|
|
|
Dwory i pałace
|
W krajobrazie Powiatu Wołomińskiego ważną rolę
odgrywają dwory i pałace. Jeszcze w XVII wieku wiele z nich miało
charakter obronny. Takim był zapewne dwór w Zawiszynie koło Jadowa,
zbudowany w XVI wieku przez Mikołaja Zawiszę, starostę królowej Bony.
Dziś pozostały po nim ślady na wzgórzu otoczonym fosą. Cechy obronne
posiada również dobrze zachowany dwór w Chrzęsnem koła Tłuszcza
zbudowany w 1635 roku dla Dobrogosta Grzybowskiego, starosty
warszawskiego.
Typowe dwory szlacheckie, pozbawione już
charakteru obronnego zaczęły powstawać w XVIII wieku. Spełniały one
rolę dworu rodzinnego. Otoczone parkową zielenią a często i stawami,
dominujące nad najbliższym otoczeniem, kształtowały cechy mazowieckiego
i polskiego krajobrazu.
Malowniczym i dominującym akcentem dworu, jego
ozdobą był wydatny, pokryty gontem, rozłożysty dach. We wnętrzach
dworów dominowały, najpierw duża izba stołowa, później zaś
reprezentacyjny salon poprzedzony obszerną sienią. Dwory i pałace miały
zazwyczaj bogato i kunsztownie zdobione wnętrza. |
| |
|
Dwór "Zosia" w Czarnej
|
|
Został zbudowany w
drugiej połowie XVIII wieku dla Tomasza de Tylii, podstolego ziemi
warszawskiej. Była to budowla parterowa, drewniana, o konstrukcji
zrębowej. Od frontu dwór zdobił ganek o czterech kolumnach toskańskich
na murowanym cokole, zwieńczony trójkątnym drewnianym szczytem. Uroku
dworowi nadawał okazały dach mansardowy kryty gontem. Po drugiej wojnie
światowej uległ dewastacji i został rozebrany.
Nowi właściciele od podstaw odbudowali dwór w
nieco zmienionym kształcie, wznosząc go wyżej, ale zachowując jego
poprzedni charakter. Dokonali też renowacji krajobrazowego parku
założonego w pierwszej połowie XIX wieku.
|
|

Dworek "Zosia" w dwudziestoleciu międzywojennym
|
| |
|

|
|
Widok obecny
|
| |
|
Dwór w Głuchach
|
|
Dworek w którym urodził się i przeżył lata dziecinne Cyprian Kamil
Norwid. Jest drewnianą budowlą klasycystyczną. Zbudowany na planie
prostokąta, piętrowy, nakryty czterospadowym dachem krytym gontem. Od
podjazdu i ogrodu posiada dwa ganki o drewnianych słupach, zwieńczone
trójkątnymi szczytami. Na szczycie ganku od ogrodu rzeźba głowy Adama
Mickiewicz dłuta Bolesława Jeziorańskiego.
Po rodzinie Norwidów dwór był własnością
rodziny Suskich i Jeziorańskich. W 1964 roku stał się własnością Beaty
Tyszkiewicz i Andrzeja Wajdy, którzy dwór odrestaurowali. Otaczający
dwór park z połowy XIX wieku posiada wiele ciekawych okazów, wśród nich
aleje wysadzane lipami, klonami i grabami oraz piękny okazały klon
srebrzysty - pomnik przyrody.
|
|

|
| |
|
Dwór w Jaktorach - Chajetach
|
|
Zbudowany został w piewszej połowie XIX wieku dla rodziny
Czarnkowskich. W 1910 roku dwór z majątkiem zakupił Roman Walenty
Jeleniewski. Dwa lata później dokonał on przebudowy dworu według
projektu architelta Tadeusza Zielińskiego. To wtedy dobudowano mu
piętro i wysoki, obejmujący dwie kondygnacje portyk zwieńczony
tympanonem z alegorią Świtu, Dnia i Nocy. Autorem płaskorzeźby był
Bolesław Jeziorański, twórca pomnika Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce. Po
wojnie dwór z majątkiem został odebrany właścicielom. Najpierw
mieszkali tam różni uciekinierzy, później dwór został siedzibą
Gromadzkiej Radzy Narodowej a jeszcze później zamieniono go na
pomieszczenia magazynowe. Kolejni użytkownicy dokonywali dewastacji
dworu aż do jego ruiny. 1981 roku dwór nabyli od Państwowego Funduszu
Ziemi państwo Jadwiga i Witold Woliscy. Ich wielkim wysiłkiem został on
odbudowany, odrestaurowano również park otaczający dwór. W 1995 roku
właściciele otrzymali nagrodę Ministra Kultury i Sztuki dla najlepszego
użytkownika zabytku.
|
|

|
| |
|
Dwór w Chrzęstnem
|
|
Zbudowany w 1635 roku dla w stylu renesansowym z pewnymi cechami
barokowymi dla Stefana Grzybowskiego, kasztelana lubelskiego, starosty
warszawskiego. Jest to budowla murowana, jednopiętrowa na rzucie
prostokąta. Ma grube mury na 1,5 m oraz dwie baszty, rozmieszczone
symetrycznie w środku zachodniej elewacji. Te elementy wskazują, że
dwór był czymś pośrednim pomiędzy rezydencją pałacową a obronnym
zameczkiem. pomieszczenia na parterze mają kolebkowe sklepienia z
lunetami, ozdobione żebrami i rozetami ze stiuku. Na piętrze stropy
belkowe z XVIII wieku oraz rokokowe kominki z piaskowca z połowy XVIII
wieku. Obok dworu budynek administracyjny, spichlerz oraz resztki parku. |
|

|
|
|
|

|
| |
|

|
| |
|

|
| |
|

|
| |
|
Pałac w Woli
Rasztowskiej
|
Położony jest blisko szosy
Radzymin-Jadów i otoczony resztkami parku krajobrazowego z
pierwszej połowy XIX wieku. Zbudowany został około 1680 roku z
fundacji rodziny Łuszczewskich. Była to budowla barokowa,
zbudowana na planie prostokąta, piętrowa z nieco wyższą częścią
środkową z ryzaliami od frontu i od ogrodu, zwieńczonymi trójkątnymi
szczytami. Elewację ogrodową zamykały dwie wierze alkierzowe
nakryte czterospadowymi dachami.
W czasie II wojny światowej pałac uległ
zniszczeniu. Jego ruiny po wojnie i reformie rolnej przejął
Centralny Zarząd Radiostacji i Telewizji. Nowy właściciel rozebrał
ruiny i na starych fundamentach wystawił w latach 1951-53 całkowicie
nowy pałac. Jego projektantem był Jan Woliński. Obecna bryła pałacu
nawiązuje w swej formie do pałacu z końca XVII wieku. W pałacu
umieszczono szkołę i przedszkole., a wokół niego wybudowano
osiedle mieszkaniowe dla pracowników obsługujących zbudowaną po
drugiej stronie szosy radiostację.
|
|
|
|
|
|

|
| |
|
Pałac w Dębinkach
|
|
Pałac zbudował w pierwsze połowie XVII wieku Jan Renard, podstoli
nurski, pułkownik gwardii królewskiej. Przebudowany dwukrotnie w
pierwszej połowie XIX wieku przez Ksawerego Dybowskiego stolnika
bełdzkiego i w drugiej połowie XIX wieku przez budowniczego Władysława
Mierzanowskiego.
Jest to budowla klasycystyczna, parterowa. Od frontu posiada portyk o
czterech kolumnach toskańskich, dzwigających szerokie belkowania i
trójkątny szczyt. Od ogrodu na ryzalicie pod oknami płyciny z dekoracją
roślinną. W pomieszczeniach ozdoby stiukowe, kominki i pamiątkowa
tablica związana z Janem Renardem. Obok pałacu dwie oficyny dworskie z
drugiej połowy XVIII wieku oraz okazały park założony w XVIII i
przebudowany w następnym wieku. W nim stawy i okazy starodrzewu.
|
|

|
| |
|

|
| |
|
Pałac w Markach
|
|
Rezydencja rodziny Briggsów, właścicieli wielkiej fabryki
przędzalniczej. Zbudowany w latach 1883-1890 według projektu Antoniego
Beilla. |
|

|
| |
|

|
| |
|

|
| |
|
Dwór w Slęzanach
|
|
Pięknie położony na nadbużańskiej skarpie, zbudowany został około 1880
roku. Prawdopodobnie wcześniej stał w tym samym miejscu inny pałac
zbudowany dwa wieki wcześniej.
Jest to budowla murowana, otynkowana, jednokondygnacyjna, jedynie
części objęte przez skrajne ryzality posiadają dwie kondygnacje.
Budynek główny składa się z trzech członów, co podkreślają kształty
dachów, gzymsów i obramowań okien. Na początku XX wieku do budynku
dostawiono skośne skrzydło wschodnie. Pod względem stylowym pałac można
zaliczyć do eklektyzmu.
Aktualnie właścicielem pałacu jest Bank
Państwowy PKO. Pałac został z wielkim pietyzmem odrestaurowany i
otrzymał stylowe wyposażenie. Odbywają się w nim konferencje i rózne
okolicznościowe spotkania oraz koncerty.
|
|

|
| |
|
Dwór w Jadowie
|
|
Obecny zespół dworski zachowuje wygląd z czasów jego gruntownej
przebudowy po 1860 roku przez rodzinę Kotarbińskich ówczesnych
właścicieli majątku. Władali nim do 1945 roku, kiedy przejęto go na
skarb państwa i zamieniono na gospodarstwo rybackie. |
|

|
| |
| |
|
do góry
|
|