Stroje  mazurskie

 

Ubiór roboczy letni
Dziewczęta latem ubierały się w westki lub kabaty i spódnice, pod które wkładały odspodki. Po domu chodziły boso, a do pracy w polu w “klocach”. Ubiór mężatek był zbliżony do ubioru dorosłych dziewcząt. Różnica polegała na tym, że mężatki chodziły zawsze w kabatach, a dziewczęta w stanikach. Przy pracach polowych mężatki przewiązywały spódnice fartuchem i okrywały głowy lnianymi chustami. Starsze kobiety zwane grózkami nosiły strój podobny do stroju mężatek. Jedynie w dni chłodne ubierały halki futrowane, czyli ocieplane, zwane watówkami. 

Roboczy ubiór letni kawalerów składał się z białej, lnianej koszuli, zwanej koszulą z talarem, i z długich, lnianych, obcisłych spodni, zwanych portkami lub buksami. W dni chłodniejsze na koszule nakładano czerwoną, niebieską lub brunatną kamizelkę zwaną westą, a następnie niebieską lub granatową marynarkę, zwaną jaką lub żakietem. Na nogach noszono długie buty, zwane skórzańcami lub "klumpy", albo korki. Głowę chroniono szarym, filcowym lub słomkowym kapeluszem.

 

Ubiór roboczy zimowy
Dziewczęta zimą zakładały koszule z długimi rękawami, barchanowe wistki i suknie z długimi rękawami. Na nogach nosiły strykowane pończochy oraz kloce. Starsze dziewczęta nosiły kitle z kabatem, a pod spodem odspodek samodziałowy. Do pracy ubierały samodziałowy pasiasty fartuch. Mężatki ubierały się w klunkrowe koszule,  sięgające kolan, z długimi rękawami, kabat i kitel, pod spodem nosiły ciepły odspodek. Na kitel nakładały fartuch. Nogi chroniły samodziałowymi pończochami, a głowy czarnymi chustami wełnianymi, zakrywającymi tył i część przodu głowy. Na ręce zakładały wełniane rękawiczki. Grózki ubierały się podobnie jak mężatki, z tą różnicą, iż nosiły po kilka spódnic i halki, najczęściej watowane.

Ubiór zimowy roboczy, zarówno kawalerów jak i żonatych, składał się z lnianej koszuli, podwłóczek, czyli kalesonów z flaneli, czarnego półkoszulka, westki, jaki, biurku lub szarej sukmany, spodni z flanelowego sukna oraz jutowych skórzni. Do pracy przy domku nakładano drewniaki - klocowe lub klumpy. Nogi okrywano wełnianymi pończochami, ręce rękawiczkami z jednym palcem, "sobie dzianymi" na "spsickach" (drutach). Szyję obwiązywano wełnianym lub bawełnianym szalem. Na głowie noszono baranią czapkę.

 

Strój odświętny
Strój odświętny młodych dziewcząt składał się z białej, lnianej koszuli, z długimi rękawami, wistka zimą wełnianego, a latem bawełnanego, sukni koloru czerwonego, niebieskigo, zielonego lub pstrokatego. Starsze dziewczęta zamiast sukni nosiły latem kaftaniki zszyte razem ze spódnicą lub obcisłe kabaty i szerokie kitle, koszule i odspodki. Na ramiona zarzucały chustę białą lub kolorową. Na głowie dziewczęta nosiły czepek, który różnił się od czepka mężatek tym, iż był związany pod szyją wąskimi wstążeczkami nie zakrywała twarzy. Strój odświętny mężatek nie wiele różni się od ubioru dziewcząt. Mężatki nie zakładały fartuchów oraz nie nosiły kaftaników, a wyłącznie kabaty. Na głowie nosiły czepce, zakrywające część twarzy.

Męskie koszule świąteczne - białe, lniane, z wąski kołnierzykiem - zapinały się z przodu na guzik lub barwny sznurek. Na koszulę wkładano półkoszulek, wykonany z sukna, najczęściej czarnego. Spodnie świąteczne szyto z sukna w kolorze granatowym lub czarnym. Kamizelki do stroju świątecznego były wykonane z samodziałowej tkaniny bawełniano-wełnianej lub wełnianej, w kolorach niebieskim, granatowym, ciemnoczerwony, zielonym, brązowym, a niekiedy z sukna tkanego w drobne prążki. Zamożniejsi gospodarze zima nakrywali głowy kołpakami, czyli futrzanymi czapkami rozciętymi z boku, z czarnej lub szarej  skóry baraniej. Na nogach noszono skórznie.

 

Odzież dziecięca

Nowo narodzone dziecko w krótką, flanelową koszulkę. Do chrztu zakładano jaczkę i pieluszki, na główkę myckę, czyli czapeczkę. Starsze dzieci nosiły odzież wyglądem zbliżoną do ubrań dorosłych. Chłopcy do szkoły chodzili w lnianych koszulach, wistkach, do których przyszyte były spodnie z klapą. Zimą zakładali na wistkę jakę, a od dziesiątego roku życia chodzili w długich, samodziałowych spodniach, wełnianych pończochach i klocach, a zamożniejsi w trzewikach. Na głowie nosili  czapki z daszkiem, futrzane czapki bez daszka lub okrągłe, z klapami po bokach. Małe dziewczynki w lecie ubierano w krótkie, lniane, białe koszulki z krótkimi rękawami, na które nakładano wistek rodzaj stanika  zapiętego na guziki; do niego przypinano majteczki. Wierzchni ubiór stanowiła ,,klejda” (sukienka z rękawami lub bez) i pasiasty fartuszek. Letnie sukienki były bawełniane, różnokolorowe, przeważnie niebieski, czerwone i bure córki bogatych gospodarzy nosiły wełniane. Sukienki dziewczynek sięgały do kolan, po przystąpieniu do pierwszej komunii mogły być dłuższe, do połowy łydek.

Rysunki strojów zostały wykonane przez uczennice koła plastycznego Paulinę Matejko z kl. VF,  Martynę Kluczyk z kl. VB oraz Klaudię Drankę z VIB. Zdjęcia przedstawiają stroje mazurskie  wykorzystane w  uroczystościach  szkolnych.   Zdjęcie ze strojem odświętnym zostało wykonane w Muzeum Mazurskim w Szczytnie, podczas wizyty naszych uczniów.

 

   
 

 strona główna    położenie terenu     zwyczaje rodzinne      zwyczaje i obrzędy doroczne      stroje ludowe      tańce ludowe       muzea       chata mazurska     architektura     sztuka ludowa     zespoły ludowe      legendy     bibliografia,autorzy