środa 16 października 2019 imieniny Florentyny i Gawła 1978 - Karol Wojtyła obrany na papieża
Do końca roku pozostało: 0 dni
Język polski
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Hasła Młodej Polski

Artysta

Stanisław PrzybyszewskiMłoda Polska ogłosiła rozwód artysty z tłumem, w tłumie zaś – jak wiadomo – byli głównie filistrzy. Artysta w Młodej Polsce już nie poucza, nie podtrzymuje na duchu, nie zachęca do pracy. W polskiej tradycji jest to duża zmiana, gdyż ani poeta romantyczny, ani autor pozytywistyczny (z rzadkimi wyjątkami, np. "syn minie pismo" z Vade-mecum Norwida) nie cierpieli na brak oddźwięku u czytelnika, jak ich francuscy koledzy: Baudelaire, Flaubert czy Verlaine.

Gwarantem łączności pisarza, artysty z publicznością była u nas problematyka narodowa czy społeczna. Pod koniec XIX wieku sytuacja skomplikowała się jednak. Pojawili się u nas poeci, którzy odkryli nowe powołanie artysty: kult absolutu. Oznaczało to np. służbę czystemu pięknu w ramach religii wyznającej zasadę "sztuki dla sztuki", co w praktyce oznaczało z kolei, że pisarstwo jest wolne od społecznych (moralnych, patriotycznych etc.) zobowiązań, że nie należy ubiegać się o sukces czytelniczy, a w ogóle sukces u czytelników, którymi są przecież filistrzy, nie jest wskazany. Miarą oceny dzieła miało być czyste piękno czy raczej pisane wielką literą Piękno.

Co to jest Piękno? Kryterium to wymyka się precyzyjnym określeniom. Jedyny warunek to bezinteresowność, zamiar niesłużebności wobec czegokolwiek – ważny ma być tylko impuls twórczy. W ten sposób wkraczamy w sferę transcendencji, ideę czystego piękna. Owa transcendencja nie jest tożsama z tradycyjną religijną, ale sztuka staje się poniekąd religią. Skoro tak, to kapłanem tej religii staje się artysta: "Sztuka staje się najwyższą religią, a kapłanem jej jest artysta. Jest on osobisty tylko wewnętrzną potęgą, z jaką stany duszy odtwarza, poza tym jest kosmiczną, metafizyczną siłą, przez jaką się absolut i wieczność przejawia (...). Artysta nie jest sługą ani kierownikiem, nie należy ani do narodu, ani do świata, nie służy żadnej idei ani żadnemu społeczeństwu. Artysta stoi ponad życiem, ponad światem, jest Panem Panów, nie okiełznany żadnym prawem, nie ograniczony żadną siłą ludzką." (S. Przybyszewski, Confiteor, [w:] "Życie" 1899, nr 1).

W tego rodzaju modernistycznych samookreśleniach artysta sytuuje się poza światem społecznym, jako rzecznik transcendencji, sacrum, absolutu. Artysta zajmuje się tymi kwestiami, o których zatroskana świecką codziennością, uwikłana w uprzemysłowienie i postęp ludzkość zapomniała. Artysta jest osobowością oryginalną i wybitną, reszta ludzi natomiast upodabnia się do siebie, homogenizuje się. Artysta dziedziczy godność kapłana, reszta to profani – między artystą a resztą jest przepaść. Racja jest oczywiście po stronie sztuki, ale przyszłość należy jednak do "nie sztuki".Z tej tezy wyciągano różne wnioski. Dwa skrajne prezentowali E. Orzeszkowa (Dwa bieguny), która była za cywilizacją, i Witkacy (już w dwudziestoleciu międzywojennym), który z kolei doszedł do wniosku, że doprowadzi to do upadku sztuki, a później do upadku zdehumanizowanej rzeczywistości w ogóle.




Autor: Aleksandra Warzycha
Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl