czwartek 23 listopada 2017 imieniny Adeli i Klemensa 1933 - Urodził się Krzysztof Penderecki
Do końca roku pozostało: 0 dni
Fizyka i astronomia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
  • Co wiemy o promieniowaniu?
Co wiemy o promieniowaniu?

Co wiemy o promieniowaniu?

Promieniowanie to wysyłanie i przenoszenie energii na odległość. Energia może być wysyłana w postaci ciepła, światła, fal elektromagnetycznych oraz w postaci cząstek W naszym otoczeniu znajduje się wiele różnych źródeł promieniowania. Są źródła naturalne, jak Słońce i sztuczne, jak lampa, grzejnik, nadajnik telewizyjny czy radiowy. Promieniowanie jest wszędzie. Jesteśmy zanurzeni w morzu promieniowania.

Atomy, z których składa się cała materia, zbudowane są z jądra otoczonego chmurą elektronów. Jądro zawiera nukleony dwóch rodzajów: protony, obdarzone dodatnim ładunkiem elektrycznym oraz neutrony nie mające ładunku. O trwałości jądra decyduje odpowiednia proporcja liczby neutronów do liczby protonów - dla najlżejszych jąder wynosi ona 1:1, dla ciężkich jąder rośnie do około 1,5:1.
Promieniotwórczość jest procesem spontanicznej emisji energii z jąder nietrwałych. Atomy określonego pierwiastka mogą mieć różną liczbę neutronów - mówimy wówczas o izotopach. Spośród znanych nam około 2500 izotopów, zaledwie 10% to izotopy stabilne pozostałe to izotopy promieniotwórcze.



W procesie promieniotwórczego rozpadu jądro wysyła energię w postaci promieni alfa lub beta (strumień cząstek) albo promieni elektromagnetycznych (promieni rentgenowskie oraz gamma)
Promienie gamma mają dużą przenikliwość i łatwo przenikają przez ciało ludzkie. Przed tego typu promieniowaniem chroni odpowiedniej grubości warstwa ołowiu, betonu lub wody. Promienie alfa - ciężkie i powolne jądra helu - łatwo zatrzymać kartką papieru lub dłonią. Promienie beta - szybko poruszające się elektrony - zatrzymuje płytka aluminium. Promieniowanie neutronowe to strumień neutronów o dużej przenikliwości - głównie pochodzi z reaktorów. Osłonę przed nim stanowi gruba warstwa ołowiu lub betonu.


Rozpad pierwiastka promieniotwórczego nie następuje równocześnie w całej jego masie, lecz w ten sposób, że w jednakowych i ściśle określonych dla każdego pierwiastka odstępach czasu, zwanych okresem połowicznego rozpadu lub półokresem, rozpada się połowa jego atomów. Okresy te wahają się od ułamków sekundy do miliardów lat.


Miarą aktywności substancji promieniotwórczej jest bekerel (Bq). Jeden bekerel to aktywność substancji, w której jedna przemiana jądrowa zachodzi w ciągu jednej sekundy.

Gdy promienie jądrowe napotkają na swej drodze atomy lub cząsteczki, mogą pozbawić je części lub wszystkich elektronów pozostawiając jony. Omawiane promieniowanie jest więc promieniowaniem jonizującym - jest ono szczególnie niebezpieczne dla zdrowia. Im dłuższy czas naświetlania, tym większe zagrożenie zdrowia. Jonizacja może zmieniać strukturę cząsteczek, z których zbudowane są organizmy żywe, zwiększając przez to prawdopodobieństwo zachorowania na nowotwory. Długotrwałe promieniowanie jonizujące może być śmiertelne dla żywych komórek. Promieniowanie jonizujące jest wykrywane między innymi za pomocą licznika Geigera-Mullera.

Promieniotwórczość może być także użyteczna. Materiały radioaktywne bywają również naszymi sprzymierzeńcami, na przykład gdy używa się ich do walki z chorobami nowotworowymi. Ilość promieniowania używanego w radioterapii jest ściśle kontrolowana, by nie uszkodzić zdrowych komórek.

Miarą ryzyka wystąpienia szkody biologicznej jest dawka promieniowania, którą otrzymują tkanki. Dawkę tę mierzymy w siwertach (Sv). Jedno prześwietlenie klatki piersiowej powoduje otrzymanie dawki promieniowania równej 0,02 mSv. Przeciętna dawka napromienienia jaką otrzymuje w ciągu roku statystyczny Polak wynosi około 3,5mSv. Warto wiedzieć, że dodatkowa dawka jaką pochłonął przeciętny Polak w 1991 roku (katastrofa w Czarnobylu) wyniosła około 0,005 mSv.

W każdej chwili jesteśmy wystawieni na działanie promieniowania jonizującego tzw. promieniowania tła.



Jak widać z diagramu, największy udział w rocznej dawce ma radon, gaz promieniotwórczy pochodzący z rozpadu uranu znajdującego się w skałach, glebie materiałach budowlanych. Radon gromadzi się głównie w pomieszczeniach zamkniętych (piwnicach), zbudowanych z kamienia.

Promieniowanie jonizujące stwarza pewne zagrożenie dla zdrowia człowieka. Dlatego stosując i wykorzystując je, należy zachować właściwe środki ostrożności, czyli przestrzegać zasad ochrony radiologicznej.

TRZY PODSTAWOWE ZASADY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ

1. Im krótszy czas przebywania w pobliżu źródła promieniowania tym mniejsza dawka.
2. Im dalej od źródła promieniowania tym bezpieczniej.
3. Osłona osłabia promieniowanie.


Promieniowanie jonizujące stwarza pewne zagrożenie, ale też przynosi społeczności ludzkiej ogromne korzyści np.:

  1. w medycynie wykorzystuje się je do naświetlania komórek nowotworowych złośliwych,
  2. przy ich pomocy sterylizuje się lekarstwa i żywność,
  3. w geologii i archeologii promieniowanie to stosuje się do oceny wieku skał i wykopalisk,
  4. w przemyśle opiera się na nim defektoskopia radiograficzna, czyli wykrywanie utajonych skaz i defektów strukturalnych materiału,
  5. w przemyśle chemicznym jest ono wykorzystywane do przyśpieszania procesów chemicznych,
  6. wykorzystuje się je w energetyce jądrowej.




Autor: mgr inż. Krzysztof Kopij
Komentarze + Dodaj komentarz
  • Dziękuję, autor (odpowiedzi: 0)
  • Może w końcu to zrozumię:)))
  • Dziękuję!, Agnieszka (odpowiedzi: 0)
  • U mnie w szkole fizyka jest beznadziejnie wykładana. Dzisiaj miałam pierwszą lekcję o promieniowaniu i dopiero po przeczytaniu artykułu zrozumiałam, o co chodzi :) Dziękuję bardzo inżynierowi Kopijowi!
  • dobre opracowanie, Alutka (odpowiedzi: 0)
  • Bardzo dobre opracowanie tematu na trudny temat
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl