Dokument 3
1947 listopad 10, Warszawa. - Instrukcja MZO dotycząca zasad osiedlania rodzin ukraińskich

Źródło:
Roman Drozd, Igor Hałagida, Ukraińcy w Polsce 1944-1989. Walka o tożsamość (Dokumenty i materiały), Warszawa 1999, nr dokumentu w publikacji 13

Tajne

I. Plan ewakuacyjny do akcji "W", wydany przez Ministerstwo Ziem Odzyskanych przed rozpoczęciem akcji, w swoim pun]kcie V, dotyczącym postępowania z osiedleńcami z tej akcji, po przyjęciu ich na pun]ktach wyładunkowych, a w szczególności wyjaśnienia MZO L.dz. III/415/pfa/47 z dnia 31 lipca 1947 r. i inne późniejsze zarządzenia MZO, wydane w powyższej sprawie, w toku prowadzenia akcji, przewidywały:
1) Umieszczenie rodzin osadników z transportów o opinii ujemnej w ilości nie większej niż jedna rodzina z każdego transportu do jednej gromady.
2) Rodziny z transportu o opinii dodatniej niogły być osiedlane w ilości tylko kilku rodzin.
3) Osadnicy z akcji "W" nie mogli być osiedlani w pasie nadgranicznym lądowym 50 kilometrowym oraz morskim i miast wojewódzkich 30 km.
4) Nieprzekraczanie dla osadników z akcji "W" 10% stanu ludności danej gromady.
Itp. ograniczenia.

Rozszerzenie akcji "W, a zwłaszcza duże nasilenie tempa jej przeprowadzania w poszczególnych okresach (zniesienie ruchu wahadłowego dla transportów, przysyłanie na pun]kty rozdzielcze zamiast 6-ciu transportów dziennie do 18-tu itp.) uniemożliwiło wykonanie powyższych zarządzeń.
II. W związku z powyższym Ministerstwo Ziem Odzyskanych, mając na względzie:

A. 1) stabilizację stosunków na Ziemiach Odzyskanych,
2) unormowanie stosunku prawnego do obiektów gruntowych (akta nadania i orzeczenia o wykonaniu aktów nadania, sprawy hipoteczne),
3) zagospodarowanie Ziem Odzyskanych (akcja siewna, odbudowa zniszczonych budynków mieszkalnych i gospodarczych), w porozumieniu z innymi, powołanymi do decydowania w tym zakresie władzami naczelnymi, stwierdza, że przy rozmieszczaniu osadników z akcji "W" w poszczególnych województwach Ziem Odzyskanych, zależy na utrzymaniu następujących zasad:

B. 1) Nieosiedlanie osadników z akcji "W" w pasie nadgranicznym lądowym 30 km, morskim - 10 km i miast wojewódzkich - 20 km, przy czym dla lądowego pasa nadgranicznego z ZSRR- obowiązują ograniczenia ogólne.
2) Dalsze dokonywanie wewnętrznych przesunięć osadników z akcji "W" może być wykonywane w zakresie najkonieczniejszym, w wypadkach szczególnie uzasadnionych i przy uwzględnieniu całokształtu niniejszych zasad.
3) Położyć szczególny nacisk na umożliwienie wszystkim osadnikom z akcji "W" zdobycie pracy i w związku z tym właściwych warunków utrzymania.
4) Zasadniczym celem przesiedlenia osadników "W" jest ich asymilacja w nowym środowisku polskim, dołożyć należy wszelkich wysiłków, aby cel ten był osiągnięty. Nie używać w stosunku do tych osadników określenia "Ukrainiec". W wypadku przedostania się z osadnikami na Ziemie Odzyskane elementu inteligenckiego, należy taki bezwzględnie umieszczać osobno i z dala od gromad, gdzie zamieszkują osadnicy w akcji "W".

5) Swoboda ruchu osadników z akcji "WW" zasadniczo ma być ograniczona. W szczególności niedopuszczalnym jest opuszczanie Ziem Odzyskanych i powrót na dawne tereny. Dopilnowanie powyższego jednak należy pozostawić właściwym władzom bezpieczeństwa publicznego. Do nich też muszą być składane wszelkiego rodzaju podania w powyższych sprawach. Niepotrzebnym staje się pobieranie od Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego opinii do powyższego celu przez władze administracji ogólnej. Władze administracji ogólnej mają przyjmować podania od osadników z akcji "W" wyłącznie w sprawach z zakresu administrowania] ogólnego, należącego do nich. Podania osadników z akcji "W", dotyczące wszelkiego rodzaju spraw, wynikających ze specjalnych warunków tj. akcji, w szczególności: sprawa przesiedleń poza ramy powiatu, wyjazdów itp. muszą być składane do Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Ponadto Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego ma być informowany o każdej sprawie, w jakiej osiedleniec z akcji "W" zwraca się do władz administracji ogólnej. Kontakt z Powiatowym] UBP w sprawach osiedleńców z akcji "W" ma być stały i utrzymany możliwie osobiście.

6) Przy rozmieszczaniu osadników z akcji "W", dopuszczalnym jest ich osiedlanie w 60% faktycznie wypełnionej chłonności gromady i w 40% teoretycznej chłonności gromady. W tym ostatnim jednak wypadku należy dołożyć starań możliwie szybkiego dosiedlenia takiej gromady brakującym elementem polskim.
7) Nie tworzyć samodzielnych grup parcelacyjnych z osadników z akcji "W". Dopuszczalnym jest zachowanie dla nich w grupach parcelacyjnych % jak dla gromad (patrz pkt 6).
8) Dla PNZ obowiązuje to samo (patrz pkt 6 i 7).
9) Przy potrzebie przesiedleń osiedleńców z akcji "W" wybierać nowe miejsca osiedlenia tam, gdzie w gromadzie osiedleńców z akcji "W" nie ma, względnie jest ich ilość minimalna. W ramach opracowanego planu, jak poniżej, należy dołożyć starań rozładowania z osiedleńców z akcji "W", powstałych obecnie dużych skupisk tego rodzaju osiedleńców.
W związku z powyższym zaleca się rozpracowanie z poszczególnymi wojewódzkimi urzędami bezpieczeństwa publicznego podanego zagadnienia i przedłożenie do Ministerstwa Ziem Odzyskanych ostatecznego projektu rozwiązania sprawy nadmiernego lub niewłaściwego dotychczasowego osiedlenia osadników z akcji "W".

Termin wykonania (przedstawienia ostatecznego projektu) do dnia 6 grudnia 1947 r.

MINISTER
wz /J. Dubiel/

Podsekretarz Stanu
Oryginał, maszynopis. APW,UWW,sygn.VI-743.