położenie Finlandia w Europie hymn i godło historia kultura sport
sauna zjawiska polarne św. Mikołaj zwierzęta rośliny mapa serwisu


Historia

 

Najważniejsze wydarzenia z historii Finlandii:

1155 - do Finlandii przybywają ze Szwecji pierwsi misjonarze. Finlandia wchodzi w skład Królestwa Szwecji.

1562- Katarzyna Jagiellonka, córka Bony Sforzy i Zygmunta Starego poślubia księcia Jana Finlandzkiego i zamieszkuje w ówczesnej stolicy, Turku. Jej syn, Zygmunt III Waza, zostaje królem Szwecji i Polski.

1809 - Szwecja przekazuje Finlandię Rosji. Car nadaje Finlandii status częściowo autonomicznego wielkiego księstwa, którym rządzi gubernator generalny, reprezentujący cara jako monarchę konstytucyjnego.
1917 - 6 grudnia Finlandia ogłasza niepodległość. Nowe państwo zostaje w pierwszej kolejności uznane przez Związek Radziecki, następnie przez Francję, Niemcy i Szwecję.

1906 – Finlandia jako pierwszy kraj w Europie przyznaje kobietom prawo głosu.
1917 – uzyskanie przez Finlandię niepodległości w dniu 6 grudnia.

1919 - przyjęcie do dzisiaj obowiązującej konstytucji. Finlandia staje się republiką, rządzoną przez prezydenta jako głowę państwa.
(1939 - 1940) - Związek Radziecki atakuje Finlandię. Rozpoczyna się wojna zimowa.
(1941 - 1944) - walki pomiędzy wojskami fińskimi a radzieckimi w kampanii zwanej kontynuowaną. Zmasowana ofensywa radziecka latem 1944 roku wymusza na Finach zwrócenie się o rozejm. Część terytorium państwa zostaje oddana Związkowi Radzieckiemu, ale cały kraj nigdy nie był okupowany oraz zachował swą niepodległość i suwerenność.
1955 - Finlandia wstępuje do Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz do Rady Nordyckiej.
1995 - Finlandia staje się członkiem Unii Europejskiej.
www.aurinko.krap.pl, www.visitfinland.com/

 

 Historia w datach

100.000 p.n.e. - 1100 n.e.
ok. 100 000 lat temu - prehistoria, archeologowie w 1990 roku znaleźli w Finlandii ślady ludzi północy sprzed       100 000 lat
98r. p.n.e. - rzymski historyk Tacitus napisał o Fenni, ludziach północy. Jest to pierwsza pisemna wzmianka o finach, a dokładniej lapończykach.
 1100r. - 1300r.
1150r. - Król Eryk ze Szwecji i angielski biskup Henry prowadzą pierwszą wyprawę krzyżową do południowo-wschodniej Finlandii.
1238r. - 1249r. - Birger, Hrabia Szwecji, prowadzi drugą wyprawę krzyżową do Tavastlandii, krainy leżącej centralnie w obrębie dzisiejszej Finlandii.
1290r. - rozpoczęcie budowy Katedry w Turku (po szwedzku Abo)
późny wiek XIII - szwedzi wprowadzili w życie plan budowy kilku fortec naziemnych na terenie Finlandii, m.in. w Turku, Häme i Viipuri
 1300r. - 1400r.
wczesny wiek XIV - pierwsi fińscy studenci przybywają do francuskiego Uniwersytetu w Sorbonne
1323r. - pokój podpisany w Pähkinäsaari, podzielił Finlandie między Szwecje i Nowogórd, był to również podział wiary (południowy-zachód katolicy, północny-wschód prawosławni)
1362r. - finowie uzyskali prawo głosu w wybieraniu Króla Szwecji
1397r. - Królestwo Danii, Szwecji i Norwegii łączy się w Unię Kalmarską
  1400r. - 1500r.
1475r. - szwedzki szlachcic Erik Axelsson Tott założył zamek Olavinlinna we wschodniej Finlandii, rejon Savo
1493r. - pierwsza wzmianka o Finlandii na wydrukowanej mapie Europy, książka autorstwa niemca Hartmanna Schedela "Liber Chronicarum"
1400r. - 1500r. - wiek, w którym zostały zbudowane najbardziej znane fińskie Kościoły w stylu średniowiecznym
 1500r. - 1600r.
1523r. - koniec Unii Kalmarskiej (Gustavus Vasa staje się Królem Szwecji)
1527r. - tereny fińskie przyjmują protestantyzm
1543r. - Biskup Mikael Agricola pisze pierwszą fińsko-języczną księge
 1600r. - 1700r.
1617r. - po pokoju podpisanym w Stolbovie, Szwecja stała się wielkim Skandynawsko-Bałtyckim Imperium, od tej pory zajmowała cały teren Finlandii
1630r. - 1643r. - fińscy kawalerzyści Hakkapelites byli jednymi z najlepszych żołnierzy strony szwedziej w Wojnie Trzydziestoletniej
1640r. - Królowa Christina ze Szwecji założyła szwedzko języczny Uniwersytet w Turku (Abo Akademi)
1642r. - pojawiła się pierwsza całkowicie fińsko języczna Biblia
 1700r. - 1800r.
1700r. - 1721r. - Wielka Wojna Północy. Szwedzi walczyli m.in. z rosjanami, któy od początku byli bardziej przygotowani do wojny
1721r. - pokój pod Uusikaupunki pozbawił kontroli Szwecji nad terenami dzisiejszej Estonii, Łotwy i Sankt Petersburga
1747r. - szwedzi rozpoczęli budowę fortyfikacji w pobliżu Helsinek o nazwie Sveaborg (Zamek Szwecji). Później ich nazwa została zmieniona na Suomenlinna (Zamek Finlandii)
1765r. - fiński polityk i duchowny - Anders Chydenius - publikuje książkę "The National Gain" w której zachwala wolny handel, jedenaście lat przed podobną publikacją Adama Smith'a
  1800r. - 1900r.
1807r. - Car Imperium Rosyjskiego Alexander I i Napoleon z Francji zgadzają się na blokadę Wielkiej Brytanii
1808r. - 1809r. - Szwecja przegrywa z Imperium Rosyjskim wojne o Finlandie, która pod opieką Rosji staje się Wielkim Księstwem Fińskim z Carem jako władcą
1812r. - terytoria znane jako "Stara Finlandia" należące niegdyś do Rosji, zostały przyłączone do Wielkiego Księstwa. W tym samym roku nową stolicą po Turku zostają Helsinki
1835r. - pierwsza publikacja Kalevali - fińskiego eposu narodowego. Napisał ją Elias Lonnrot, w 1849 roku ukazała się rozszerzona wersja
1848r. - pierwsze publiczne przedstawienie hymnu narodowego - Maamme (Nasz Ląd). Pierwszy tom Fänrik Stals sägner, kolekcji poematów Johana Ludviga Runeberga
1853r. - 1867r. - Zachris Topelius publikuje Fältskärns berättelser, serie historycznych nowel
1860r. - Wielkie Księstwo Fińskie zastępuje rosyjskie ruble, fińskimi markkami. Ich żywot trwał aż do 2001 roku, daty wprowadzenia zjednoczonej waluty Europejskiej - euro
1860r. - początek industrializacji fińskich terenów, w tamtym okresie powstało wiele firm zajmujących się produkcją artykułów papierniczych, mebli czy stolarki
1863r. - Car Imperium Rosyjskiego Alexander II wydał rozporządzenie o równości języka fińskiego ze szwedzkim
1870r. - publikacja pierwszej noweli napisanej po fińsku - Seitsemän veljestä - przez Aleksisa Kivi
1882r. - pierwsza finka - Emma Irene Aström - ukończyła Uniwersytet
 1900r. - 2000r.
1900r. - na Światowym Centrum Kulturalnym w Paryżu, fińscy artyści odnieśli wiele sukcesów. Głównie architekci (Armas Lindgren, Herman Gesellius, Eliel Saarinen, Akseli Gallen-Kallela), malarze (Gallen-Kallela, Albert Edelfelt, Eero Järnefelt, Pekka Halonen). Jednak największym artystą tamtych czasów był kompozytor Jean Sibelius.
1902r. - ponad 23 000 finów dostało szansę wyjazdu do Stanów Zjednoczonych i Kanady. Była to największa fala wyjazdów, od 1864 do 1914 wyjechało do Ameryki ponad 320 000
1906r. - Finlandia zakłada własny parlament - Eduskuntę. Był to pierwszy parlament na świecie z większością socjaldemokratyczną i możliwością uczestniczenia w życiu politycznym kobiet
1917r. - Rewolucja w Rosji, finowie wykorzystują to i 6 grudnia deklarują niepodległość. Bolszewicy uznają niepodległość 31 grudnia
1918r. - pod koniec stycznia armia rządowa, znana jako Biała Armia, pod dowództwem C.G.E Mannerheima, rozpoczęła akcję rozbrajania sił radzieckich we wschodniej Laponii. W tym samym czasie powstało tzw. Lewe Skrzydło, ruch natchniony rewolucją w Rosji, chcący wprowadzić komunizm w Finlandii. W końcu Biała Armia z pomocą armii niemieckiej zwyciężyła i przejęła władze
1919r. - finowie przyjmują jako ustrój Republikę z rządem parlamentarnym, a pierwszym prezydentem staje się Kaarlo Juho Stahlberg
1920r. - Finlandia podpisuje pokój z ZSRR w Tartu. Finowie uzyskują dostęp do Morza Białego i miasto Petsamo. Poza tym fiński biegacz Paavo Nurmi wygrywa jego pierwszy Medal Olimpijski na Igrzyskach w Antwerpii. Finlandia dołącza do Ligi Narodów
1921r. - fiński parlament uchwala ustawę przyznającą Finlandii opiekę nad Autonomicznym Regionem Wysp Alandzkich
1922r. - parlament przyjmuje ustawy o wolności religijnej, obowiązkowej edukacji i służbie wojskowej
1924r. - biegacz Paavo Nurmi zdobywa cztery złote medale na Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu
1926r. - powstaje Fińska Kompania Medialna, czyli YLE
1929r. - 1932r. - początki faszystowskiego ruchu Lapua
1932r. - Finlandia i ZSRR podpisują pakt o nieagresji
1935r. - koniec budowy biblioteki w Viipuri zaprojektowanej przez wybitnego architekta Alvara Aalto
1939r. - faszystowskie Niemcy i komunistyczne ZSRR podpisują pakt Ribbentrop-Molotov. Pozwalał on ZSRR zajęcie republik nadbałtyckich, wschodniej Polski i części Finlandii oraz Rumunii. Poza tym F.E. Sillanpää zdobywa nagrodę Nobla w dziedzinie literatury
 1939r. - 1940r. - Armia Czerwona atakuje Finlandie, rozpoczyna się 105 dniowa kampania nazwana "Wojną Zimową". Dowódcą głównych wojsk jest Marszałek Mannerheim, ostatecznie finowie odnieśli klęskę (oddanie Karelii)
1941r. - 1944r. - wznowienie walki, znane jako Kontynuacja Wojny, tym razem w sojuszu z Osią. Dzięki temu finowie odzyskują utracone wcześniej tereny
1944r. - w lipcu wojska sowieckie docierają do granic Finlandii, jednak nie okupują jej dzięki sprawnemu dyplomacie - Mannerheimowi. Później doszło do podpisania zawieszenia broni, finowie stracili jednak Karelię i dojście do Morza Białego (Petsamo). Musieli także przez kilka następnych lat płacić odszkodowania wojenne i udostępnić na 50 lat port Porkkala do użytku ZSRR
1945r. - profesor A.I Virtanen zdobywa nagrodę Nobla w dziedzinie chemii. Ukazuje się także pierwsza publikacja Muminków, Tove Jansson.
1948r. - finowie zawierają Traktat o Przyjaźni z ZSRR, w dodatku przewiduje on wspólną pomoc gospodarczą
1951r. - projektant Tapio Wirkkala otrzymuje Grand Prix w Milanie
1952r. - Igrzyska Olimpijskie w Helsinkach
1954r. - fiński pisarz Väinö Linna publikuje swoją nowele wojenną Tuntematon sotilas (Nieznany Żołnierz)
1955r. - Finlandia dołącza do ONZ i Rady Nordyckiej
1956r. - ZSRR oddaje bazę morską Porkkala Finlandii. Urho Kekkonen po raz pierwszy zostaje wybrany prezydentem Finlandii
1958r. - ZSRR interweniuje w skład rządu fińskiego, wydarzenie znane jako "kryzys mroźnej nocy"
1961r. - Finlandia wstępuje do EFTA. ZSRR po raz kolejny interweniuje w sytuację polityczną niepodległej Finlandii, tym razem przy okazji wyborów prezydenckich
1970r. - finowie wprowadzają 40 godzinny wymiar pracy
1971r. - pierwsze otwarcie Finland Hall w Helsinkach, zaprojektował ją Alvar Aalto
1973r. - podpisanie umowy o wolnym handlu z EEC
 1981r. - po 25 letnletniej karierze politycznej, Urho Kekkonen przechodzi na emeryturę
1989r. - Finlandia staje się członkiem Rady Europejskiej
1991r. - koniec fińsko-radzieckiego porozumienia znanego jako "Traktat Przyjaźni"
1991r. - 1993r. - fińska gospodarka po zniszczeniu potęgi ZSRR ulega głębokiemu kryzysowi
1992r. - Finlandia decyduje się dołączyć do społeczności Europejskiej poprzez wejście w struktury UE

1994r. - w narodowym referendum, finowie opowiadają się ZA przystąpieniem do UE
1995r. - Finlandia staje się członkiem UE
1999r. - finowie przyjmują warunki wejścia w strefę euro
 2000r. - ?
2000r. - nowa konstytucja zostaje wprowadzona w marcu
2002r. - 1 stycznia, Finlandia i jedenaście innych krajów UE przyjmuje walutę euro. Euro zastępuje fińską markę wprowadzoną 142 lata temu  www.suomi.pl