piątek 18 października 2019 imieniny Juliana i Łukasza 1931 - Zmarł Thomas Edison
Do końca roku pozostało: 0 dni
Język polski
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
"Medaliony"

Wstęp

Literatura faktu w okresie powojennym, zarówno w kraju, jak i na emigracji, wielokrotnie powracała do tematyki obozowej. Jeszcze w latach wojennych zaczął się kształtować w piśmiennictwie polskim specyficzny nurt prozy, która niezwykle trudno opisać w tradycyjnych kategoriach gatunkowo-rodzajowych. Czy dokumenty obrazujące zbrodnie ludobójstwa można zaliczyć do literatury pięknej i interpretować z pomocą pojęć, które znamy z obszaru poetyki i teorii literatury?

Próby analizy mechanizmów, zarówno społecznych, jak i psychologicznych, które umożliwiały zbrodnie ludobójstwa, znalazły swoją realizację w gatunkach literackich (np. Pożegnanie z Marią, Kamienny świat Tadeusza Borowskiego). Równolegle jednak do prozy fabularnej rozwijała się literatura faktu, która, rezygnując z ujęć fabularno-fikcyjnych, próbowała, nieomal reportażowo, opisać „czas pieców i krematoriów”. W kręgu tej literatury wyróżniały się Medaliony Zofii Nałkowskiej, Dymy nad Birkenau Seweryny Szmaglewskiej, Inny świat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego.

Medaliony to wydany w 1946 roku cykl ośmiu opowiadań Zofii Nałkowskiej opisujących losy ludzi, którzy przeżyli prześladowania hitlerowskie. Opowiadania relacjonują wydarzenia ze spokojem i powściągliwie, niejako z perspektywy.

Proza faktograficzna Nałkowskiej podejmuje problematykę bliską opowiadaniom oświęcimskim Tadeusza Borowskiego. Tematyka jest podobna, ale różny jest sposób jej artystycznego przedstawienia. Pożegnanie z Marią i Kamienny świat to proza z elementami fikcyjnymi, natomiast utwór Nałkowskiej mieści się w obrębie literatury faktu: prozy z pogranicza wypowiedzi artysty, dokumentalisty, pisarza, historyka.

Materiał wykorzystany w Medalionach autorka zebrała w roku 1945 w trakcie prac w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Cykl „Medaliony” składa się z ośmiu opowiadań: Profesor Spanner – opis niemieckiego instytutu naukowego produkującego m.in. mydło ze szczątków ludzkich, Dno – transport więźniarek do obozu, Kobieta cmentarna, Przy torze kolejowym, Dwojra Zielona, Wiza – eksterminacja Żydów, Człowiek jest mocny, Dorośli i dzieci w Oświęcimiu – wstrząsający dokument zbrodni ludobójstwa dokonywanych na dzieciach i dorosłych w komorach gazowych.

Prosta i zwięzła relacja Medalionów jest przerażającym rejestrem powszechnego terroru, zbrodni, eksterminacji. Behawioryzm tej prozy, unikający wielkich słów i patosu, poprzez pokazanie ceny, jaką przyszło zapłacić uczestnikom-świadkom, wspomaga oskarżycielski charakter Medalionów. Tą ceną staje się zanik podstawowych uczuć i myśli właściwych istocie ludzkiej: instynktu etycznego, wartości życia oraz solidarności ludzkiej i jej duchowej wspólnoty.

Nałkowska niemal zupełnie zrezygnowała z odautorskiego komentarza na rzecz pełnego oddania głosu uczestnikom, świadkom – tym, którzy przeżyli. O istocie i głębi oskarżenia faszyzmu decydują najprostsze reakcje, zachowania, nie zawsze w pełni uświadamiane przez opowiadających bohaterów objawy zobojętnienia, zgody na obozowy „porządek” i „rytuał”. Wypowiedzi świadków, pozbawione patosu, etycznych ocen, umiejętności rozpoznania sytuacji, są surowe, często nawet językowo i myślowo nieporadne.





Autor: Agnieszka Sobich
Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl