czwartek 27 czerwca 2019 imieniny Maryli i Władysława 1952 - Urodził się Bogusław Linda
Do końca roku pozostało: 0 dni
Historia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Wojsko europejskie a wojsko polskie w XVII wieku - Wiek XVII w wojsku europejskim

Wiek XVII w wojsku europejskim

 

Wiek XVII był w Europie czasem bogatym w różnego rodzaju wydarzenia polityczne przyczyniające się do rozwoju wojskowości. W dalszym ciągu następował rozwój tych rodzajów broni, które najbardziej wiązały się z postępem naukowym i technicznym. Rozwój gospodarczy umożliwił armiom państw Europy Zachodniej dostęp do nowego, skuteczniejszego uzbrojenia. Podobnie jak w wieku XVI najszybciej rozwijającym się typem wojska była piechota, która na polach bitew miała możliwość posługiwania się bardziej skuteczną bronią - bronią palną. Armie europejskie kształtowały się w ogniu licznych w tym wieku wojen, które prowadzono w oparciu o zasobne skarbce mocarstw absolutnych. Następstwem takiego stanu rzeczy były głębokie zmiany w sposobie prowadzenia walki.

Piechota holenderska
    Jako pierwsi na kartach historii wojskowości europejskiej XVII wieku  zapisali się Holendrzy, którzy uformowali piechotę o wyraźnie strzelczym charakterze. Wojsko tego typu podzielone było na bataliony liczące po 550 żołnierzy, z których 250 posługiwało się piką, a 300 bronią palną (muszkietem). Na polu bitwy batalion piechoty holenderskiej formował się w ten sposób, że jego środek tworzony był przez pikinierów ustawionych w 10 szeregach, podczas gdy muszkieterów ustawiano na skrzydłach ugrupowania. Bataliony stojące w takim szyku ustawiano w 2-3 liniach, rozstawiając je na wzór szachownicy. Nieliczną kawalerię (rajtarię) rozmieszczano na skrzydłach ugrupowania.

Wojsko szwedzkie za Gustawa Adolfa
     Głębsze zmiany w taktyce i uzbrojeniu wojsk przyniosło panowanie króla szwedzkiego Gustawa Adolfa. Władca ten wkrótce po wstąpieniu na tron w 1611 r. doprowadził do tego, że królestwo leżące na peryferiach ówczesnej Europy stało się militarną potęgą. Gustaw Adolf podzielił piechotę szwedzką na bataliony liczące 418 żołnierzy, z których 216 uzbrojonych było w piki, pozostali zaś w muszkiety. Na polu bitwy oddział taki ustawiał się w sześciu szeregach w ten sposób, że w środku szyku miejsce zajmowali piechurzy wyposażeni w piki, zaś na obu skrzydłach stawali muszkieterzy. W omawianym czasie unowocześniona została broń palna. Dzięki postępowi technicznemu armia szwedzka mogła posługiwać się lżejszym muszkietem, który jednak mógł strzelać mocniejszymi ładunkami. W celu przyspieszenia procesu ładowania broni Gustaw Adolf wprowadził do wyposażenia swojej armii gotowe ładunki prochowe.
     Ładowanie muszkietu było bowiem procesem tak skomplikowanym, że w zamieszaniu bitewnym żołnierze zapominali o wykonaniu pewnych czynności, czego skutkiem były częste niewypały. Wprowadzenie ładunków prochowych przyspieszyło i usprawniło cykl załadunku broni. Ładunek prochowy zawierał zapakowany w papier, przygotowany do użycia zestaw, czyli ołowianą kulę i odmierzoną porcję prochu. Co ciekawe, muszkietem mogli się posługiwać jedynie żołnierze posiadający przednie zęby. Regulamin wojskowy przewidywał bowiem, że żołnierz ładujący muszkiet w jednej ręce powinien trzymać broń, a w drugiej ładunek prochowy, którego koniec powinien odgryźć zębami w celu przesypania go do lufy. Przy ówczesnym poziomie stomatologii brak przedniego uzębienia było pewnie dość poważnym utrudnieniem...


  1. Muszkieter z 2 połowy XVI w.
    i początku XVII w.
  2. Piechur szwedzki z połowy XVII w.
Zdjęcie z lewej: Pistolety z XVII w.
Zdjęcie u góry: Karabin używany przez jazdę w XVII w., zwany bandoletem

     W czasach panowania Gustawa Adolfa zmienił się również sposób walki kawalerii. Niepraktyczną taktykę karakolu zastąpiono szarżą w zwartych szeregach z wykorzystaniem broni białej. Taktyki tej kawaleria szwedzka miała okazję nauczyć się w walce z polską jazdą na polach pod Kircholmem (1605), a Szwedzi z kolei, stosując szarże kawaleryjskie w bitwach wojny trzydziestoletniej, przyczynili się do rozpowszechnienia tej taktyki w całej Europie. Ataki zwartych mas kawalerii doprowadzili do perfekcji również żołnierze Oliwiera Cromwella (tzw. żelazobocy) podczas angielskiej wojny domowej w latach 1642 - 1646. Istotną reformą panowania Gustawa Adolfa było natomiast pojawienie się szyku linearnego (liniowego), który pozwalał na maksymalne wykorzystanie broni palnej. W czasie panowania tego władcy wzrosło znaczenie jazdy i artylerii, jednak pozycja piechoty pozostała nienaruszona.

     Koniec XVII wieku był w Europie czasem dominacji regularnych, stałych armii, składających się z najemników i żołnierzy z poboru przymusowego. W tym czasie na czoło potęg europejskich wysunęła się - dzięki postępowi technicznemu - Francja, której siły zbrojne ulegały najszybszym przemianom. To właśnie tam w 1640 r. wynaleziono bagnet (tzw. bagnet szpuntowy). Początkowo mógł on być używany tylko po oddaniu strzału, gdyż wkładany był do lufy muszkietowej. Pojawienie się tego typu uzbrojenia umożliwiło jednak muszkieterom przejęcie zadań wykonywanych wcześniej przez pikinierów, którzy ostatecznie zniknęli z pól bitewnych. Było to tym łatwiejsze, że do końca wieku pojawił się dużo bardziej funkcjonalny bagnet, osadzony na końcu tulei, a więc nie utrudniający strzelania. We Francji powstał ponadto zamek skałkowy, który ułatwiał użycie broni palnej.
Dzięki postępowi technicznemu piechota pod koniec XVII w. mogła ustawiać do bitwy w 4 szeregach, zachowując przy tym właściwą gęstość ognia.

  1. Pikinier.
  2. Kirasjer (rajtar).
  3. Dragon (muszkieter).
  4. Muszkieter gwardii francuskiej (pieszej).
  5. Rajtar bawarski.
  6. Muszkieter cesarski.
  7. Strzelec moskiewski.

 






Autor: Dariusz Kramarczyk
Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl