środa 24 września 2014 imieniny Gerarda i Teodora 1821 - Urodził się Cyprian Kamil Norwid
Do końca roku pozostało: 98 dni
Historia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
  • Przyczyny wybuchu I wojny światowej
Przyczyny wybuchu I wojny światowej

Przyczyny wybuchu I wojny światowej

Temat: Przyczyny wybuchu I wojny światowej
Poziom: III kl. LO, średnie szkoły zawodowe
Autor: Izabella Kust

I. Główne zagadnienia lekcji:
1. Ukazanie kontrastów i sprzeczności na przełomie XIX i XX w. i rezultatów ich rozwiązania:
a) drogą pokojową,
b) w wyniku wojen lokalnych, które stały się przyczyną wybuchu I wojny światowej.
2. Wykazanie uwarunkowań ekspansji:
a) wzrost gospodarczy,
b) eksplozja demograficzna i rozwój przemysłu, czego skutkiem ubocznym stał się nacjonalizm,
c) radykalizm nastrojów społecznych,
d) rozwój komunikacji społecznej pozwalającej sterować nastrojami mas,
e) militaryzm (armia, flota, zbrojenia) jako czynnik wspierający nacjonalizm – kult siły i wiara w wyższość własnego narodu oraz potęgę armii jako czynnik integrujący społeczeństwo,
f) ścieranie się wpływów wynikiem ukształtowania się bloków polityczno-militarnych.

II. Cele lekcji.
Po zakończeniu lekcji uczeń powinien:
– umieć wyjaśnić przyczyny wybuchu wojny,
– rozumieć mechanizmy, które powodują powstawanie konfliktów zbrojnych,
– umieć oceniać wagę konfliktów,
– wiedzieć, że istnieją różne możliwości i motywy rozwiązywania konfliktów,
– wyjaśnić mechanizmy tworzenia bloków polityczno-militarnych,
– kształcić myślenie przyczynowo-skutkowe,
– utrwalać umiejętność pracy z mapą.

III. Uwagi dotyczące realizacji lekcji:
– 2 godz. lekcyjne,
– praca w grupach,
– metoda drzewa decyzyjnego.

IV. Środki dydaktyczne:
– mapa ścienna „Świat na przełomie XIX i XX w.”,
– atlas historyczny świata,
– E. Kozłowska, „Zeszyt ćwiczeń do technikum”, cz. 2,
– tablica ścienna dotycząca konfliktów i sposobów ich rozwiązywania – materiał pomocniczy nr 1,
– M. Sobańska-Bondaruk, S. B. Lenard, „Wiek XIX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii, studentów i uczniów”, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999,
– L. Szcześniak, „Dzieje nowożytne i najnowsze. Podręcznik dla szkół średnich”, Bydgoszcz 1992,
– A. Syta, „Historia dla ZSZ”, cz. 2, WSiP 1997.

Materiały pomocnicze nr 1 i 2 – wybór tekstów źródłowych (dokonany przez nauczyciela z ww. podręczników).
Materiał pomocniczy nr 3 – wybór źródeł statystycznych (dokonany przez nauczyciela z ww. podręczników).

V. Pojęcia:
– utrwalanie pojęć: status quo, państwa sprzymierzone, kolonializm, wyścig zbrojeń,
– nowe pojęcia: trójprzymierze, trójporozumienie, koalicja, ententa, państwa centralne, kocioł bałkański.

IV. Przebieg lekcji:

a) wprowadzenie
Na podstawie mapy politycznej „Świat z przełomu XIX i XX w.” i atlasu historycznego uczniowie pod kierunkiem nauczyciela oceniają status quo na świecie. Uczniowie charakteryzują Europę (przypomnienie wiadomości o Austro-Węgrzech, Niemczech i Włoszech).

b) rozwinięcie
Nauczyciel zwraca uwagę na sytuację Półwyspu Bałkańskiego, który jest terenem ścierania się różnych wpływów (Rosji, Turcji, Austro-Wegier, Niemiec) oraz dążeń narodowowyzwoleńczych Słowian.
Na podstawie mapy ściennej i atlasu historycznego świata uczniowie dokonują podziału kolonialnego w Afryce i Azji (mapa „Podboje kolonialne w XIX w.”). Wiadomości zapisują, uzupełniając tabelkę w zeszycie ćwiczeń E. Kozłowskiej ze str. 51 i 52.
Powyższa analiza materiału powinna doprowadzić do wniosku, że każde z dotychczasowych mocarstw będzie dążyło do utrzymania status quo. Nauczyciel poleca uczniom, aby na podstawie analizy diagramów wykazali tempo rozwoju gospodarczego państw uprzemysłowionych (materiał pomocniczy nr 2). Uczniowie wykazują dynamiczny wzrost produkcji żelaza i stali w USA i Niemczech, znacznie wolniejszy w Anglii i Francji, szybki rozwój linii kolejowych w Europie i świecie, wzrost udziału w produkcji światowej USA i Niemiec przy jednoczesnym jego spadku w Anglii i Francji. Następnie uczniowie powinni wykazać uwarunkowania ekspansji (rywalizacja ekonomiczna między państwami, potrzeby surowcowe krajów rozwiniętych, poszukiwanie taniej siły roboczej i nowych rynków zbytu, a także zwiększone aspiracje społeczeństw).
Na podstawie analizy tekstu źródłowego nr 11 uczniowie odpowiadają na pytanie, czym argumentowali Niemcy swe dążenia do hegemonii w świecie (nacjonalistyczne ambicje Niemców realizowane zgodne z ich hasłem „potrzeba nie zna przykazań”).
Na podstawie materiału pomocniczego nr 3 uczniowie analizują rozwój potęgi militarnej Niemiec, co prowadzi do wniosku, że w ciągu ćwierćwiecza na przełomie XIX i XX w. Niemcy zwiększyły swój potencjał militarny prawie o połowę, znajdując się jednocześnie w czołówce krajów pod względem wydatków wojennych (wśród państw europejskich Niemcy ustępowały tylko Rosji). Aspiracji niemieckich nie zaspokajała również flota wojenna. Stąd też biorą się niemieckie dążenia do zbrojenia na morzu w celu wzmocnienia tam swej pozycji.
Nauczyciel charakteryzuje trójprzymierze i trójporozumienie oraz zwraca uwagę, że nie są one wynikiem chęci zbliżenia stanowisk, lecz zapewnienia sobie przewagi nad przeciwnikiem.Nauczyciel powinien zwrócić uwagę na próby pokojowego rozstrzygnięcia sporów: dwa kryzysy marokańskie, utworzenie dominium w wyniku wojny z Burami (1899–1902), powstanie Związku Południowej Afryki, konferencje haskie (1899–1907).
Nauczyciel musi wyjaśnić pojęcie „kocioł bałkański”, a młodzież powinna porównać zmiany mapy politycznej Bałkanów i powiedzieć, jakie to miało znaczenie dla układu sfer wpływów w tej części Europy. Uczniowie stwierdzają, że zwiększyły się terytoria Serbii, Grecji, Czarnogóry i że powstała Albania.
Nauczyciel zwraca uwagę, że wojny bałkańskie umocniły pozycję państw bałkańskich, ale również ujawniły sprzeczności między nimi, które mogły stać się zarzewiem nowych konfliktów zbrojnych. W sferze wpływów trójprzymierza znalazły się Bułgaria i Turcja, które dążyły do zmiany istniejących granic. Niepowodzenia polityki trójprzymierza na Bałkanach oraz trwający w państwach trójporozumienia wyścig zbrojeń utwierdziły Niemcy w przekonaniu, że wojna leży w ich interesie, gdyż w innym wypadku zagrożona może być militarna i polityczna pozycja Niemiec.

