poniedziałek 19 sierpnia 2019 imieniny Bolesława i Juliana 1662 - Zmarł Blaise Pascal
Do końca roku pozostało: 0 dni
Historia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Pierwsze powstanie śląskie

Część 1

Pierwsze powstanie śląskie

17/18–24 sierpnia 1919 r.

Działacze Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska dążyli do rozpoczęcia walki jeszcze przed podpisaniem postanowień konferencji pokojowej w Paryżu. Wybuch powstania – w założeniu demonstracji zbrojnej – planowano na kwiecień, a potem czerwiec 1919 roku. Jednak politycy, zwłaszcza W. Korfanty, radzili czekać na wynik konferencji. Decyzja o plebiscycie ogłoszona w końcu czerwca pozbawiła złudzeń stronę polską, zaś Niemców – obaw o utratę całości Śląska. Niepokoje w polskich środowiskach spotkały się z naciskiem, często fizycznym, strony niemieckiej. Równocześnie Niemcy rozpoczęli sprowadzanie na Górny Śląsk wojska, które znacznie wzmocniło działający tu Grenzschutz (Straż Graniczna); w rezultacie w połowie sierpnia 1919 roku niemiecka siła zbrojna na Górnym Śląsku liczyła już około 70-80 tysięcy żołnierzy. Równocześnie przystąpiono do terroryzowania środowisk polskich, rozbijania polskich spotkań i wieców, przeprowadzano rewizje i aresztowania, utrudniano działanie nawet polskich towarzystw kulturalno-oświatowych. Napięcie narastało także w górnośląskich kopalniach i hutach, gdzie główną siłę roboczą stanowili Polacy, żywiołowo odbierający falę terroru narodowościowego, bardzo też zainteresowani hasłami rewolucji toczącej się w Niemczech. Zdarzały się przypadki usuwania z pracy aktywistów polskich, a nawet lokautu – czyli zwalniania całej załogi i przyjmowania na jej miejsce pracowników lojalnych zarówno zawodowo, jak i pod względem narodowościowym. Napięcie wzrosło jeszcze bardziej, gdy właściciele zakładów pracy w celu rozbicia środowiska polskiego zaczęli angażować dawnych bojówkarzy z niemieckich grup nacjonalistycznych.

Do wybuchu powstania doszło w rezultacie oburzenia wywołanego otwarciem ognia przez Grenzschutz do polskich robotników i ich rodzin w kopalni „Mysłowice” 15 sierpnia 1919 roku. W tym czasie od 11 sierpnia trwał już strajk na Śląsku. Już 11 sierpnia odbyła się narada przywódców POWGŚl. Po aresztowaniu Józefa Grzegorzka komendantem głównym organizacji został Alfons Zgrzebniok, zaś jego szefem sztabu był Jan Wyglenda. Ostatecznie działania powstańcze rozpoczęto 17 sierpnia 1919 roku o godzinie 1.00 w nocy – najpierw w północnej części powiatu pszczyńskiego. Zajęto Tychy, pod Paprocanami zdobyto działa i broń, wzięto do niewoli jeńców. Jednak nie udało się zająć Mikołowa i Pszczyny, więc działające tam oddziały powstańcze skierowały się ku granicy polskiej na Wiśle. Powiat rybnicki podjął walkę 18 sierpnia. Powstańcy dowodzeni przez Jana Wyglendę i Mikołaja Witczaka zwyciężyli w potyczce pod Godowem. Nie udało się zdobyć Wodzisławia, a miedzy Ligotą i Gotartowicami poniesiono porażkę. Udało się natomiast zdobyć Radzionków, Piekary, na krótko dworzec w Ligocie, opanowano też Szopienice, Dąbrówkę Małą, Roździeń, Janów i Nikiszowiec. W powiecie bytomskim zdobyto Szombierki, Bobrek, Brzegowo, Chropaczów, Godulę i Lipiny. Już jednak tego samego dnia 18 sierpnia trzeba było opuścić zajęte miejscowości i skierować się w stronę granicy z Polską. W powiecie zabrskim powstańcy wkroczyli do Biskupic i Bielszowic.




Autor: Marek Rezler
Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl