piątek 05 marca 2021 imieniny Adriana i Fryderyka 1953 - Zmarł Józef Stalin
Do końca roku pozostało: 0 dni
Geografia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Powstawanie meandrów

Prędkość rzeki

Prędkość rzeki jest zależna od spadku, masy wody oraz tarcia o dno i o brzegi koryta rzecznego. Spadek jest większy w obszarach źródłowych, gdzie masa wody jest mniejsza. Spadek rzek niżowych wynosi 0,5-0,20 promila, czyli 5-20 cm/km, np. Wisła poniżej Warszawy ma spadek 0,12 promila, natomiast spadki rzek górskich są znacznie większe - w Karpatach wynoszą one 25-45 promili, a spadek Skawicy pod Babią Górą wynosi nawet 61 promili. Spadek rzeki zwiększa się w czasie powodzi, gdyż w górnym biegu poziom wody w rzece podnosi się wtedy bardziej niż w dolnym.

Tarcie zależy od szerokości koryta rzeki, a więc na ogół rośnie z odległością od źródła, ponadto wpływają na nie kształt koryta i nieregularność biegu rzeki. Jest to tarcie zewnętrzne. Oprócz tego istnieje tarcie wewnętrzne między poszczególnymi wirami ruchu turbulentnego. Tarcie jest większe bliżej dna i brzegu, dlatego prędkość rzeki przy prostoliniowym biegu jest większa w środku niż przy brzegach. Wzrost masy wody zwiększa prędkość, gdyż głębokość wody powiększa się, a tarcie rośnie wtedy nieznacznie. Największą prędkość osiąga warstwa wody tuż pod powierzchnią, w miejscu leżącym pionowo nad największą głębokością rzeki w danym przekroju. Jest to nurt główny, czyli oś dynamiczna rzeki. Na niej prędkość jest 1,2 do 2 razy większa niż średnia prędkość rzeki. Gdy bieg rzeki jest kręty, najszybszy prąd zbliża się do wypukłej krzywizny rzeki. Ogólnie mówiąc, prędkość zwiększa się ze spadkiem, ilością wody i głębokością, natomiast zmniejsza się ze wzrostem tarcia.

 

Ruch wody w rzece odbywa się zasadniczo w kierunku spadku, lecz wskutek różnic prędkości powstają też prądy pionowe, prądy skierowane na boki, a nawet wstecz. Przy stałym lub obniżającym się poziomie wody istnieje ruch wody od brzegów ku środkowi, gdzie woda opada i płynie przy dnie z powrotem ku brzegowi. Gdy poziom wody w rzece podnosi się, poprzeczna cyrkulacja ma przeciwny kierunek. W pobliżu brzegów wskutek zmian szerokości i głębokości rzeki tworzą się prądy wsteczne.

Duże rzeki w normalnych warunkach mają przeciętną prędkość 1,5 m/s, prędkość górskich potoków jest większa (kilka metrów na sekundę). W czasie powodzi prędkość górskich potoków może wzrosnąć do kilkunastu metrów na sekundę. W mniejszym stopniu wzrasta prędkość wezbranych rzek niżowych. Pod Warszawą największa prędkość Wisły przy niskim stanie wody wynosi 0,60 m/s, przy średnim stanie 1,45 m/s, w czasie wezbrania ponad 3 m/s. W dużych rzekach prędkość nieraz wzrasta w dół biegu rzeki, mimo że spadek w tym kierunku zmniejsza się; aby umożliwić przepływ zwiększającej się masy wody, rzeka powiększa nie tylko głębokość i szerokość koryta, ale także zwiększa prędkość pod naporem wody płynącej z góry.

Przepływ, czyli debit rzeki - jest to ilość metrów sześciennych wody przepływającej przez dany przekrój na sekundę. Wartość tę znajdujemy mierząc przekrój rzeki w metrach kwadratowych i mnożąc tę wartość przez prędkość rzeki w metrach na sekundę. Debit waha się zależnie od pór roku. Normalny debit dla większych rzek to np. 9000 m3/s dla Dunaju, 10000 m3/s dla Rzeki Św. Wawrzyńca, 17000 m3/s dla Missisipi (u ujścia), 30000 m3/s dla Jangcy. Przepływ Wisły wynosi około 1000 m3/s. Przepływ obniża się w okresie bezopadowym (niżówka), natomiast zwiększa się, często wielokrotnie, podczas wezbrania.





Autor: Józef Kunicki
LO Olecko

Komentarze + Dodaj komentarz
  • ., miracle (odpowiedzi: 0)
  • warto sobie przypomnieć;)
  • MUMIA, leszek (odpowiedzi: 0)
  • ale fajne
  • :), (: (odpowiedzi: 0)
  • całkiem całkiem
  • Fajna pracka!, Karoleq! (odpowiedzi: 0)
  • Super króciutki i przejrzyste wyjaśnienia i bez błędów! Oby wiecej takich!
  • <lol>, zagubieni w 2 wojnie światowej.... (odpowiedzi: 0)
  • woOow jakie superowe animacyjki juz wiem jak powstaje meandrowanie rzek... xD <lol>
  • jkjkkj, Aga;) (odpowiedzi: 0)
  • super animacje..........
  • o to mi chodziło, nikusia (odpowiedzi: 0)
  • super własnie tego potrzebowałam mam z tego sprawdzian a nic nie kumałam
  • artykuł na wysokim poziomie, Munia (odpowiedzi: 0)
  • Świetna praca i wykonanie. Gratulacje i pozdrawiam
  • :) :) :D :D, Pauluś (odpowiedzi: 0)
  • a to ciekay i mądry artykuł
  • genialna robota, Izka (odpowiedzi: 0)
  • jestem pod wrażeniem tego artykułu!znalazłam tu wszystko czego potrzebowałam do pracy.Uważam że temat został opracowany wyczerpująco.Najbardziej spodobała mi się animacja jak powstają meandry.Super!
  • :):), 222 (odpowiedzi: 0)
  • ale z ciebie bufon. Juz cie nie lubie. kujonie ty jeden
  • ciekawy artykuł, Kem (odpowiedzi: 0)
  • Bardzo fajne i przydatne
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl