sobota 24 sierpnia 2019 imieniny Bartłomieja i Jerzego 1948 - Urodził się Jean-Michel Jarre
Do końca roku pozostało: 0 dni
Geografia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Ocean i klimat

Ocean i klimat

Lekcja zrealizowana w ramach projektu „Szkoła na biegunie”. Zapoznaj się z pozostałymi lekcjami z tego cyklu: spis lekcji.

Lód, po którym przedzierają się do bieguna polarnicy, to zaledwie cieniutka warstwa zamarzniętej wody pokrywająca głębie Oceanu Arktycznego. Pokrywa lodowa żyje własnym rytmem. Latem topnieje i kurczy się, zimą odbudowuje się, by zająć dwa razy większą powierzchnię w porównaniu z latem. To cykl sezonowy. Widać to na rysunkach przedstawiających pokrywę lodową w lutym i w czerwcu.



Pokrywa lodowa Oceanu Arktycznego
w lutym


Pokrywa lodowa Oceanu Arktycznego
w czerwcu


Trzeba wiedzieć, że warstwa lodu jest bardzo delikatna i podatna na zmiany klimatu. A w ostatnich latach takie zmiany obserwujemy. Mówi się nawet o globalnym ociepleniu. Dzisiaj jeszcze nie wiemy, jaka przyszłość czeka lody Arktyki. Czy stopnieją i za kilkadziesiąt lat do bieguna dopłynąć będzie można zwykłym statkiem, czy też odwrotnie, znaczna część mórz i oceanów zamarznie a północną Europę pokryje lodowiec?

Jakie procesy decydują o klimacie Arktyki? Wystarczy spojrzeć na mapę pokrywy lodowej, aby zauważyć, że w pewnych regionach Arktyki morze nie zamarza nawet zimą. To południowy rejon Morza Barentsa i Morze Grenlandzkie, na zachód od Spitsbergenu. Dzieje się tak za sprawą ciepłych prądów morskich, które docierają aż tak daleko na północ. A zaczynają się w rejonach zwrotnikowych, gdzie słońce intensywnie ogrzewa powierzchniową warstwę oceanu. Woda ciepła ma mniejszą gęstość od wody chłodnej. Gęstość wody morskiej zależy również od jej zasolenia – woda bardziej słona jest gęstsza od wody mniej słonej o tej samej temperaturze. Różnice gęstości wód oceanu wywołują prądy gęstościowe. To tak zwana cyrkulacja termohalinowa, nazywana też cyrkulacją pasa transmisyjnego. Rysunek wyjaśnia tę nazwę: wody oceaniczne krążą w zamkniętej pętli, jak pas transmisyjny wielkiej maszyny.


Pas transmisyjny

Pas transmisyjny
w okolicach Grenlandii

Cyrkulacja oceaniczna


Arktyka pełni w tej maszynerii rolę chłodnicy. Zimą, podczas mroźnych wiatrów ciepła woda ochładza się gwałtownie. Ponieważ jest bardziej słona od wód arktycznych, staje się ona cięższa od wody otaczającej. Jeśli można powiedzieć o wodzie, że tonie, to właśnie w tym wypadku. Woda powierzchniowa przyniesiona do Morza Grenlandzkiego z Oceanu Atlantyckiego zapada w głębiny początkując głębinową część cyrkulacji termohalinowej. Miejsca, w których zachodzi ten proces, to tak zwane kominy konwekcyjne. Pełnią rolę koła napędzającego cały pas transmisyjny. Gdyby z jakichś powodów nagle ustała zimowa produkcja wód głębinowych, cyrkulacja termohalinowa znacznie osłabłaby, ciepłe prądy przestałyby docierać do Morza Grenlandzkiego. Doszłoby do katastrofy termohalinowej.





Autor: Waldemar Walczowski
CESSS – Center of Excellence for Shelf Sea Studies
Instytut Oceanologii PAN w Sopocie

Komentarze + Dodaj komentarz
  • Odpowiedzi, ewelina (odpowiedzi: 0)
  • A gdzie można sprawdzić odpowiedzi do danych testów?
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl