piątek 22 marca 2019 imieniny Bogusława i Katarzyny 1832 - Zmarł Johann Wolfgang von Goethe
Do końca roku pozostało: 0 dni
Biologia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
List do komórki. Hormony zwierzęce

Hormony tkankowe i autakoidy - wybór

Substancje o działaniu hormonalnym są produkowane nie tylko w wydzielonych makroskopowo gruczołach. Wiele komórek różnych rodzajów tkanek wytwarza substancje o działaniu regulacyjnym. Zasięg działania tych substancji jest zróżnicowany, może być to najbliższe otoczenie wydzielającej substancję komórki, układ budowany przez tkankę, w której skład wchodzą dane komórki wydzielnicze albo struktury oddalone od tego układu w sensie lokalizacyjnym lub funkcjonalnym.

W związku z tym, aby traktować wymienione substancje jako hormony, definicję hormonu należy zmodyfikować, określając cechy hormonu w następujący sposób - hormon to substancja wydzielana przez komórki do otaczającego środowiska, które go transportuje do komórek docelowych posiadających swoiste dla danego hormonu receptory. Działanie hormonu polega na indukowaniu reakcji komórki docelowej, przy czym nie ulega on zużyciu w procesach metabolicznych komórek.

Poniżej zamieszczono krótką charakterystykę wybranych hormonów miejscowych (autakoidów) oraz hormonów tkankowych, których działanie nie zawsze ogranicza się do tkanki, z której omawiane hormony pochodzą.
  1. cholecystokinina (pankreozymina) (CCK)

    CCK jest produkowana przez komórki typu I przewodu pokarmowego. Działa pobudzająco na:
    - wydzielanie soku trzustkowego,
    - wydzielanie insuliny,
    - wydzielanie żółci,
    - skurcze pęcherzyka żółciowego.

    Hamuje natomiast opróżnianie żołądka.

  2. erytropoetyna

    Powstaje w nerkach i wątrobie.

    Głównym bodźcem do syntezy i wydzielania erytropoetyny jest zmniejszenie prężności tlenu w tkance.

    Dostępność erytropoetyny jest koniecznym warunkiem erytropoezy. Tworzenie trombocytów jest także pobudzane przez tę substancję. Wpływa ona także na czynność komórek plazmatycznych i komórek LAK.

  3. gastryna

    Gastryna jest wytwarzana w komórkach G przewodu pokarmowego. Wzmaga wydzielanie kwasu solnego w żołądku i soku trzustkowego. Nasila ruchy jelita.

  4. przedsionkowy peptyd natriuretyczny (ANP) (przedsionkowy czynnik natriuretyczny - ANF)

    Powstaje w komórkach mięśnia przedsionków serca i jest uwalniany z ich ziarnistości pod wpływem rozciągnięcia ścian przedsionków.

    ANP powoduje zwiększenie filtracji kłębuszkowej w nerkach, zwiększa diurezę i wydalanie sodu z moczem przez hamowanie pompy sodowo-potasowej w kanalikach nerkowych.

    ANP rozszerza tętniczki doprowadzające nerek i duże żyły dzięki aktywacji cyklazy guanylanowej, co zwiększa stężenie cGMP w komórkach mięśni gładkich naczyń krwionośnych.

    Powyższe efekty oraz hamowanie uwalniania wazopresyny przyczyniają się do obniżenia ciśnienia krwi.

     

  5. sekretyna

    Sekretynę wytwarzają komórki S przewodu pokarmowego.

    Pobudza skurcze pęcherzyka żółciowego oraz wydzielanie soku trzustkowego, żółci i insuliny. Wywiera hamujący wpływ na opróżnianie żołądka.

  6. somatostatyna

    Somatostatyna jest produkowana przez komórki D przewodu pokarmowego.

    Hamuje wydzielanie:
    - hormonu tyreotropowego,
    - gastryny,
    - insuliny,
    - kwasu solnego,
    - pepsyny,
    - soku trzustkowego.

  7. acetylocholina jako hormon żołądkowo-jelitowy

    Acetylocholina aktywuje receptory cholinergiczne M błony mięśniowej, co wzmaga skurcze komórek mięśniowych. 

  8. bombezyna

    Bombezyna powstaje w komórkach X i ECL przewodu pokarmowego.

    Substancja ta wywołuje skurcze pęcherzyka żółciowego i oskrzeli oraz pobudza wydzielanie gastryny, soku trzustkowego i insuliny.

  9. chemokiny

    Chemokiny to substancje o budowie peptydowej wytwarzane przez wiele rodzajów komórek (leukocyty, fibroblasty, keratynocyty, komórki mięśniowe gładkie, komórki nabłonkowe zrębu grasicy, trombocyty, neurony).

    Chemokiny są elementem aktywującym mechanizmy efektorowe odporności przeciwzakaźnej. Substancje z tej grupy cytokin biorą udział w różnicowaniu leukocytów, powstawaniu naczyń krwionośnych i odrzucaniu przeszczepu.

  10. glicentyna

    Glicentyna jest wytwarzana przez komórki L przewodu pokarmowego. Nasila glikogenolizę i wydzielanie insuliny
    .

  11. histamina

    Histamina jest uwalniana z ziaren komórek tucznych m.in. pod wpływem wiążącego się z immunoglobulinami E antygenu.

    Receptor H1 działa poprzez przemiany fosfatydyloinozytolu, receptor H2 natomiast przez cAMP.

    Histamina powoduje m.in. rozwój stanu zapalnego, zwiększenie przepuszczalności ścian naczyń krwionośnych, skurcz mięśni gładkich oskrzeli i wpływa na aktywność limfocytów i komórek NK.

  12. interferony

    Interferony to grupa cytokin wytwarzanych i uwalnianych przez leukocyty, fibroblasty i komórki dendrytyczne w odpowiedzi na zakażenie wirusowe. Mają budowę peptydową. IFN-β i IFN-γ zawierają w cząsteczkach także część węglowodanową, IFN-α - nie.

    Syntezę interferonów indukują:
    - zakażenie komórek przez wirusy,
    - kontakt z bakteriami lub pierwotniakami,
    - endotoksyna,
    - polisacharydy oraz polinukleotydy,
    - IL-1, IL-2, TNF.

    Interferony oddziałują na receptory błonowe aktywujące kinazy tyrozynowe TYK2, JAK1 i JAK2, które fosforylują białka STAT1, STAT2, STAT3 i STAT5 biorące udział w przenoszeniu informacji do jądra komórkowego, tworząc czynniki transkrypcyjne.


    Działanie interferonów polega na:
    - aktywacji enzymów rozkładających jednoniciowy kwas rybonukleinowy RNA wirusów i komórek
    - hamowaniu syntezy białek poprzez fosforylację podjednostki α czynnika inicjującego syntezę białka eIF-2
    - aktywacji genu Mx, którego ekspresja prowadzi do powstania substancji hamującej replikację wirusa grypy
    - degradacji wirusowego mRNA - aktywacji deaminazy adenozylowej, która dezaminuje adenozyny w dwuniciowym RNA wirusów,
      dzięki czemu RNA wirusów o dwuniciowych cząsteczkach RNA traci funkcje
    - hamowaniu wiązania niektórych wirusów z komórkami, penetracji oraz uwalnianiu kapsydu z otoczki
    - wzmaganiu aktywności komórek cytotoksycznych (limfocyty T cytotoksyczne, komórki K, komórki NK) i makrofagów
      niszczących komórki zakażone wirusami, bakterie, pierwotniaki i komórki nowotworowe
    - nasilaniu ekspresji cząsteczek głównego układu zgodności tkankowej
    - indukcji ekspresji innych cytokin (np. IL-1, IL-6, TNF)
    - zwiększeniu syntezy antygenów związanych z nowotworem, dzięki czemu komórki nowotworowe są łatwiej rozpoznawane
      i bardziej wrażliwe na atak układu odpornościowego (z wyjątkiem komórek NK tegoż układu)
    - uczestnictwie w różnicowaniu limfocytów B w komórki uwalniające przeciwciała biorące udział w immunofagocytozie
      i cytotoksyczności zależnej od przeciwciał
    - stymulacji komórek szeregu mieloidalnego w monocyty.

  13. interleukiny

    Jest to 37 substancji o różnorodnym działaniu. Dokładny opis wszystkich znanych interleukin wykracza poza ramy niniejszego opracowania. Niżej podano niektóre cechy kilku z nich.

    Interleukina 1 (IL-1) to rodzina cytokin złożona z 10 różnych rodzajów interleukin. Powstająca głównie w monocytach i makrofagach IL-1 oddziałuje na wiele rodzajów komórek, regulując odpowiedź immunologiczną i procesy zapalne.

    Induktorami IL-1 są lipopolisacharydy ścian bakterii gramujemnych, wirusy, drożdże, IL-1, IL-2, IL-3, IL-12, TNF i in.

    IL-1 stymuluje:
    - syntezę IL-2 i jej receptora przez limfocyty T,
    - powstawanie i dojrzewanie leukocytów,
    - wytwarzanie przeciwciał przez limfocyty B,
    - czynność komórek dendrytycznych,
    - proliferację fibroblastów i synowiocytów błony maziowej stawów i wydzielanie przez nie kolagenozy i prostaglandyn,
    - syntezę niektórych białek ostrej fazy w wątrobie,
    - resorpcję i przebudowę kości,
    - katabolizm w komórkach mięśniowych,
    - wzrost temperatury ciała, powoduje senność i jadłowstręt.

    Stymulacja odpowiedzi immunologicznej i procesów zapalnych zachodzi przy jednoczesnej ich supresji, tj. pobudzenie reakcji obronnych organizmu jest ograniczane przez wzrost wytwarzania kortykoliberyny (podwzgórze) i kortykotropiny (przysadka), których efektem jest stymulacja syntezy glikokortykoidów, a te hormony reakcje obronne ograniczają.

    Interleukina 2 (IL-2) wytwarzana przez limfocyty T pobudza rozwój limfocytów T i B oraz komórek NK. Wytwarzanie IL-2 hamują glikokortykosteroidy i cyklosporyna - lek immunosupresyjny.

    Interleukina 6 (IL-6) powstaje w monocytach, makrofagach, fibroblastach, komórkach śródbłonka, limfocytach T i B, keratynocytach, chondrocytach i komórkach owodni.

    IL-1, interferony, TNF, lipopolisacharydy i wirusy indukują wytwarzanie IL-6, która zwrotnie hamuje wydzielanie TNF.

    IL-6 współuczestniczy w stymulacji limfocytów B do wytwarzania przeciwciał oraz aktywacji limfocytów T. Pobudza krwiotworzenie, podwyższa temperaturę ciała i działa neurotrofowo. IL-6 stymuluje wydzielanie kortykotropiny przez przysadkę.

  14. jelitowy polipeptyd czynny naczyniowo (VIP) jako hormon żołądkowo-jelitowy

    VIP jest wytwarzany przez komórki D1 przewodu pokarmowego.

    VIP zmniejsza napięcie naczyń krwionośnych. Pobudza natomiast ruchy jelita i glikogenolizę oraz wydzielanie soku trzustkowego i insuliny. 

  15. motylina

    Motylina powstaje w komórkach EC2 przewodu pokarmowego. Wzmaga motorykę jelit.

  16. noradrenalina jako hormon żołądkowo-jelitowy

    Noradrenalina pobudza receptory α-adrenergiczne błony miocytów gładkich przewodu pokarmowego, czego skutkiem jest osłabienie motoryki ściany jelit.

  17. prostaglandyny PG

    Prostaglandyny, cykliczne nadtlenki kwasu arachidonowego, działają w szerokim zakresie:
    - wpływają na kurczliwość mięśniówki macicy i jelit (PG typu F wzmagają skurcze, natomiast PGE i PGI działają hamująco),
    - wykazują złożony wpływ na syntezę hormonów steroidowych,
    - wpływają na układ krążenia krwi,
    - niektóre (PGF2) stymulują zanik ciałka żółtego,
    - uczestniczą w owulacji i porodzie u kobiet oraz w transporcie nasienia i ejakulacji u mężczyzn.

    PGD2 uczestniczy w zwiększaniu przepuszczalności i rozszerzaniu naczyń krwionośnych. PGD2 wywołuje skurcz oskrzeli we wczesnych etapach reakcji alergicznej, hamuje agregację trombocytów i wpływa na ruch granulocytów obojętnochłonnych.
     
  18. serotonina powstająca w układzie pokarmowym

    Powstaje w układzie pokarmowym (komórki EC1). Osłabia motorykę jelit i powoduje skurcze naczyń krwionośnych.

  19. substancja P jako hormon żołądkowo-jelitowy

    Substancja P, produkowana przez komórki EC1, zmniejsza napięcie naczyń krwionośnych i zwiększa wydzielanie śliny.

  20. transformujący czynnik wzrostu TGF-β

    TGF-β powstaje m.in. w makrofagach, neutrofilach, płytkach krwi i limfocytach i komórkach śródmiąższowych jąder.

    TGF-β hamuje proliferację komórek (limfocytów B i T oraz komórek NK), wydzielanie wielu cytokin i immunoglobulin klasy M i G oraz ekspresję cząsteczek zgodności tkankowej. TGF-β stymuluje powstawanie naczyń krwionośnych i gojenie się ran. Pobudza wydzielanie FSH.

  21. urogastron

    Urogastron jest wytwarzany w gruczołach podśluzowych dwunastnicy (Brunnera). Zmniejsza produkcję kwasu solnego. 

  22. żołądkowy wielopeptyd hamujący (GIP)

    Właściwością tej substancji, produkowanej przez komórki K przewodu pokarmowego, jest zmniejszanie wydzielania soku żołądkowego i nasilanie wydzielania insuliny.




Autor: Michał Skoczylas
Komentarze + Dodaj komentarz
  • super..., xxx (odpowiedzi: 0)
  • naprawdę duży plus za zebranie wszystkiego w jednym miejscu
  • bledy, ilon (odpowiedzi: 1)
  • w tym artyluke jest blad. estrogeny nie sa odpowiedzialne za chlopiecy stereotyp zachowania!
  • za***, ewelina 21 (odpowiedzi: 0)
  • gratuluje pomysłu prosimy wiecej takich pozdrawiam
  • KAPITALNE!!!!!, kicia16:-) (odpowiedzi: 0)
  • Bardzo dobre opracowanie!! Dziękuję przyda mi się do przygotowania do konkursu.
  • super artykul:):)!!, pelobates (odpowiedzi: 0)
  • super artykul:):)!!
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl