poniedziałek 19 sierpnia 2019 imieniny Bolesława i Juliana 1662 - Zmarł Blaise Pascal
Do końca roku pozostało: 0 dni
Geografia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Wycieczka geologiczna ze Srebrnej Góry do Barda Śląskiego

Cz. 3. Na trasie wycieczki


Zobacz mapę
Dalsza trasa wycieczki wiedzie na przełęcz, skąd widoczne jest na wschodzie duże wzniesienie Wilczaka (633,4 m n.p.m.) zbudowane z szarogłazów karbonu dolnego, które leżą na utworach dolnodewońskich. Po zachodniej stronie przełęczy wznosi się najwyższe w tym rejonie wzgórze Słup (666,8 m n.p.m.), również zbudowane z szarogłazów. Odsłaniają się one także w profilu drogi poniżej działu wodnego. Nieco powyżej odgałęzienia od drogi, asfaltowej szosy do Wilczy, widoczne są łupkowe utwory dolnodewońskie, opisane wcześniej jako tzw. warstwy z Wilczy.
Jedno z większych odsłonięć skał karbonu dolnego w tym rejonie widoczne jest w profilu szosy, w bocznej dolince schodzącej od wschodu w kierunku głównego potoku (11). Na przestrzeni około 250 m odsłania się tutaj seria czarnych łupków ilastych z podrzędnymi wkładkami szarogłazów. Są one silnie zaburzone tektonicznie – pofałdowane, wywalcowane i często zbrekcjonowane, czyli popękane na nieregularne, ostrokrawędziste fragmenty, a następnie wtórnie scementowane (skały składające się z ostrokrawędzistych kawałków innych skał, które powstały w wyniku procesów tektonicznych, nazywamy brekcjami tektonicznymi, a sam proces prowadzący do ich powstania – zbrekcjonowaniem).
Od ostatniej odkrywki idziemy szosą w dół i już po kilkudziesięciu metrach dochodzimy do nowej, też dużej odkrywki – o długości około 200 m (12). Po stronie północnej obserwujemy w niej dolnodewońskie warstwy z Wilczy, zaś po stronie południowej – dość mocno zróżnicowane łupki żdanowskie. Poza typowymi ciemnoszarymi odmianami występują tu często odmiany czerwone i zielone, a ponadto wkładki szarogłazów. Utwory te są słabo zaangażowane tektonicznie, podczas gdy warstwy z Wilczy są silnie pofałdowane – w wielu miejscach można zaobserwować szereg stromych, wtórnych synklin i antyklin.
Na południe od opisanej odkrywki widoczne są trzy charakterystyczne żebra skalne zbudowane z szarogłazów warstw z Wilczy. Bezpośrednio na wschód od pierwszego gospodarstwa występują na zboczach wzgórza po wschodniej stronie szosy niewielkie odkrywki zlepieńców. W rzeźbie terenu zaznacza się wyraźnie pionowo ustawiona ławica zbudowana ze zlepieńców i szarogłazów. Ciągnie się ona od góry Bożym w Czerwieńczycach przez Wilczę do wschodniego i północno-wschodniego zbocza góry Łupianka (13). Ławica ta ma grubość przeszło 100 m i składa się głównie z szarogłazów, rzadziej ze zlepieńców, a podrzędnie również z łupków. Wśród otoczaków wchodzących w skład zlepieńców przeważają szarogłazy karbonu dolnego, dalej kwarcyty i łupki krzemionkowe syluru i dewonu, a ponadto fragmenty innych skał. Obecność takich skał świadczy o wynurzeniu i erozji świeżo złożonych osadów lokalnych.
Ze szczytu pagórka roztacza się widok na okolicę Wilczy. Na północnym zachodzie widzimy górę Słup (666, 4 m n.p.m.), na północy – grzbiet Wilczaka (633,4 m n.p.m.), zaś na południowym wschodzie – masyw Łupianki (506,4 m n.p.m.), który będzie następnym celem na naszej trasie. Łupianka oddalona jest o niecały kilometr na południowy wschód od ostatniej odkrywki, a prowadząca na jej szczyt droga jest dość łagodna i atrakcyjna turystycznie. Około 300 m od szczytu na wschodzie bardzo wyraźne widoczne jest spłaszczenie, które jest fragmentem starotrzeciorzędowej powierzchni zrównania (14). Jego obecność świadczy o intensywnych procesach erozyjnych, które działały w tym regionie od momentu wypiętrzenia Sudetów.
Łupki graptolitowe Z Łupianki schodzimy ku południowemu wschodowi ostrogą górską zbudowaną z bardzo twardych, jasnoszarych kwarcytów. Po obu stronach ostrogi towarzyszą im czarne lidyty, a w nieco większej odległości również czarne łupki graptolitowe ordowiku i syluru. Na skraju lasu, w pobliżu polany, na której znajdują się zabudowania gajówki, można znaleźć ślady starego rowu poszukiwawczego, wykopanego w 1952 roku celem wykonania szczegółowych badań geologicznych utworów sylurskich (15). W rowie tym odsłonięto duży profil łupków graptolitowych przeławiconych cienkimi wkładkami lidytów. Znaleziono tu i opisano wiele gatunków graptolitów, dzięki czemu możliwe było ustalenie dokładnej stratygrafii (wydatowanie) występujących tu skał osadowych. Wspomniane jasnoszare kwarcyty, chociaż obecnie występują dość wysoko na żebrze skalnym, z punktu widzenia stratygrafii stanowią najniższą część profilu sylurskiego. Zjawisko to, zwane inwersją morfologiczną, spowodowane jest większą odpornością starszych skał kwarcytowych, tworzących dzięki temu dodatnie formy morfologiczne. Obecnie rów badawczy jest niemal całkowicie zasypany zwietrzeliną i bardzo silnie zarośnięty roślinnością, ale przy starannych poszukiwaniach można jeszcze znaleźć wiele miejsc, gdzie omówione skały odsłaniają się zupełnie dobrze.





Autor: dr hab. Andrzej Barczuk
Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl