środa 23 października 2019 imieniny Marleny i Seweryna 1927 - Urodził się Leszek Kołakowski
Do końca roku pozostało: 0 dni
Język polski
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Zapożyczenia

Latynizmy

Są to najstarsze zapożyczenia w języku polskim, pochodzą one z łaciny. Swój początek w naszym języku mają w czasach średniowiecznych. Kiedy w 966 roku Polska przyjęła chrzest, zaczęło do nas napływać wiele słów z łaciny, często pośrednikami były języki niemiecki i czeski – z racji sąsiedztwa geograficznego oczywiście.
Ponieważ Polska znalazła się kręgu krajów katolickich, trzeba było uzupełnić słownictwo związane z kościołem, mszą, później także ze szkolnictwem. A wtedy językiem liturgii i nauczania była łacina, dlatego w tamtych czasach aż tyle zapożyczeń wzięliśmy z tego właśnie języka.
Są to m.in.: anioł, biskup, kościół, msza, pacierz, proboszcz, atrament, bakałarz, rejestr.

Oprócz kościelnych i szkolnych latynizmów są w naszym języku słowa z terminologii prawniczej, naukowej, biologicznej i wiele innych, łacina przed długi czas miała na język polski dość silny wpływ.

Inne latynizmy: akt, apelacja, awersja, dekret, dokument, iluzja, inklinacja, inicjacja, komisja, kwadrat, termin, traktat, kolokwium, muzeum, seminarium, plenum.

Istnieje jeszcze spora grupa wyrażeń, które funkcjonują w niezmienionej formie, piszemy je po łacinie i wymawiamy tak, jak nakazują to normy tego języka. Są to zwroty, wyrażenia i sentencje, które warto, a nawet wypada znać. Obok tych wyrażeń podajemy polskie znaczenie lub odpowiednik:

ad acta – do akt (używane najczęściej w wyrażeniu „odłożyć coś ad acta”)
Alma Mater – uczelnia macierzysta (dosł. matka karmiąca)
corpus delicti – dowód rzeczowy
in flagranti – na gorącym uczynku
expressis verbis – dobitnie, wyraźnie, bez ogródek
nihil novi – nic nowego
pro memoria – ku pamięci
pro forma – dla pozoru
quo vadis? – dokąd idziesz?
status quo – istniejący obecnie stan rzeczy
terra incognita – ziemia nieznana
tabula rasa – czysta karta
sensu stricto – w ścisłym znaczeniu
ibidem – tamże
in statu nascendi – w stanie powstawania
lege artis – wedle wszelkich prawideł sztuki
nolens volens – chcąc nie chcąc
opere citato – w cytowanym dziele (w skrócie op. cit.)
pro forma – dla formy, dla zachowania pozorów
pro publico bono – dla dobra publicznego, dla dobra ogółu
signum temporis – znak czasu
sui generis – swego rodzaju; swoisty, osobliwy
vide – patrz, zobacz
ex cathedra – z katedry, z urzędu





Autor: Ernest Kacperski
Komentarze + Dodaj komentarz
  • Moda na politykę, wap23 (odpowiedzi: 0)
  • Jeśli idzie o wszelkie sprawy związane z Rosją,to gdy nawet gdy trzeba pochwalić konstrukcję sputnika, obowiązuje patriotyczny dodatek: tak, sputnik jest niezły, ale oni nas uciskali. Niech autor sobie raz jeszcze przeczyta pierwszy akapit swej wypowiedzi i na drugi raz spróbuje się patriotycznie nie wygłupiać.
  • Bzdury, Bartek (odpowiedzi: 0)
  • Zapozyczenia z łaciny owszem były pierwsze, ale jako pośrednie. Bezpośrednio słowa te pochodziły w Czech! Wiec to czechizmy są pierwszymi wyrazami obcego pochodzenia, które trafiły do polszczyzny.
  • j. polski, Bożena (odpowiedzi: 0)
  • Witam, bardzo dziękuję za polonistyczną część portalu, życzę powodzenia w dalszej pracy...
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl