały do 1945 roku dokumenty świadczące , że droga wodną dostarczano do Wrocławia drewno , kamień , żelazo . Rachunek z 13 kwietnia 1529 roku mówi po raz pierwszy o transporcie drogą wodną kamienia wapiennego z Czarnowąs . W dokumencie z 25 kwietnia 1578 roku upomina się sołtysa dobrzeńskiego , aby uregulował swój dług za transport wodny .
	W herbie gminy Dobrzeń Wielki istnieją dwa symbole Odry : niebieski pas będący wyobrażeniem samej rzeki oraz połowa kotwicy , która ma świadczyć o tradycjach żeglugi i pracy na Odrze . Dobrzeń powstał , podobnie jak inne okoliczne miejscowości , w wyniku korzystnego położenia nad Odrą. (...) Bliskość lasów dostarczających człowiekowi bez ograniczeń swojego bogactwa, sprzyjała egzystencji pierwszych osadników. Było tu pod dostatkiem budulca, zwierzyny, a w Odrze ryb. Od najdawniejszych czasów mieszkańcy Dobrzenia wykorzystywali rzekę do celów komunikacyjnych. (...) Odwiedzano łodziami nadodrzańskie osady , a później wyprawiano się coraz dalej. Prowadzono wymianę towarową, potem handel. Wywożono węgiel drzewny, żelazo, wytapiane na miejscu, oraz wapno palone, a także miód i płody rolne, a później drewno. Miejscowi szkutnicy i kołodzieje dostarczali też do nadodrzańskich wsi i miast, w tym zwłaszcza do Wrocławia, łodzie i wozy. Przywożono zaś głównie sól i sukno a także i inne potrzebne, a nie wyrabiane na miejscu towary. Wymianie towarowej i handlowej prowadzonej dzięki Odrze towarzyszyła wymiana myśli i doświadczeń ; była ona czynnikiem kulturotwórczym miejscowej społeczności . Po uregulowaniu rzeki stała się ona oknem na świat – dobrzeńscy żeglarze (łodziorze) docierali do Szczecina i na Rugię, do Poznania, Bydgoszczy, Gdańska i Królewca, do Berlina, Hamburga i Lubeki. A podczas zimowych przerw nawigacyjnych spotykali się oni wieczorami w domach i opowiadali o dalekich miastach, portach, śluzach(...).Do	Prom w Dobrzeniu Małym
		Odra w życiu mieszkańców Dobrzenia odgrywała w ciągu wieków ważną rolę. Rzeka żywiła, dawała zatrudnienie ale nieraz stawała się też bardzo groźna i niszczycielska. (...) Na flisaków mówiono dawniej w Dobrzeniu nie inaczej jak matackorze, a na ich tratwy- matacki. (...) . Znani flisacy z Dobrzenia to : Zimoląg , Dratwa , Reginek , mężczyźni z rodzin Maciossków , Kwossków , Koschyków i inni . Podróż matacką do Szczecina, jeśli odbywała się bez żadnych przeszkód, trwała około 14 dni. Tratwy pływały samospływem. (...) Po przekazaniu ładunku odbiorcy, drogę powrotną matackorze odbywali pieszo. Tak było do czasu wybudowania lewobrzeżnej linii kolejowej z Opola, do Wrocławia i Szczecina. Po jej uruchomieniu flisacy swą drogę do domów odbywali koleją(...). Flisaków zastąpili łodziorze, czyli żeglarze. Określenie „Schiffer”, czyli żeglarz, widnieje w starych księgach metrykalnych Dobrzenia Wielkiego obok takich imion i nazwisk, jak: Daniel i Józef Mahlowie (ojciec i syn), Eule, Wille, Bohm. (...)Józef Mehl, uruchomił stocznię rzeczną, która remontowała i budowała nowe barki odrzańskie. (...) Józef Mehl początkowo był łodziorzem, a dopiero potem wyuczył się zawodu szkutnika. (...) W związku z budową śluzy i jazu na Odrze konieczne stało się przeniesienie jego stoczni. (...) Po przeniesieniu stoczni brat Józefa, Franciszek Mehl, zbudował koło niej tartak i młyn . Potomkowie Daniela Mehla byli pośrednio lub bezpośrednio związani z Odrą . Na przestrzeni XVIII I XIX wieku istnieli w naszych okolicach łodziorze , którzy nie byli właścicielami łodzi . Byli tu też właściciele barek , którzy przy żegludze zatrudniali wielu mieszkańców Dobrzenia Wielkiego i Małego jako marynarzy , palaczy , maszynistów , bosmanów , kapitanów .
	Oprócz załóg pływających pracę mieli szkutnicy – późniejsi stoczniowcy , pracownicy śluzy i promów . Wiele osób pracowało przy regulacji rzeki i utrzymaniu jej żeglowności . Rolnicy dostarczali drewna , mając z tego źródło dochodu . Dzięki położeniu nad Odrą w Dobrzeniu rozwijał się handel , rzemiosło .Żyzne mady nad rzeką sprzyjały rozwojowi rolnictwa . Od 1945 roku nie ma już w Dobrzeniu Wielkim ani Małym właścicieli łodzi. – po wojnie władze radzieckie zarekwirowały barki , potem władze polskie upaństwowiły żeglugę na Odrze. Dziś ogarnia nas smutek , gdy patrzymy na niemal wymarły ruch na Odrze i uświadamiamy sobie , że o ważnej roli jaką pełniła w życiu mieszkańców naszej gmin możemy mówić w czasie przeszłym. .