c) podsumowanie
Uczniowie na podstawie materiału pomocniczego nr 1 podsumowują najważniejsze spory i sposób ich rozwiązania, wskazując jednocześnie państwa na mapie.
Na pytanie nauczyciela, czy zabójstwo arcyksięcia Ferdynanda to przyczyna, czy pretekst, odpowiadają zgodnie, że pretekst.
Nauczyciel zadaje pracę domową: wypełnienie drzewa decyzyjnego, co pobudzi wyobraźnię, zmusi do myślenia, utrwali wiadomości z lekcji, zmusi również do sięgnięcia do dodatkowej literatury.

VII. Literatura
F. Bernaś, „Od Sarajewa do Wersalu”, Warszawa 1969
M. Tanty, „Konflikty bałkańskie 1878–1918”, Warszawa 1969
„Teksty źródłowe do nauki historii w szkole”, pod red. Komitetu Redakcyjnego Komisji Dydaktycznej ZG PTH, zeszyt nr 40, PZWS Warszawa 1969
H. Tomalska, „Historia dla szkół średnich zawodowych”, cz. 2, WSiP, Warszawa 1994
K. Szelągowska, „Wykłady z historii powszechnej dla szkoły średniej”, WSiP, Warszawa 1994
A. Syta, „Podręcznik historii dla ZSZ”, cz. 2, WSiP, Warszawa 1994
E. Kozłowska, „Zeszyt ćwiczeń do technikum”, cz. 2

VIII. Propozycja pracy domowej, której rozwiązanie zaprezentowane zostanie na kolejnej lekcji jako część powtórzeniowa.
Rozwiązanie drzewa decyzyjnego: czy istniały możliwości uniknięcia wojny?
Uczniowie wnioskują, że przed I wojną światową podejmowano próby różnych rozwiązań, niemniej jednak za dużo było konfliktów i sprzeczności interesów, co było przyczyną wybuchu wojny.
„Jest to militaryzm, który stał się szalony. Jeśli nikomu nie uda się doprowadzić do uzgodnienia poglądów, dojdzie któregoś dnia do straszliwej katastrofy na skalę światową. Niestety, nikt obecnie w Europie nie może tego dokonać. Zebrało się bowiem wiele nienawiści, zbyt wiele nieufności (...)” – płk E. M. House do prezydenta Wilsona, „Raport z Berlina, maj 1914”.
Nawiązując do słów płk. E. M. House’a kierowanych do prezydenta Wilsona, zastanów się, czy istniały możliwości uniknięcia wojny.
W życiu dokonujemy wielu różnorodnych wyborów – łatwych i trudnych. Przed bardzo trudnymi wyborami stają również politycy odpowiedzialni przed swymi narodami: czy w sytuacjach konfliktowych kierować państwo na drogę walki, czy też na drogę trudnych negocjacji, czyli ustępstw i kompromisów?
Dokonaj wyboru: czy jesteś za walką i szybkimi zdobyczami, korzyściami wojennymi z uwzględnieniem konsekwencji wojny, czy za pokojowym rozstrzyganiem konfliktów międzynarodowych? Co jest ważniejsze: szybkie i łatwe korzyści, czy znacznie dłuższe i trudniejsze rozstrzyganie sporów na drodze negocjacji? A może oprócz powyższej alternatywy istnieje jeszcze inna droga? Decyzję podejmij, uwzględniając przebieg wydarzeń poprzedzających wybuch I wojny światowej. Wykorzystaj model drzewa decyzyjnego, a decyzję postaraj się dobrze uzasadnić.Zastanów się, czy twoja decyzja byłaby taka sama w przypadku, gdybyś był:
a) mieszkańcem wysoko rozwiniętego kraju,
b) mieszkańcem kraju zacofanego.

Załącznik nr 1
(do ściągnięcia w formacie .pdf (27 Kb)

Arkusz z narysowanym drzewem decyzyjnym





Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl