poniedziałek 16 września 2019 imieniny Edyty i Kornela 1825 - Zmarł Franciszek Karpiński
Do końca roku pozostało: 0 dni
Geografia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Wycieczka geologiczna ze Srebrnej Góry do Barda Śląskiego

Cz. 2. Na trasie wycieczki


Zobacz mapę
Za przekopem nasza droga skręca ku południowi i biegnie nasypem, z którego widoczna jest nadal kotlina Żdanowa i okalające ją wzgórza. Po przejściu około 250 m wchodzimy w następny przekop, tym razem o długości 200 m, gdzie w dalszym ciągu widoczne są potrzaskane i pofałdowane dolnokarbońskie łupki i szarogłazy (6). Za tym drugim przekopem wchodzimy na kolejny nasyp o długości około 140 m, po czym znowu w przekop z odsłaniającą się serią silnie zaburzonych łupków ilastych karbonu dolnego (7). Bezpośrednio za nimi widoczna jest dość gruba ławica zlepieńca zawierającego w szarogłazowej masie liczne otoczaki o średnicy dochodzącej do 5 cm, reprezentowane przez różnorodne skały przedkarbońskie i dolnokarbońskie, takie jak łupki ilaste, łupki krzemionkowe i szarogłazy. Ich obecność świadczy o tym, że już po osadzeniu i zdiagenezowaniu (stwardnieniu) skały karbońskie były erodowane (niszczone), a produkty niszczenia, czyli otoczaki i piasek, były wtórnie osadzane w tym samym basenie sedymentacyjnym. Nad zlepieńcami leżą silnie potrzaskane i pofałdowane łupki ilaste górnej części karbonu dolnego. Lokalnie można w nich zaobserwować nieregularne, strzępiaste przeławicenia skrzemionkowanych, zielonkawych łupków dewońskich.
Bezpośrednio za odkrywką łupków dolnokarbońskich wchodzimy na płaskie dno starego kamieniołomu nad torem kolejki (8). Jest to jedno z niewielu miejsc w Górach Bardzkich, gdzie odsłaniają się dolnodewońskie łupki ilaste o charakterystycznych, ciemnoszarych barwach z odcieniem zielonym, a w dolnej i górnej części odkrywki – także czerwonym. Te cienko uławicone, bogate w mikę i kwarc łupki są stromo ułożone i zapadają pod również łupkowe utwory dolnego karbonu. Kontakty tych różnych wiekowo skał mają charakter tektoniczny.
Tuż za odkrywką trasa wycieczki przechodzi na nasyp, po którego północnej stronie przebiega opisany kontakt tektoniczny. W oddalonych o kilkadziesiąt metrów odkrywkach osadów dolnego karbonu można zaobserwować szarogłazy i łupki ilaste, które wykazują silne oznaki procesów tektonicznych, takich jak np. uskoki, spękania, zafałdowania, a nawet wzajemne wytłoczenia, wywalcowania i wciski skał. Za kolejnym wiaduktem, z którego ponownie widać kotlinę Żdanowa, jeszcze raz możemy obserwować utwory łupkowe dolnego karbonu z wkładkami szarogłazów, które i tutaj są silnie zaangażowane tektonicznie. Poniżej nasypu nasza trasa ponownie przecina omówiony kontakt tektoniczny. W starym kamieniołomie, po wschodniej stronie ścieżki, którą schodzimy, odsłaniają się podobne do widzianych dotychczas utwory łupkowo-szarogłazowe należące do dewonu i karbonu dolnego. Stąd dochodzimy do szosy asfaltowej prowadzącej z Budzowa do Wilczy, przy której odsłania się najlepszy obecnie przekrój osadów starszego paleozoiku w Górach Bardzkich (9).
Miejsce to znane jest wśród geologów od ponad 100 lat. Widoczny jest tu ciągły profil utworów ordowiku, syluru i dewonu.
Ukształtowanie morfologiczne tych okolic uzależnione jest całkowicie od warunków geologicznych. Kotlina Żdanowa na powierzchni zbudowana jest z mało odpornych na wietrzenie utworów staropaleozoicznych. Wśród nich większą odporność wykazują jedynie spągowe (leżące najniżej) kwarcyty ordowiku, które w obrębie tej kotliny budują niewielkie wzniesienie. Ramy obniżenia Żdanowa zbudowane są natomiast z twardszych osadów dolnokarbońskich, a częściowo (od północnego wschodu) nawet z gnejsów. Wpływ zlodowaceń zaznaczył się tu dość słabo. W plejstocenie lodowiec wtargnął doliną obecnego potoku Budzówka na teren obniżenia Żdanowa i zostawił tu ślady w postaci szczątków moren zachowanych prawie wyłącznie w formie głazów narzutowych i płatu moreny (na wschód od Żdanowa). Przed wtargnięciem lodowca sedymentowały (osadzały się) tu utwory zastoiskowe związane z zatamowaniem przez lodowiec odpływu lokalnych rzek i strumieni ku północy.
Od ostatniego punktu idziemy ku południowi szosą asfaltowa pod górę. Na wschód od szosy na północnych i zachodnich stokach góry Głowni występują pocięte uskokami utwory dolnego karbonu. Dalej trasa biegnie wzdłuż potoku, po którego obu stronach widoczne są wzgórza zbudowane z osadów karbonu dolnego. Na zakręcie potoku, w jego dnie, widoczne są fragmenty moreny piaszczystej.
Strzaskane tektonicznie utwory dolnego karbonuOkoło 250 m dalej odsłaniają się w skarpie ponad szosą ciemnoszare łupki z odcieniem zielonym, które należą do tzw. warstw z Wilczy (10). Są to osady dewońskie, bardzo mocno potrzaskane tektonicznie, kontaktujące od południa z łupkami górnej części karbonu dolnego. Oba typy łupków są pocięte uskokami oraz często wzajemnie powyciskane
i pofałdowane, co wiąże się z silnymi ruchami tektonicznymi, które miały miejsce w tym czasie.





Autor: dr hab. Andrzej Barczuk
Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl