czwartek 17 stycznia 2019 imieniny Antoniego i Jana 1732 - Urodził się Stanisław August Poniatowski
Do końca roku pozostało: 0 dni
Historia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Archiwum odpowiedzi eksperta

Chciałabym się dowiedzieć, jaki wpływ na historię Polski miał stalinizm (w Polsce)?

Chciałabym się dowiedzieć, jaki wpływ na historię Polski miał stalinizm (w Polsce)?

     Zacznijmy od tego, czym był stalinizm. Józef Stalin był dyktatorem Związku Radzieckiego od końca lat dwudziestych XX wieku, kiedy pozbył się konkurentów we władzach rządzącej partii – WKP(b), aż do swej śmierci w marcu 1953 roku. Zwyczajowo przyjmuje się, że stalinizm trwał trochę dłużej, bo do 1956 roku. Za jego symboliczne zakończenie uznaje się w Związku Radzieckim XX Zjazd Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego i wygłoszony na nim tajny referat Nikity Chruszczowa ujawniający drobną cząstkę spośród stalinowskich zbrodni. W Polsce za takie symboliczne zakończenie stalinizmu uznawany jest październik 1956 roku i powrót Władysława Gomułki do władzy.


Józef Stalin
     Od razu widać, że podstawowa różnica między stalinizmem polskim a radzieckim wiąże się z czasem trwania. W Polsce radziecki system rządów wprowadzany był stopniowo od chwili zajęcia ziem polskich przez Armię Czerwoną w końcowej fazie II wojny światowej, jednak „pełną parą” system stalinowski ruszył dopiero od 1948 roku.


Stalin z Leninem, 1922 r.
Sfałszowane wybory parlamentarne, a wkrótce potem ucieczka przywódcy jedynej legalnej partii opozycyjnej (Polskiego Stronnictwa Ludowego) Stanisława Mikołajczyka, który na Zachodzie musiał ratować się przed aresztowaniem, mogą być symbolicznie uznane za początek stalinizmu w Polsce. Niebawem nastąpiła likwidacja odrębnego PSL (został wchłonięty przez prokomunistyczne Stronnictwo Ludowe, które zmieniło wówczas nazwę na ZSL), a także tzw. zjednoczenie ruchu robotniczego, czyli w istocie wchłonięcie Polskiej Partii Socjalistycznej przez komunistyczną Polską Partię Robotniczą (PPR). W efekcie tego „zjednoczenia” PPR zmieniła nazwę na Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (grudzień 1948) i pod tą nazwą rządziła Polską aż do 1989 roku. W ten sposób zbudowany został system jednopartyjnej dyktatury.
     Mówiąc o znaczeniu stalinizmu, wygodniej jest traktować jako jedność cały okres 1945–1956 (nie zapominając o tym, że – jak wspomniałem – o klasycznym stalinizmie mówić możemy dopiero od 1948 roku). Podstawy przemian ustroju gospodarczego i społecznego wprowadzone zostały już bowiem w latach 1945–48, a w stalinizmie właściwym były tylko kontynuowane (przy o wiele większym niż wcześniej nasileniu terroru).
     Jakie więc właściwie było znaczenie stalinizmu dla Polski? Najkrócej mówiąc: olbrzymie, a największe chyba w dziedzinie życia społecznego. Okres stalinowski dokończył dzieła rozpoczętego przez hitleryzm (i przez okupację radziecką ziem wschodniej Polski w latach 1939–1941), zlikwidował warstwy społeczne, które od setek lat decydowały o losach Polski – przede wszystkim polskie ziemiaństwo wyniszczone przez reformę rolną, polskie mieszczaństwo zniszczone przez upaństwowienie sklepów, warsztatów itp. Zlikwidował też wszelkie instytucje tzw. społeczeństwa obywatelskiego (samorządy, autonomia wyższych uczelni, organizacje typu harcerstwo, towarzystwa naukowe, w tym najważniejsze z nich: Polska Akademia Umiejętności i Towarzystwo Naukowe Warszawskie). Kościół katolicki przetrwał, ale z ogromnie ograniczonymi możliwościami oddziaływania na społeczeństwo, pozbawiony dóbr ziemskich, szpitali, szkół i prasy. Zarówno cały Kościół, jak i poszczególni duchowni zmuszani byli do rozmaitych kompromisów; jednocześnie podlegał represjom, z których najgłośniejszą była sprawa aresztowania kardynała Stefana Wyszyńskiego.
     Wraz z tym niszczeniem starych warstw społecznych dokonywało się wynoszenie w górę warstw nowych, przede wszystkim migrującej do miast ludności wiejskiej. Odgórnie zaplanowane przez państwo uprzemysłowienie Polski w większym jeszcze stopniu niż względy gospodarcze miało na celu względy polityczne. W myśl panującej doktryny marksistowskiej klasa robotnicza miała być grupą społeczną najbardziej życzliwie nastawioną do nowego systemu – ostatecznie partia rządząca określała się mianem partii robotniczej. Nowe władze miały nadzieję, że wielkie centra przemysłowe staną się naturalnymi centrami popierającymi nowy system. Symboliczne znaczenie miała z tego punktu widzenia Nowa Huta (dzielnica Krakowa, a raczej całe miasto powstałe pod Krakowem wokół ogromnej Huty im. Lenina). Miała ona zmienić charakter Krakowa uważanego za miasto szczególnie antykomunistyczne, „reakcyjne” – jak mówiono w języku stalinowskiej propagandy. Kraków bowiem w referendum w 1946 roku głosował przeciw nowej władzy i musiał być za to ukarany. Ironia losu chciała, że właśnie te centra robotnicze stały się w czasach „Solidarności” głównymi centrami antykomunistycznego oporu.
     W dziedzinie polityki zagranicznej w epoce stalinizmu podporządkowanie Polski Związkowi Radzieckiemu osiągnęło największe rozmiary. Wieloma polskimi instytucjami kierowali komuniści radzieccy, np. na czele Wojska Polskiego stał Rosjanin Konstanty Rokosowski, marszałek Związku Radzieckiego.




Józef Stalin, Franklin Delano Roosvelt
i Winston Churchill w Teheranie, 1943 r.

     Stalinizm ponadto to czas niezwykle okrutnych represji wobec działaczy niepodległościowych, byłych akowców, dawnych wojskowych oraz urzędników państwowych z czasów międzywojennych, a także wszystkich tych, którzy w jakiś sposób narazili się reżimowi. Zarzut „faszyzacji kraju” mógł spotkać wszystkich przedstawicieli powyższych grup. Często dawni akowcy zamykani byli w tych samych celach co hitlerowscy zbrodniarze wojenni, np. oficer AK Kazimierz Moczarski siedział w jednej celi z niemieckim generałem Jürgenem Stroopem, który wsławił się okrutną likwidacją warszawskiego getta. Swoje rozmowy ze Stroopem Moczarski spisał po wyjściu na wolność; ukazały się one dopiero w latach siedemdziesiątych w książce pod tytułem „Rozmowy z katem” (gorąco polecam lekturę tej pozycji, choć stalinizmu dotyczy ona tylko ubocznie). O okrucieństwie i torturach stosowanych przez organa bezpieczeństwa w epoce stalinowskiej można dowiedzieć się z licznych pamiętników.
     Podsumowując: stalinizm to okres niezwykle szybkiego i brutalnego przekształcania struktury społeczeństwa polskiego, co połączone było z okrutnymi represjami nie tylko wobec opornych, lecz i wobec przedstawicieli dawnych elit społecznych (choć pamiętajmy, że represje nie osiągnęły nigdy tej skali co w ZSRR, gdzie ofiarą stalinizmu padło wiele milionów ludzi). W stalinizmie dokonało się także najpełniejsze podporządkowanie Polski Związkowi Radzieckiemu. Sądzę, że nikt nie może mieć wątpliwości, iż była to jedna z tragiczniejszych epok w nowożytnej historii Polski.




Komentarze + Dodaj komentarz
  • ZATRUCIA, RYśia (odpowiedzi: 0)
  • Zatrucia chyba dlatego, że świnki i inne zwierzaki chorowały, tasiemce larwy włosieńce itd. a ludzie to jedli, no to w czym problem?
  • zatruta woda, Agnieszka (odpowiedzi: 0)
  • Wez sie nie wyglupiaj tylko poczytaj sobie czym byla zatruta woda i dlaczego ludzie pili, nawet dzieci nisko procentowe piwo, albo posluchaj sobie Jedrka http://www.youtube.com/watch?v=aI68xx0ShYs&feature=relmfu
  • surowa woda :), Archeolog/Protohistoryk (odpowiedzi: 0)
  • "Ponieważ nie myto owoców ani nie gotowano wody, występowały częste zatrucia i zakażenia układu pokarmowego." - a skąd takie wyssane z palca przypuszczenia? Zatrucia były wynikiem spożywanie chociażby nadpsutego mięsa i ogólnemu problemowi z higieną, surowa woda nie ma nic z tym wspólnego. W owych czasach nie było skażenia chemicznego, ani kwaśnych deszczy, po cóż miała być gotowana znakomitej jakości woda, bogata w minerały z pobliskiego strumienia lub studni? A w ogóle skąd są te źródła o zatruciach i "zakażeniach" układu pokarmowego? Poproszę o przedstawienie bibliografii, chętnie zrobię kwerendę.
  • aluzja do eksperta od historii, A. S. (odpowiedzi: 1)
  • Ta strona jakby zamarła, a nawet ekspert nie odpisuje na pytania.
  • Alamut i Raszid ad-Din, Pat (odpowiedzi: 1)
  • Jeśli Raszid ad-Din as-Sinan to Starzec z Gór, a Alamut jest doliną (rzeką) w górach Alborz i to w nich mieścił się rajski ogród, to co mają ze soba wspólnego??? Przecież Raszid rządził w Syrii, w twierdzy Masyaf, a Alborz to góry Iranu.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl