poniedziałek 20 listopada 2017 imieniny Anatola i Sędzimira 1925 - Zmarł Stefan Żeromski
Do końca roku pozostało: 0 dni
Geografia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Strefy czasowe

Rachuba czasu. Czas słoneczny i miejscowy

Rachuba czasu na Ziemi

Człowiek w dawnych czasach - podobnie jak zwierzęta i rośliny - żył według Słońca, podporządkowując się następstwu dni i nocy oraz porom roku. To właśnie codzienna zmiana blasku dnia i mroku nocy regulowała życiową aktywność człowieka wyznaczając godziny jego pracy i odpoczynku. Początkowo ten prosty podział na dzień i noc zupełnie wystarczał ludziom do liczenia przedziałów krótszych niż miesiąc.

Starożytni Hebrajczycy dzielili noc na trzy okresy i zwali je strażami: wieczorną, nocną i ranną. Każda obejmowała trzecią część czasu od zachodu do wschodu Słońca, czyli - zależnie od pory roku - około czterech godzin. W Biblii napisano np. że Gedeon (jeden z dowódców wojsk Izraela) zaatakował obóz midianicki "na początku środkowej straży nocnej" - oznacza to, że atak miał miejsce gdzieś pomiędzy godziną dziesiątą wieczorem, a drugią w nocy.

W pewnym momencie wśród ludzi pojawiła się potrzeba określenia mniejszych jednostek czasu: "półgodzin", kwadransów, minut i sekund. Podział godziny na 60 mniejszych jednostek (minut), a tych na kolejne 60 jeszcze mniejszych, pochodzi od cywilizacji Sumerów, w której używany był system sześćdziesiętny. Systemem dolnej Mezopotamii miał też wpływ na stosowany obecnie podział okręgu (kąta pełnego) na 360 stopni. Związków takich można doszukiwać się również w ilości dni w roku (Słońce codziennie przesuwa się po niebie, na tle gwiazd, prawie o 1 stopień - w starożytnym Egipcie, jakieś 5 tysięcy lat temu, rok kalendarzowy miał właśnie 360 dni).

Nazwa sekunda ma podobny rdzeń w wielu językach. Pochodzi ona z łaciny: secunda divisio znaczy 'drugi podział' - drugi po podziałce minutowej godziny, ale też drugi podział stopnia w mierze kątowej.


Czas słoneczny i miejscowy

Prawie w każdym miejscu na Ziemi możemy wyznaczyć moment górowania Słońca, czyli południe. Na tym pomiarze oparty jest czas słoneczny. Ponieważ we wszystkich punktach leżących na tym samym południku górowanie Słońca następuje w jednakowym momencie, mają one ten sam czas słoneczny. W praktyce szkolnej często nazywa się ten czas czasem miejscowym.

Różnice w czasie słonecznym pomiędzy różnymi miejscami na Ziemi są funkcją odległości kątowej pomiędzy nimi (tzn. odległości wyrażonej w stopniach długości geograficznej). Oznacza to, że związek między czasem słonecznym określonych miejsc na Ziemi można wyrazić w postaci zależności:

360° ↔ 24h
15° ↔ 1h
  1° ↔ 4 minuty

Różnica 1 godziny czasu słonecznego odpowiada więc różnicy 15° pomiędzy dwoma badanymi punktami, czyli 4 minuty różnicy czasu słonecznego odpowiadają odległości 1°. Jeden stopień miary kątowej dzieli się na 60’, czyli:

60’ ⇒ 4 minuty
30’ ⇒ 2 minuty
         15’ ⇒ 1 minuta (60s)
  1’ ⇒ 4s

Skrajnymi południkami, przechodzącymi przez teren Polski, są w przybliżeniu południki 14° i 24°. Różnica w długości geograficznej między wschodnią, a zachodnią granicą Polski wynosi więc około 10°. Obrót Ziemi o kąt 10° następuje w ciągu 40 minut. Jeżeli zatem na wschodnim krańcu Polski Słońce przechodzi przez południk (jest w górowaniu), to na zachodzie do momentu kulminacji brakuje jeszcze około 40 minut i południe nastąpi tam o tyle później.

Jest to oczywiste, gdyż z południkiem miejscowym, przechodzącym przez dany punkt na powierzchni Ziemi, związana jest płaszczyzna południka niebieskiego. Dla miejscowości o różnych długościach geograficznych przebieg południka niebieskiego będzie więc w danej chwili różny.

Tak więc górowanie ciała niebieskiego następuje jednocześnie tylko w miejscowościach o tej samej długości geograficznej, tzn. położonych na jednym południku. Dlatego też w danej chwili każdemu południkowi na Ziemi odpowiadać będzie inny czas miejscowy. Ilustracją tego zjawiska może być zamieszczony obok rysunek, gdzie przedstawione są różnice w czasie miejscowym na terenie Polski.





Autor: Józef Kunicki,
LO Olecko

Komentarze + Dodaj komentarz
  • Błąd ?, LAD (odpowiedzi: 0)
  • Może ja się nie znam... Ale na oceanie spokojnym jest linia zmiany daty, stąd zaznaczenie, że przez ten ocean płyniemy. Więc zupełnie inaczej będziemy to obliczać (odejmować od 180, bo południk zmiany daty jest na długości geograficznej 180) Wynik wg. mnie to 21:06, 28.IV, ale może się mylę.
  • zadanie 6, pani (odpowiedzi: 0)
  • dlaczego w zadaniu 6 jest wpisana w odpowiedzi data 31 grudzień a nie 1 styczeń?
  • 1 zadanie, davidos1231 (odpowiedzi: 0)
  • dla czego tam jest Różnica w stopniach: 38°+74°=112°? Różnica to chyba odejmowanie ...
  • Do ,, Błąd '', Cukiereczek (odpowiedzi: 0)
  • Jak nie wiesz to się nie wypowiadaj, to jest 15' ale kątowych i to jest co innego jak 15 min. następnym razem nie bądź taki mądry :P
  • Błąd!, Sura (odpowiedzi: 2)
  • Od kiedy to 15' to jedna minuta? Z tego co wiem, 15' to 15 minut, 36' to 36 minut, itd, itd.
  • zad 3, ja (odpowiedzi: 0)
  • w zadaniu trzecim pominięto linie zamiany daty i nie bedzie 28(niedzilea tylko 29(poniedzialek)
  • może być, gabriella21 (odpowiedzi: 0)
  • całkiem spoko, ja przygotowuję się do konkursu z gegry więc przeczytałam to i nawet jestem zadowolona:) może któś wie gdzie jest szczegółowo opisane wyznaczanie miejscowego południka bo moja siostra to przerabia i za nic nie moze tego zrozumiec a ja nie mam tyle nerwów żeby jej to wyjaśniac
  • ;p, kaila (odpowiedzi: 0)
  • mi też pomogło , szczególnie przeliczanie minut na sekundy jeśli mnie rozumiecie;p
  • blad w zadaniu 1, aa (odpowiedzi: 0)
  • nie policzyles roznicy miedzy czasem slonecznym a urzedowym....
  • wow, ktoś (odpowiedzi: 0)
  • super naprawdę!!!!!!!!!!!!
  • <*>, ... (odpowiedzi: 0)
  • super :-)
  • :/ blee, blee (odpowiedzi: 0)
  • :/ blee
  • Dzia, angel (odpowiedzi: 0)
  • dobrze że znalazlam tą stronke bo bym pracy domowej nie zrobiła Dzia :*
  • błąd, prof (odpowiedzi: 0)
  • w zad 6 powinna byc data 1 stycznia
  • Komcio, Anonim (odpowiedzi: 0)
  • Ale fajne wow niezłe naprawde.
  • Pomogło, Abc (odpowiedzi: 0)
  • Hhehh, niedługo sprawdzian - pomogło. Coś tam chyba naskrobię.
  • Madzia, madzia (odpowiedzi: 0)
  • dokładnie te same zadania mam za pracę domową...........
  • PIĘKNE, Gośc (odpowiedzi: 0)
  • DZXIK więcej takich stronek
  • takie samo, jooollree (odpowiedzi: 0)
  • jako zadanie domowe mielismy zrobic identyczne zadanie;);) i dziki temu zrobilam je i co najwaznniejsze zroumialam:)
  • pomoc, natala (odpowiedzi: 0)
  • mi to wszystko bardzo pomogło super!:)
  • cos, maannasa (odpowiedzi: 0)
  • nuuuuuuudne...ZzZzZZ
  • strefy czasowe, PIGMEJ (odpowiedzi: 0)
  • no LATWE TO BYLO
  • LOL2, jola (odpowiedzi: 0)
  • jupi jola
  • xD, xDxDxDxDxDxDxDxDxD (odpowiedzi: 0)
  • Hehehe już potrafie dzięki xD
  • trudne to jest,  Baśka (odpowiedzi: 0)
  • .... ale dzięki panu już trochę bardziej rozumiem. w takim razie THX za wszystko. jutro mam kartkówkę trzymajcie za mnie kciuki....:]
  • geografia, patrycja (odpowiedzi: 0)
  • dzięki bardzo mi pomogło :)
  • wojcioch, wojcioch (odpowiedzi: 0)
  • strefy czasowe są spox
  • :D pomoglo mi:), amy (odpowiedzi: 0)
  • dziekuje za pomoc:) msialam obliczyc roznice czasowa miedzy krancowymi punktami polski czyli cedynia14*07'E i horodlem24*08'E (W - E) wyszło mi 40 minut i 4sek.. chyba dobrze :D
  • ok, dfg (odpowiedzi: 1)
  • Bardzo pomysłowe i uczące zadania! Licze na coraz więcej takich dzieł - można się dużo poduczyć....
  • spox, buzi (odpowiedzi: 0)
  • jest oki !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
  • strefy czasowe, kasia (odpowiedzi: 0)
  • super artykuł dzięki
  • :o, atalka (odpowiedzi: 0)
  • suuuper :)
  • fajne, vivi (odpowiedzi: 0)
  • zajefajne
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl