czwartek 25 kwietnia 2019 imieniny Jarosława i Marka 1599 - Urodził się Oliver Cromwell
Do końca roku pozostało: 0 dni
Historia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Archiwum odpowiedzi eksperta

Jakie było znaczenie powstania listopadowego?

Jakie było znaczenie powstania listopadowego?

     Na wstępie chciałbym przypomnieć jedną rzecz,
o której często zapominamy, zastanawiając się nad znaczeniem różnych wypadków historycznych. Nawet najlepsi historycy nigdy do końca nie są pewni, dlaczego jakieś zjawiska wystąpiły, a jakieś inne nie.
W historii nie możemy przecież – jak w fizyce czy chemii – powtarzać doświadczeń. Jeśli na lekcji chemii chcemy na przykład zobaczyć, jak podgrzewanie wpływa na reakcję syntezy chloru i sodu, nic prostszego – bierzemy dwie probówki, w których umieszczamy chlor i sód, jedną z nich podgrzewamy, drugą nie, a następnie porównujemy sytuację w każdej z nich. Jeśli coś nie wychodzi, możemy powtarzać nasze doświadczenie tyle razy, ile chcemy.


Wojciech Kossak, Sowiński na Szańcach Woli, 1922, olej na płótnie 200x376, Muzeum Wojska Polskiego, Warszawa
W rezultacie łatwo zaobserwować wynik, na przykład że podgrzewanie przyspiesza reakcję albo że ją spowalnia (nie wiem, jak jest naprawdę – ostatnie lekcje chemii miałem 20 lat temu – chodzi mi tylko o mechanizm postępowania). Z historią jest o wiele trudniej: nie możemy w probówce zrobić malutkiego doświadczalnego świata bez powstania listopadowego po to, żeby porównać go z naszym realnym światem i zobaczyć, czym się różnią. Po dokonaniu takiego doświadczenia moglibyśmy powiedzieć, że znaczenie powstania listopadowego polega na wystąpieniu tych wydarzeń, które miały miejsce w naszym realnym świecie, a nie wystąpiły w „próbówkowym”, doświadczalnym świecie bez powstania.

     Tak więc jeśli historyk chce powiedzieć, jakie było znaczenie powstania listopadowego, skazany jest na domysły. Musi sobie wyobrazić sytuację, w której do powstania nie doszło, i zastanowić się, czym różniłby się taki świat od naszego – w ten sposób można określić znaczenie powstania. Nie należy więc dziwić się, że każdy historyk może dojść do innych wniosków. Całkowita pewność jest tu niemożliwa.
     Po tych zastrzeżeniach spróbuję napisać, co ja osobiście uważam za główne następstwa powstania listopadowego:

  1. Najważniejszym i chyba najbardziej oczywistym była Wielka Emigracja: ok. 10 tysięcy ludzi (w większości inteligencji) zaangażowanych w walki powstańcze wyjechało na Zachód, przede wszystkim do Francji. Na kilkanaście lat Paryż stał się głównym centrum kultury polskiej. Na emigracji powstawały największe dzieła naszych poetów romantycznych: Mickiewicza, Słowackiego, Krasińskiego, później także Norwida. Można chyba zaryzykować stwierdzenie, że sytuacja emigracyjna wywarła wielki wpływ na ich twórczość i że wiele idei polskiego romantyzmu (np. romantyczny mesjanizm) nie pojawiłoby się bez emigracji. Polska literatura romantyczna byłaby zapewne zupełnie inna.

  2. Prawie tak samo ważnym następstwem powstania było znaczne pogorszenie sytuacji Polaków w zaborze rosyjskim. Królestwo Polskie utraciło wiele swych odrębnych instytucji (sejm czy wojsko polskie), zlikwidowano też tak ważne instytucje kulturalne, jak Uniwersytet Warszawski i Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Warszawie. Najwięcej jednak ucierpiała polskość na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, które nie stanowiły części Królestwa Polskiego, lecz należały bezpośrednio do cesarstwa rosyjskiego. Tam Polacy byli mniejszością (większość stanowiła ludność ukraińska, białoruska bądź litewska), nic więc dziwnego, że pozycja Polaków była słabsza niż na ziemiach czysto polskich. Represje rosyjskie (m.in. zamknięcie polskiego uniwersytetu w Wilnie, liczne konfiskaty majątków szlacheckich) stanowiły początek dłuższego procesu słabnięcia polskich wpływów na tych ziemiach, czego kulminacją było przesiedlenie ludności polskiej po 1945 r. i włączenie tych ziem do Związku Radzieckiego. Możemy się zastanawiać, czy owo pogorszenie sytuacji Polaków nie nastąpiłoby i bez powstania listopadowego. Pewnie tak, ale zapewne w mniejszym stopniu i trochę później.

  3. Z kwestii mniej oczywistych warto wspomnieć, że dopiero klęska powstania listopadowego spowodowała wzrost nastrojów niepodległościowych i antyrosyjskich wśród wykształconych Polaków. Wcześniej wielu ludzi sądziło, że można osiągnąć z Rosją jakiś kompromis, który umożliwi Polakom swobodny rozwój narodowy za cenę rezygnacji z pełnej niepodległości. Klęska powstania oznaczała jednocześnie klęskę tego typu postaw. W czasie Wielkiej Emigracji coraz częściej zaczęto dochodzić do wniosku, że obowiązkiem polskiego patrioty jest zbrojna walka o niepodległość. Myśl ta aż do naszych czasów stanowiła (a może jeszcze stanowi?) ważny element polskiego patriotyzmu.

  4. Z drugiej jednak strony trzeba pamiętać, że właśnie podczas powstania pojawiła się idea walki „za naszą wolność i waszą”. Głosił ją m.in. wielki ówczesny historyk polski Joachim Lelewel. W propozycji tej chodziło o to, aby Polacy walczyli nie tylko o wolność swoją, lecz i innych narodów, także i Rosjan. Lelewel twierdził bowiem, że wrogiem nie jest lud rosyjski, lecz tylko despotyczny carat. Ta idea także zajęła ważne miejsce w polskiej tradycji.

  5. Po klęsce powstania emigranci polscy zaczęli doceniać kwestie społeczne. Uznali, że jednym z błędów popełnionych podczas powstania było lekceważenie kwestii chłopskiej. Zrozumieli, że sama szlachta nie wywalczy niepodległości, że do walki o wolność trzeba też przyciągnąć chłopów, najlepiej zaś zrobić to, dając im ziemię na własność. Od lat 30. XIX wieku aż do odzyskania niepodległości kwestia chłopska stanie się jednym z najważniejszych elementów polskiej myśli politycznej.

  6. Rzeczą może mniej ważną z punktu widzenia historii Polski, ale istotną dla dziejów europejskich był fakt, że emigracja popowstaniowa spopularyzowała w Europie wizerunek Polaka jako rewolucjonisty i bojownika. Zarazem przyczyniła się do rozszerzenia obrazu Rosji jako państwa despotycznego i tłumiącego wolność. Oba stereotypy – przynajmniej częściowo – są żywe po dziś dzień.




Komentarze + Dodaj komentarz
  • ZATRUCIA, RYśia (odpowiedzi: 0)
  • Zatrucia chyba dlatego, że świnki i inne zwierzaki chorowały, tasiemce larwy włosieńce itd. a ludzie to jedli, no to w czym problem?
  • zatruta woda, Agnieszka (odpowiedzi: 0)
  • Wez sie nie wyglupiaj tylko poczytaj sobie czym byla zatruta woda i dlaczego ludzie pili, nawet dzieci nisko procentowe piwo, albo posluchaj sobie Jedrka http://www.youtube.com/watch?v=aI68xx0ShYs&feature=relmfu
  • surowa woda :), Archeolog/Protohistoryk (odpowiedzi: 0)
  • "Ponieważ nie myto owoców ani nie gotowano wody, występowały częste zatrucia i zakażenia układu pokarmowego." - a skąd takie wyssane z palca przypuszczenia? Zatrucia były wynikiem spożywanie chociażby nadpsutego mięsa i ogólnemu problemowi z higieną, surowa woda nie ma nic z tym wspólnego. W owych czasach nie było skażenia chemicznego, ani kwaśnych deszczy, po cóż miała być gotowana znakomitej jakości woda, bogata w minerały z pobliskiego strumienia lub studni? A w ogóle skąd są te źródła o zatruciach i "zakażeniach" układu pokarmowego? Poproszę o przedstawienie bibliografii, chętnie zrobię kwerendę.
  • aluzja do eksperta od historii, A. S. (odpowiedzi: 1)
  • Ta strona jakby zamarła, a nawet ekspert nie odpisuje na pytania.
  • Alamut i Raszid ad-Din, Pat (odpowiedzi: 1)
  • Jeśli Raszid ad-Din as-Sinan to Starzec z Gór, a Alamut jest doliną (rzeką) w górach Alborz i to w nich mieścił się rajski ogród, to co mają ze soba wspólnego??? Przecież Raszid rządził w Syrii, w twierdzy Masyaf, a Alborz to góry Iranu.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl