wtorek 22 września 2020 imieniny Maurycego i Tomasza 1957 - Urodził się Nick Cave
Do końca roku pozostało: 0 dni
Biologia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Budowa zewnętrzna ryb a ich tryb życia i środowisko

Tułów - sztuka maskowania

Tułów to środkowa część ciała ryby, rozciągająca się od końca czaszki (końca pokryw skrzelowych) aż do odbytu. Jest to część ciała ryby zawierająca część szkieletu oraz narządy wewnętrzne wraz z okrywającymi je mięśniami. Mięśnie okryte są przez skórę. Na powierzchni skóry znajduje się linia boczna (naboczna) oraz łuski. Na grzbiecie pionowo do góry sterczy płetwa grzbietowa, a na brzuchu za płetwami piersiowymi znajdują się płetwy brzuszne.

Skóra pełni wiele funkcji w organizmie ryby: jest izolatorem, chroni narządy wewnętrzne przed uszkodzeniami mechanicznymi i przed ingerencją czynników chorobotwórczych, zwiększa opływowość ciała, maskuje, bierze czynny udział w procesie osmoregulacji i wydalania, czasem też posiada specjalne wyrostki wabiące zdobycz (spotykane często u ryb głębinowych) lub razi prądem.
Skóra zbudowana jest z dwóch części: ze skóry właściwej, której tworem są łuski, i z naskórka, w którym osadzone są komórki śluzowe. Zasadniczym elementem skóry właściwej są łącznotkankowe włókna. Krzyżują się one ze sobą, tworząc trudną do rozerwania strukturę, w której "atopione są"komórki o różnych funkcjach, m.in. chromatofory (komórki barwnikowe). Nadają one ciału odpowiedni dla danego gatunku kolor, dzięki czemu można dużo powiedzieć o danej rybie. Niektóre gatunki, chowając się i maskując, upodabniają się do otoczenia (zjawisko to zwane jest mimetyzmem), inne przybierają jaskrawe ubarwienie, które informuje otoczenie o jadowitości ryby i tym samym ostrzega potencjalnego napastnika. Kolor skóry może ponadto informować o płci osobnika, czasem daje też znać otoczeniu o jego stanie emocjonalno-psychicznym. Na skórze mogą znajdować się również gruczoły jadowe, a u ryb głębinowych także świecące wyrostki lub narządy elektryczne (murena), których wyładowanie może ogłuszyć, a nawet zabić ofiarę.
 
Wytworem skóry właściwej są łuski. Występują one u prawie wszystkich gatunków ryb i stanowią dodatkową ochronę przed czynnikami zewnętrznymi. Często pełnią też funkcję maskującą, ale przede wszystkim dodają ciału opływowości, zmniejszając opór wody.
W zmniejszaniu oporu wody najważniejszą rolę odgrywa jednak śluz - wydzielina komórek śluzowych umiejscowionych w naskórku. Wydzielina ta jest bardzo śliska i prawie do zera likwiduje tarcie, jest także prawie przezroczysta, dzięki czemu ryba nie traci maskującego ubarwienia.
Zewnętrzną warstwę skóry stanowi naskórek, który ma ciągły kontakt bezpośredni ze środowiskiem zewnętrznym. Jego funkcje to przede wszystkim ochrona i izolacja skóry.

Do zmysłu dotyku należy linia boczna, zwana także linią naboczną. Jej podstawowymi elementami są ciałka zmysłowe, czyli neuromasty. Składają się one z szeregu komórek czuciowych zaopatrzonych w rzęski o skomplikowanej budowie. Rzęski są przykryte galaretowatą substancją, tworzącą rodzaj czapeczki zwanej osklepkiem (cupula). W zależności od tego, w jakiej części ciała znajdują się te komórki, podłączone są odpowiednio do nerwu twarzowego, językowo-gardłowego lub błędnego.
Znaczenie linii bocznej polega na odbiorze drgań o niskiej częstotliwości, dostarczających informacji o poruszających się obiektach, mogących stanowić potencjalny pokarm lub zagrożenie. Linia boczna ułatwia ponadto omijanie przeszkód terenowych oraz koordynację wzajemnego rozmieszczenia ryb pływających w ławicach, pozwala także określić wielkość poruszających się obiektów, od której może zależeć reakcja ataku albo ucieczki. Nic dziwnego, że linię boczną nazywa się szóstym zmysłem lub narządem dotyku na odległość.

Całą powierzchnię ciała z wyjątkiem płetw pokrywają twory skóry właściwej, zwane łuskami. Łuski podzielić można na:



- plakoidalne, właściwe dla spodoustych,
- kosmoidalne, występujące u wymarłych    przeważnie ryb trzonopłetwych (żyją już tylko    pojedynczy przedstawiciele tej grupy, np.    Latimeria chalumnae),
- ganoidalne, spotykane przeważnie u form    kopalnych, a obecnie występujące tylko u    rodzajów Polypterus Calamoichthys z rzędu    wielopłetwcokształtnych (Lepidosteiformes) oraz    w postaci zanikającej u jesiotrokształtnych    (Acipenseriformes),
- elastyczne, właściwe dla wszystkich ryb    kostnoszkieletowych, dzielące się jeszcze na    owalne (cykloidalne) i zgrzebłowate    (ktenoidalne).
Bez względu na rodzaj łusek ich funkcją zawsze była i jest ochrona narządów wewnętrznych i mięśni, skuteczna izolacja od środowiska oraz zmniejszenie oporu wody, około 800 razy gęstszej od powietrza. Łuski są lekko zagłębione w skórze lub ściśle do niej przylegają i tworzą solidny pancerz na ciele ryby. Mogą także brać udział w procesie maskowania - mają wtedy kolor otoczenia albo przypominają jego strukturę, np. u okonia albo konika morskiego (o przystosowaniu do życia w określonym środowisku lub trybu życia, zwanym mimikrą, wspomniano wcześniej).

W części środkowej ciała, czyli na tułowiu, znajdują się dwa rodzaje płetw. Pierwszą z nich jest płetwa grzbietowa, położona zazwyczaj na szczycie grzbietu ryby, chociaż nie jest to reguła.
określonym środowisku lub trybu życia, zwanym mimikrą, wspomniano wcześniej).

W części środkowej ciała, czyli na tułowiu, znajdują się dwa rodzaje płetw. Pierwszą z nich jest płetwa grzbietowa, położona zazwyczaj na szczycie grzbietu ryby, chociaż nie jest to reguła.

Płetwy te mogą różnić się wielkością
i kształtem, ale także funkcją. Są płetwami ruchomymi, podobnie jak płetwy odbytowe. Dzięki specjalnym mięśniom mogą się podnosić
i opuszczać w związku z funkcją, jaką pełnią. Są to przeważnie stateczniki, umożliwiające rybom utrzymanie stabilnej pozycji, tak aby przemieszczająca się woda nie obracała ich ciał. Gdy ryba porusza się szybko np. ucieka lub poluje, płetwa grzbietowa jest częściowo schowana, aby nie stawiała oporu wodzie, tylko umożliwiała sprawne poruszanie się. Czasami w rybich grzbietach, np. u makreli, występują specjalne kanaliki, w które podczas ruchu chowają się płetwy grzbietowe.
Z czasem u niektórych gatunków płetwa grzbietowa przystosowała się do pełnienia specjalnych funkcji, np. u podnawki (Echeneis naucrates) przekształciła się w sprawnie działającą przyssawkę, umożliwiającą przysysanie się do żywiciela i podróżowanie z nim. U niektórych gatunków, takich jak np. okoń, wykształciły się ponadto dodatkowe płetwy grzbietowe. Dodatkowa płetwa położona jest przed płetwą "tatecznikiem"i składa się wyłącznie z twardych i ostrych promieni. Jej funkcją jest obrona osobnika przed większymi drapieżnikami, a także jego lepsze maskowanie.

Drugi rodzaj płetw to płetwy brzuszne. Tak samo jak płetwy piersiowe są to płetwy parzyste, osadzone jednak na pasie miednicowym, nie barkowym. Pas miednicowy zbudowany jest z kości bezimiennych, luźno ułożonych w mięśniach brzusznych ryby. W związku z prostym i słabym wykształceniem tych płetw częściej zanikają one, niż podlegają dalszej ewolucji. W przeciwieństwie do płetw piersiowych płetwy brzuszne mogą być u różnych gatunków znacznie przesunięte wzdłuż dolnej krawędzi ciała. U rekinów oraz ryb kostnoszkieletowych takich jak śledziowate (Clupeidae), łososiowate (Salmonidae) czy karpiowate (Cyprinidae) położone są mniej więcej pośrodku tułowia, między płetwami piersiowymi a płetwą odbytową. Bardziej przednie położenie, tuż pod płetwami piersiowymi, obserwuje się u okoniowatych (Percidae), makrelowatych (Scombridae) i tuńczykowatych (Thunnidae). Przed płetwami piersiowymi usytuowane są także płetwy brzuszne dorszy, a niektóre wyślizgowce (Ophidioidei) mają je nawet w okolicy gardła. W drodze ewolucji niektóre gatunki, np. gurami (Trichogaster), wykształciły z płetw brzusznych długie nitkowate wyrostki, które służą im jako narząd dotyku i smaku. U ryb żyjących w wartko płynących rzekach, na przykład u gatunków Gobiidae, przekształciły się natomiast w skutecznie działającą przyssawkę, służącą do czepiania się podłoża.
Płetwy brzuszne współpracują z płetwami piersiowymi, biorą też czynny udział w procesie rozmnażania, służąc do przytrzymania partnera podczas kopulacji.




Komentarze + Dodaj komentarz
  • rzeczywiśćie jest błąd, anyż (odpowiedzi: 1)
  • powinien być mimetyzm, a nie mimikra
  • ; *, ; **-+ (odpowiedzi: 0)
  • Bardo fajna stronka pomogła mi rozwiązać nie jedno zadanie dziękuje autorom ; D
  • nie wiem czy nie ma tu błędu..., Dodzia (odpowiedzi: 0)
  • W artykule napisane jest, iz upodabnianie sie do otoczenia to mimikra, a tymczasemto jest mimetyzm. Mimikra to upodabnianie się so innych organizmów i dzileimy ją w zależności od rodzaju upodobnienia na Batesa i Milerra.
  • jakie fajne rybki, martiniii (odpowiedzi: 1)
  • Rybki poszły sobie
  • dgb, as (odpowiedzi: 0)
  • super
  • biologia-ryby, jaaa;p (odpowiedzi: 0)
  • mysle ze strona jest naprawde przydatna...dziekuje za udzielone tu informacje...napweno jeszcze nie raz tu zajze..daje 10 punktow!.
  • to rajnaaaaaaaaaaaaaaa stronka, agatka:))) (odpowiedzi: 0)
  • bardzo podoba mi sie wasza stronka dzięki wam dostaje lepsze ocenki !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl