Marko Syrnyk Rada Główna ZUwP Wałcz/Warszawa 28.10.2004
Program rozwoju języka ukraińskiego w Polsce jako języka mniejszości narodowej

3

I PROJEKT "SZKOLNICTWO UKRAIŃSKIE W POLSCE"

Szkolnictwo ukraińskie w Polsce

Obecnie funkcjonuje w Polsce kilka szkół, w których nauczany jest język ukraiński. Są to:
1. Szkoła podstawowa w Białym Borze – województwo zachodniopomorskie
2. Szkoła podstawowa w Przemyślu – województwo podkarpackie
3. Szkoła podstawowa w Bartoszycach – województwo warmińsko-mazurskie
4. Gimnazjum w Białym Borze
5. Gimnazjum w Bartoszycach
6. Gimnazjum w Legnicy – województwo dolnośląskie
7. Gimnazjum w Przemyślu
8. Liceum ogólnokształcące w Białym Borze
9. Liceum ogólnokształcące w Legnicy
10. Liceum ogólnokształcące w Przemyślu
11. Liceum ogólnokształcące w Górowie Iławeckim – woj. warmińsko-mazurskie

Ponadto funkcjonują klasy z dodatkową nauką języka ukraińskiego przy szkole podstawowej w Baniach Mazurskich (województwo warmińsko-mazurskie) oraz Bielsku Podlaskim – województwo podlaskie. Oprócz tego język ukraiński nauczany jest w tzw. punktach nauki języka ukraińskiego tworzonych tam, gdzie ze względu na małą liczbę dzieci i młodzieży nie ma możliwości utworzenia odrębnych klas, czy szkół. Są to z reguły grupy międzyszkolne lub międzyklasowe składające się z uczniów z różnych klas, szkół, nierzadko miejscowości. Aktualnie punkty nauczania funkcjonują w 95 miejscowościach w Polsce i skupiają większość dzieci i młodzieży ukraińskiej. Szczegółowy wykaz szkół oraz punktów stanowi załącznik do niniejszego programu.

Język ukraiński nauczany jest w oparciu o szczegółowe rozporządzenie regulujące nauczanie języka narodowego mniejszości narodowych w Polsce, opracowane i wydane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu. Związek Ukraińców w Polsce uznaje wskazane regulacje prawne za wysoce niewystarczające i nie biorące pod uwagę specyfiki mniejszości ukraińskiej oraz jej potrzeb. Koncepcja projektu jest zgodna z priorytetami działalności Związku Ukraińców w Polsce oraz jego członków zbiorowych, w tym szczególnie Ukraińskiego Towarzystwa Nauczycielskiego. Odpowiada także zapotrzebowaniu społecznemu ukraińskiej mniejszości narodowej w Polsce.

Cele i zadania:
1. Rozwój szkół ukraińskich
2. Stworzenie trwałych podstaw ich funkcjonowania
3. Rozwój bazy lokalowej
4. Zabezpieczenie metodyczne
5. Reorganizacja i rozwój punktów nauki języka ukraińskiego
6. Stworzenie sieci burs i internatów

Powyższe cele i zadania realizowane są poprzez:

1. Pracę na rzecz podnoszenia świadomości narodowej i obywatelskiej wśród społeczeństwa ukraińskiego.
2. Opracowanie adekwatnego w stosunku do potrzeb prawodawstwa odnośnie oświaty mniejszościowej.
3. Ograniczenie możliwości ingerencji różnych negatywnych czynników w pracę szkół, czy punktów nauczania.
4. Dofinansowanie szkolnictwa mniejszościowego.
5. Tworzenie sieci burs i internatów w miejscowościach, w których dzieci i młodzież ukraińska uczą się, a w których nie ma odpowiednich szkół.
6. Rzeczywiste umożliwienie tworzenia zespołów artystycznych i prowadzenia zajęć pozaszkolnych, opłacanych zgodnie z obowiązującymi standardami.
7. Utworzenie przy MENiS stanowiska wizytatora/koordynatora ds oświaty mniejszościowej.
8. Utworzenie przy odpowiednich kuratoriach stanowiska do spraw punktów nauki języka ukarińskiego.
9. Oddanie spraw związanych z tworzeniem punktów kuratoriom i wyłączenie ich z gestii decyzyjnej samorządów.
10. Stworzenie obiektywnych mechanizmów merytorycznej i organizacyjnej kontroli nauczycieli pracujących w punktach.
11. Ograniczenie możliwości ingerencji rodziców, dyrektorów i samorządów.
12. Stworzenie przy oddziałach ZUwP zespołów ds opiniowania pracy nauczycieli.
13. Opracowanie jasnych i czytelnych kryteriów ich pracy.
14. Doposażenie szkół w gimbusy.
15. Umożliwienie współpracy ze szkołami na Ukrainie.
16. Tworzenie polsko-ukraińskich i ukraińsko-polskich integracyjnych szkół językowych z rozszerzoną nauką języka ukraińskiego i języka zachodniego.

PROGRAM ROZWOJU JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO

PROJEKT II: MIĘDZYNARODOWA WYMIANA DZIECI I MŁODZIEŻY


Uczniowie należący do mniejszości narodowej, aby móc należycie opanować swój język ojczysty muszą mieć zapewniony kontakt z żywym, współczesnym językiem ukraińskim.
Projekt "Międzynarodowa wymiana dzieci i młodzieży" ten kontakt ma im zapewnić.

W założeniu projekt ten przeprowadzają szkoły z ukraińskim językiem nauczania poprzez:

• odpowiednie umowy z placówkami oświatowymi na Ukrainie;
• organizację obozów językowych na Ukrainie, przynajmniej dwa razy w roku;
• organizację obozów językowych w Polsce z udziałem rówieśników z Ukrainy;
• organizację zajęć szkolnych w placówkach Ukrainy.

Projekt wymiany organizowany jest na podobnych zasadach także dla uczniów punktów nauczania języka ukraińskiego. W tym przypadku organizatorem wymiany są odpowiednie oddziały Związku Ukraińców w Polsce lub też wspólna Komisja powołana przez ZUwP i Ukraińskie Towarzystwo Nauczycielskie w Polsce.
Przedstawiciele MENiS, Ministerstwa Oświaty Ukrainy oraz ZUwP opracowują zasady takiej wymiany i wzajemnej współpracy. Koordynatorem działań z boku ukraińskiej mniejszości jest Związek Ukraińców w Polsce.


PROGRAM ROZWOJU JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO


III Projekt: "Letnie szkoły języka ukraińskiego"

ADRESACI/UCZESTNICY

1. Charakterystyka uczestników

Adresatami letniej szkoły etnografii, języka, muzyki i choreografii są dzieci i młodzież należący do ukraińskiej mniejszości narodowej w Polsce. Warunkiem koniecznym udziału w szkole jest uczęszczanie w ciągu roku szkolnego na nauczanie języka ukraińskiego, realizowane w międzyszkolnym zespole nauki tego języka w danej miejscowości Polski lub (i) uczestnictwo w dowolnym dziecięcym lub młodzieżowym zespole artystycznym.
Uczestnicy doskonalą swoje umiejętności językowe i artystyczne. Drugą grupą uczestników jest młodzież z Ukrainy.

2. Sposób naboru

Uczestników zgłaszają terenowe oddziały Związku Ukraińców w Polsce. One też zabezpieczają dojazd i opiekę. Zgłoszenia dokonują także bezpośrednio kierownicy zespołów artystycznych. Zgłoszenia napływają do końca kwietnia każdego roku po ukazaniu się ogłoszenia w prasie. Udział w zajęciach jest częściowo odpłatny. Odpłatność biorą na siebie rodzice lub delegujące grupę koła i oddziały ZUwP. Wiek uczestników nie może przekroczyć 16 lat.

OPIS PROJEKTU

1. Założenia i cele

Koncepcja projektu i realizacji letniej szkoły zrodziła się z analizy potrzeb i zgłaszanych przez środowiska ukraińskie postulatów odnośnie stworzenia i prowadzenia zajęć, które łączyłyby w sobie zadania z zakresu edukacji oraz szeroko pojętego kulturoznawsta. Szczególną uwagę zwraca to środowisko na kultywowanie i rozwój własnej kultury – obecnej mniejszości ukraińskiej oraz tradycyjnych, regionalnych kultur i języków: łemkowskiego, bojkowskiego, podlaskiego.
Z drugiej strony od szeregu lat postulowane jest by przeprowadzać cykliczne doskonalenia z zakresu rozwoju artystycznego – jest to dominująca forma działalności pozaszkolnej w środowiskach ukraińskich w Polsce. Nasz projekt wychodzi tym postulatom na przeciw. Wprowadza także formę dodatkową – kontakt z żywym językiem oraz rówieśnikami z Ukrainy.
Jest to niezwykle waży element projektu, bowiem oprócz wskazanych zajęć, członkowie grup z Ukrainy będą prowadzić także bezpośrednie zajęcia z dziećmi. W zajęciach biorą udział także opiekunowie dzieci z Polski – mają oni nabywać praktyczne umiejętności do pracy z nimi na następny rok szkolny. Projekt przewiduje zarówno kontynuację już realizowanych form (obozów, zlotów, "Akademii Łemkowskiej"), jak również ich wzbogacenie, nadanie jednolitej struktury wewnętrznej oraz wpowadzenie szeregu nowych.
"Letnie szkoły... " realizowane są we wszystkich oddziałach ZUwP, a w szczegłności w miejscowościach: Szczecin, Przemyśl, Górowo Iławeckie, Biały Bór, Wałcz, Legnica, Komancza/Sanok, Biała Podlaska.

Podstawowe cele projektu:

Cele główne
- doskonalenie sprawności językowej uczniów
- kształcenie znajomości rodzimej kultury
- doskonalenie umiejętności artystycznych (wokalnych, choreograficznych, gry na instrumentach)


Cele pośrednie:

- wdrażanie do posługiwania się językiem ukraińskim w mowie potocznej
- kontakt z rówieśnikami z Ukrainy
- nauka podstawowych elementów ukraińskich tańców ludowych
- nauka tradycyjnych zabaw ruchowych i korowodów
- przygotowanie nauczycieli do prowadzenia i kontynuacji tych zadań w czasie roku szkolnego

2. Formy i metody działań

Projekt "Letnia szkoła..." realizowany będzie w różnorodnych formach i z wykorzystaniem różnych metod. Dostosowany będzie przede wszystkim do wieku uczestników, stopnia znajomości języka oraz stopnia zaawansowania w działalności artystycznej.

Zajęcia z zakresu języka ukraińskiego

Formy: praca w grupach, praca indywidualna, praktyczne lekcje językowe – zajęcia wspólne z młodzieżą z Ukrainy.

Jednostek lekcyjnych z tego zagadnienia – 30
Tematyka: praktyczna konwersacja, gramatyka, ortografia, ćwiczenia słownikowe, kształcenie literackie.

Etnografia

Jednostek lekcyjnych – 9

Tematyka: podstawowe informacje o Łemkowszczyźnie, Bojkowszczyźnie i Podlasiu

Choreografia i taniec

Jednostek lekcyjnych – 16

Tematyka:
nauka podstawowych kroków tańca huculskiego i kozaka;
nauka kilku tańców i korowodów: Wesnianka, Huculski, Kozaczok, Podolanoczka

Muzyka, śpiew, gra na instrumentach

Jednostek lekcyjnych – 10

Tematyka
doskonalenie techniki gry na instrumentach (flet, akordeon, organy, skrzypce)
doskonalenie umiejętności wokalnych
nauka kilku piosenek

Łącznie do realizacji pozostają 64 godziny lekcyjne. W związku z tym, iż część z nich będzie prowadzona w formie zabawowej, nie widzimy zagrożenia nadmiernego zmęczenia uczniów. "Letnia szkoła..." pracuje w okresie wakacyjnym i trwa od dwóch do trzech tygodni każda.

Przykładowy budżet: "Letnia szkoła języka ukraińskiego w Wałczu" 2005

Liczba uczestników – 80 osób
Czas trwania – 14 dni

Lp Wyszczególnienie Ogółem
1 2 3
I  Liczba uczestników 80
II  Czas trwania: programu 14 dni
III Koszty bezpośrednie 100.300,00
 1 Wynagrodzenia osobowe (brutto)  
 2 Honoraria, umowy zlecenia, umowy o dzieło 10.000,00
 3 Pochodne od wynagrodzeń (FUS, FP)  
 4 Transport uczestników 12.000,00
 5 Nagrody 1.500,00
 6 Wyżywienie uczestników 44.800,00
 7 Zakwaterowanie uczestników 32.000,00
 8 Inne koszty bezpośrednie  
a    
b    
c    
d    
IV Koszty pośrednie (do 10%) 10.000,00
 V Razem koszty (III i IV ) 110.300,00
 VI Przychody  
1  Dotacja MENiS 22.300,00
2  Środki własne realizatora 15.000,00
3  Wpłaty uczestników 20.000,00
4  inne  
a Fundacje 25.000,00
b Ministerstwo Kultury 20.000,00
c Samorządy 8.000,00