wtorek 18 czerwca 2019 imieniny Elżbiety i Marka 1815 - Bitwa pod Waterloo
Do końca roku pozostało: 0 dni
Historia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Powstanie styczniowe

Okoliczności wybuchu powstania (I)

Okoliczności wybuchu powstania

Genezy sytuacji prowadzącej ku wybuchowi kolejnego powstania na ziemiach polskich, można poszukiwać w wydarzeniach Wiosny Ludów lat 1848-1849 i rozwoju sytuacji w Europie po wojnie krymskiej (1853-1856). Pokonana Rosja po śmierci cara Mikołaja I (1825) została zmuszona do wprowadzenia wewnętrznych reform – ale już w warunkach silnie rozwijającego się ruchu rewolucyjnego. Sytuacja ta łączyła się ze zjednoczeniowymi dążeniami Włochów i podobnymi tendencjami pojawiającymi się w krajach niemieckich, coraz silniej do emancypacji spod władzy tureckiej dążyły też kraje bałkańskie. W Królestwie Polskim coraz wyraźniej widoczna była konieczność wprowadzenia reformy agrarnej, obowiązującej już na ziemiach zaboru pruskiego i w Galicji. Od lat czterdziestych XIX wieku w świadomości polskich środowisk demokratycznych dojrzewała koncepcja wojny ludowej zakładająca odzyskanie przez Polskę niepodległości w wyniku masowego ruszenia szerokich rzesz społecznych, na czele z chłopstwem uwolnionym od pańszczyzny. Zwolennicy tej koncepcji, ideolodzy reformy agrarnej zaczęli być nazywani "czerwonymi" – w odróżnieniu od "białych", kierujących się programem bardziej zachowawczym. W atmosferze fermentu i chwilowego zelżenia reżimu władzy zaborczej w Królestwie Polskim za rządów cara Aleksandra II, pojawiły się związki i organizacje spiskowe.
Pierwsze polskie organizacje niepodległościowe zawiązały się w 1856 roku wśród studentów polskich na uniwersytetach rosyjskich, zwłaszcza w Kijowie. W następnym roku podobne kółka zaczęto tworzyć w Akademii Medyko-Chirurgicznej w Warszawie. W listopadzie 1859 roku w Warszawie utworzono tajny komitet mający objąć kierownictwo nad polskimi organizacjami spiskowymi, kierowany przez Narcyza Jankowskiego i Karola Majewskiego. Z kręgów radykalnie narodowych wyszła inicjatywa zorganizowania manifestacji patriotycznej związanej z uroczystym pogrzebem generałowej Sowińskiej (wdowy po obrońcy Woli w 1831 roku), w dniu 11 czerwca 1860 r. W październiku tego roku zorganizowano bojkot uroczystości związanych ze zjazdem w stolicy Królestwa Polskiego cara Aleksandra II, cesarza Austrii Franciszka Józefa I i księcia pruskiego Wilhelma. W końcu listopada i na początku grudnia 1860 r. odbyły się manifestacje patriotyczno-religijne dla upamiętniania 30. rocznicy wybuchu powstania listopadowego.
W tym czasie najaktywniejszą legalną organizacją zajmującą się sprawami ustrojowymi Królestwa było Towarzystwo Rolnicze kierowane przez Andrzeja Zamoyskiego, a wśród dygnitarzy – konserwatysta, margrabia Aleksander Wielopolski. Pierwszy był zwolennikiem zamiany pańszczyzny na czynsz, drugi – publicznej rezygnacji Polaków z dążeń niepodległościowych, w zamian za spolszczenie administracji Królestwa Polskiego. W atmosferę rywalizacji programów politycznych wpisywał się też działający w Paryżu Ludwik Mierosławski, otwarcie nawołujący do kolejnego powstania zbrojnego.

Delegacja Miejska

Do pierwszej wielkiej manifestacji patriotycznej doszło w Warszawie 25 lutego 1861 roku, w trzydziestą rocznicę bitwy pod Grochowem. Brutalne rozpędzenie demonstracji przez żandarmerię i Kozaków doprowadziło do wzburzenia i jeszcze większego wystąpienia w dwa dni później. Wojsko na Krakowskim Przedmieściu otworzyło ogień do zgromadzonych, zabijając pięciu demonstrantów. W atmosferze ogólnej konsternacji utworzono Delegację Miejską, kierowaną przez bankiera Leopolda Kronenberga, która wymogła na namiestniku Gorczakowie zgodę na uroczysty pogrzeb pięciu poległych i wystosowała adres do cara wskazujący na prawa narodowe polskiej ludności. Wydarzenia te zapoczątkowały okres tzw. żałoby narodowej, demonstrowanej m.in. sposobem ubierania się mieszkańców i charakterze biżuterii noszonej przez kobiety. Wkrótce żałobę noszono także na prowincji, zaś adresy solidaryzujące się ze środowiskami polskimi zaczęli przygotowywać Żydzi i ewangelicy.

Plac Zamkowy

Car Aleksander II odpowiedział częściowym ustępstwami, m.in. reaktywowaniem Rady Stanu, Komisji Rządowej Wyznań i Oświaty (kierowanej przez Aleksandra Wielopolskiego), uniwersytetu w Warszawie, zapowiedział też powołanie rad miejskich i powiatowych. Równocześnie Gorczakow otrzymał polecenie zaprowadzenia bezwzględnego porządku w Królestwie Polskim. Delegacja Miejska i Towarzystwo Rolnicze zostały rozwiązane. 8 kwietnia 1861 r. tłum przypadkowo zgromadzony na placu Zamkowym w Warszawie został rozstrzelany ogniem piechoty, zginęło ok. 200 osób. Możliwość porozumienia między środowiskiem polskim i władzą zaborcy została przekreślona, zaś dalsze demonstracje patriotyczne nabrały charakteru religijno-martyrologicznego, pojawiły się też hasła solidaryzmu narodowego. W tej atmosferze toczył się też spór ideologiczny między "białymi" i "czerwonymi".

Jarosław Dąbrowski

Po zakończeniu wyborów samorządowych we wrześniu 1861 r. władze carskie podjęły akcję stłumienia polskich manifestacji patriotyczno-religijnych. 14 X 1861 r. w Królestwie ogłoszono stan wojenny. Następnego dnia, w rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki doszło jednak do kolejnych manifestacji, których uczestnicy w obawie przed wojskiem schronili się w kościoła, co jednak Rosjan nie powstrzymało. W odpowiedzi władze kościelne zamknęły świątynie, nastąpiła też eskalacja represji. 17 października w kręgach "czerwonych" powołano Komitet Miejski, który podjął przygotowania do powstania zbrojnego, początkowo poprzez jednoczenie mniejszych kręgów niepodległościowych, pod kierunkiem Apolla Korzeniowskiego i Zygmunta Chmieleńskiego. W ciągu kilku kolejnych miesięcy "czerwoni" zdołali utworzyć taką strukturę, kierowaną przez konspiracyjnego naczelnika miasta Warszawy Jarosława Dąbrowskiego ps. Łokietek, byłego kapitana armii carskiej. Utrzymywał on kontakt z rewolucyjnymi organizacjami w Rosji, m.in. z "Ziemią i Wolą" i konspiracyjnymi organizacjami oficerów rosyjskich; tajnym pismem organizacji był "Głos Warszawy". Bazę "czerwonych" stanowiły kręgi inteligenckie, rzemieślnicze i robotnicze oraz młodzież wszystkich stanów. Stronnictwo to najsilniejsze było w Królestwie Polskim; na Białorusi reprezentował je Konstanty Kalinowski.

 





Autor: Marek Rezler
Komentarze + Dodaj komentarz
  • htgh, misiek (odpowiedzi: 0)
  • niezłe materiały na" losy żołnierza, przydadzą się
  • uczestnicy powstania, gość (odpowiedzi: 0)
  • W powstaniu styczniowym uczestniczyło wiele wybitnych postaci, ale mało pisze się o kobietach. Zobaczcie tutaj: http://www.ogrodywspomnien.pl/index/showd/7291
  • :-), kingusia (odpowiedzi: 0)
  • nawet fajne !!!!!!!!!!!!!
  • h, lol (odpowiedzi: 0)
  • załóżmy że kumam :)
  • świetnie, agusia11 (odpowiedzi: 0)
  • Historia na tym portalu jest bardo dobrze opisana i ciekawsza niż w podręczniku i książce.Pa pa
  • :), kallisto (odpowiedzi: 0)
  • bardzo mi pomodło:)
  • :):):):)):)):), Ancia (odpowiedzi: 0)
  • spoko spoko ale szkoda że nie mapisaliście biografji romłalda traugutta
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl