czwartek 20 czerwca 2019 imieniny Bogny, Bożeny i Diny 1793 - Urodził się Aleksander Fredro
Do końca roku pozostało: 0 dni
Historia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Powstanie listopadowe

Królestwo Polskie doby przedpowstaniowej


Królestwo Polskie doby przedpowstaniowej
Herb Królestwa Polskiego

Rok 1815 był przełomowy dla dziejów ziem polskich. W myśl postanowień Kongresu Wiedeńskiego obszar Wielkiego Księstwa Warszawskiego został podzielony na trzy części: Królestwo Polskie, Wielkie Księstwo Poznańskie i Rzeczpospolitą Krakowską (Wolne Miasto Kraków). Społeczeństwo polskie wszystkich trzech zaborów, zmęczone kilkunastoma latami prawie nieustannych wojen, początkowo przyjęło nowy podział spokojnie, choć było świadome, że o pełnej niepodległości nie mogło być mowy. A i władze zaborcze wiele czyniły, by zjednać sobie starych-nowych poddanych. We wszystkich trzech częściach dawnej Polski zaborcy stworzyli pozory autonomii, które rzeczywiście mogły stanowić zapowiedź większych swobód narodowych w przyszłości. W Wielkim Księstwie Poznańskim władzę formalnie sprawował namiestnik (Polak, książę Antoni Radziwiłł), w rzeczywistości naczelny prezes prowincji, był też sejm prowincjonalny. W Wolnym Mieście Krakowie władzę sprawowało trzech rezydentów mocarstw zaborczych. Państewko rządzone było przez Senat Rządzący i Zgromadzenie Reprezentantów.

Adam Jerzy Czartoryski

Podobna sytuacja była w nowo utworzonym Królestwie Polskim. Od początku wprowadzono konstytucję (opracowaną przez doradcę cara, księcia Adama Jerzego Czartoryskiego) – jednak wkrótce zmodyfikowaną w kierunku ograniczenia swobód. Królestwo było formalnie połączone z Cesarstwem Rosyjskim, ale zachowywało osobny rząd, wojsko i polski język urzędowy. Obowiązywały też wolność osobista, wolność druku i nietykalność własności. Każdorazowym królem Polski był cesarz rosyjski, on też miał prawo mianowania ministrów, senatorów i wyższych urzędników oraz prawo veta w stosunku do ustaw sejmu. Podczas nieobecności monarchy władzę w Królestwie sprawował namiestnik; został nim Józef Zajączek – niegdysiejszy współpracownik Tadeusza Kościuszki i legionista, tym razem całkowicie oddany Petersburgowi.
Formalnie biorąc były to ustępstwa dość daleko idące. Nic więc dziwnego, że car Aleksander I początkowo traktowany był jako dobroczyńca Polski. To na jego cześć Karol Kurpiński skomponował słynnego monumentalnego poloneza „Witaj, królu”, zaś Alojzy Feliński – pieśń „Boże, coś Polskę”. To wkrótce po kongresie wiedeńskim powstała w Królestwie legenda Konstytucji 3 maja, nie przeszkadzano też zbytnio rozwojowi kultu czasów napoleońskich – zwłaszcza że niemal całą wyższa i średnia kadra armii Królestwa Polskiego służyła pod rozkazami cesarza Francuzów. Powołano Uniwersytet Warszawski, popierano towarzystwa naukowe i gospodarcze.

Ksawery Drucki-Lubecki

Pierwszych kilka lat istnienia Królestwa raczej nie zapowiadało przyszłego konfliktu. Był to czas stopniowej odbudowy kraju ze zniszczeń wojennych i przebudowy gospodarki, umacniało się mieszczaństwo, powstał nowy przemysł: górniczy, zapoczątkowany staraniami ks. Stanisława Staszica, rozwijało się też włókiennictwo. Wciąż jednak występowały poważne trudności finansowe.
Sytuacja poprawiła się po 1821 roku, gdy tekę ministra przychodów i skarbu objął książę Ksawery Drucki-Lubecki. Zdecydowaną polityką fiskalną doprowadził on do podniesienia dochodów państwa, rozwinął przemysł Królestwa. W 1828 roku powołano Bank Polski, który dawał mocne oparcie dla polityki gospodarczej ministra. Jedyną negatywną cechą działalności gospodarczej Lubeckiego było zbyt silne wiązanie młodego przemysłu Królestwa z rynkami zbytu w Rosji, co z czasem mogło ułatwić szantaż gospodarczy Petersburga wobec Warszawy.

2 złote
 
3 grosze
 
5 złotych

Zapowiedź nadchodzących zmian politycznych nastąpiła w cztery lata po kongresie wiedeńskim, gdy wprowadzono cenzurę, a w ślad za tym przystąpiono do rozbudowy tajnej policji, rozbudowano system inwigilacji, zaczęło też dochodzić do aresztowań politycznych. W 1820 roku liberalny minister oświecenia narodowego Stanisław Kostka Potocki został zastąpiony przez klerykała i obskuranta Stanisława Grabowskiego. W tym samym czasie wymuszono odejście Józefa Wybickiego (prawnika, autora słów naszego hymnu narodowego) ze stanowiska prezesa sądu kasacyjnego, za poparcie prawa do rozwodów, dążono też do usunięcia z prawodawstwa postanowień kodeksu napoleońskiego, obowiązującego w Księstwie Warszawskim. W 1821 roku, w ślad za postanowieniami dotyczącymi wolnomularstwa rosyjskiego, zakazano działalności lóż masońskich także w Królestwie Polskim, co było bolesnym uderzeniem w polskie narodowe środowiska intelektualne.

Wincenty Niemojowski

Sytuacja ta doprowadziła do utworzenia liberalnej opozycji w sejmie Królestwa. Duchowym przywódcą tego kierunku był książę Adam Jerzy Czartoryski, który z najbliższego współpracownika cara stał się osobą pozostawioną na marginesie życia politycznego, a w 1823 roku ostatecznie popadł w niełaskę u swego możnego protektora. Spodziewając się nieuchronnego konfliktu polsko-rosyjskiego w przyszłości zaczął potajemnie przygotowywać odpowiednio opinię publiczną Europy Zachodniej. Polityka ta z czasem dała mu oparcie w latach 1830-1861. W sejmie powstało stronnictwo opozycyjne złożone z ziemian, któremu przewodniczyli posłowie kaliscy, bracia Wincenty Niemojowski i Bonawentura Niemojowski. W rezultacie w latach 1820-1825 na polecenie cara w ogóle sejmu nie zwoływano, wbrew postanowieniom konstytucji.
W tej sytuacji, wobec wciąż jeszcze żywej obywatelskiej tradycji okresu napoleońskiego, zauroczenie Aleksandrem szybko stopniało, a po jego śmierci w 1825 roku, gdy na tron rosyjski wstąpił Mikołaj I – autokrata zdecydowanie przeciwny autonomii Polski – otwarty konflikt był już tylko kwestią czasu.




Autor: Marek Rezler
Komentarze + Dodaj komentarz
  • oficjalne dane rosyjskie, Z poważaniem Jerzy Lipka (odpowiedzi: 0)
  • mówią one o stratach wśród atakujących wojsk 10560 ludzi zabitych i rannych - Źródło - Historia Piechoty Polskiej - autor Jan Wimmer Oficjalne dane mogą być zaniżone. Interesują się tym rozdziałem historii bo piszę książkę powieść historyczną z czasów Powstania Listopadowego
  • do poprzednich komentujących, Iza (odpowiedzi: 0)
  • A zauważyliście może przycisk "dalej"?... Bardzo bogate i ciekawe opracowanie.
  • Postaraj sie koles, Crack (odpowiedzi: 1)
  • Straszniedny artykół nudny
  • wcale nieobszernie. . . , olga (odpowiedzi: 0)
  • ulallaa. . to troche za dlugie. . . ale bardzo szczegolowo opoisane. . nadaje sie na dokladna analioze dla fanow historii militarnej ; p podziwniam i tak juz na serio serio to swietnie napisane ; ))*
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl