wtorek 22 października 2019 imieniny Halki i Przybysławy 1962 - Przemówienie prezydenta Kennedy’ego do narodu
Do końca roku pozostało: 0 dni
Język polski
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Juliusz Słowacki

Twórczość

Juliusz SłowackiKomentatorzy okresu romantyzmu podkreślają, że kiedy Słowacki rozpoczynał swoją działalność pisarską, bitwa o romantyzm była już w zasadzie zakończona. Fakt ten znacząco zaważył na wyborze poety dotyczącym podejmowanej problematyki. Miejsce wypowiedzi i sporów o kształt narodowej poezji zajmuje w twórczości Słowackiego problematyka bardziej ogólna - jest to refleksja nad człowiekiem, której głównym tematem jest nieprzystosowanie wybitnej jednostki do życia wśród innych ludzi. Tematyka ta pojawia się już we wczesnych wierszach poety. Motyw samotnego bohatera skłóconego ze światem i bezskutecznie szukającego swego w nim miejsca obecny jest także w dramatach z tego okresu: Mindowe (1829) i Maria Stuart (1830).

Swych pierwszych utworów Słowacki nie zdążył ogłosić w kraju. Uczynił to dopiero w Paryżu w 1828 r. Pozostały właściwie bez echa ze strony krytyków i polskiej emigracji. Stało się tak przede wszystkim za sprawą rodzinnych powiązań Słowackiego z Augustem Bécu (dr Bécu był drugim mężem matki Słowackiego), człowiekiem o - jak się powiada - "zgoła serwilistycznej postawie", którego niepochlebną rolę u boku Nowosilcowa odmalował Mickiewicz w III cz. Dziadów. Słowacki urażony sposobem, w jaki splamione zostało nazwisko jego matki, dręczony poczuciem winy z powodu niewzięcia udziału w powstaniu, skłócony z paryską emigracją, wyjechał do Genewy.

Trzeci tom jego Poezji wychodzi w 1833 r. Z zamieszczonych tam wierszy lirycznych na szczególną uwagę zasługuje Duma o Wacławie Rzewuskim. W skład tomu wchodzą także dwie powieści poetyckie Lambro i Godzina myśli. Pierwsza z nich jest oskarżeniem pokolenia romantyków o niezdolność do czynu, o pozerstwo, zagubienie się w świecie wyobrażeń. Druga to dzieło niezwykle osobiste, odwołujące się do doświadczeń poety związanych z samobójczą śmiercią jego przyjaciela Ludwika Spitznagla.

Emigracja ponownie nie zrozumiała i przemilczała poezje Słowackiego. W 1834 r. wydaje on więc bezimiennie Kordiana. W dramacie tym, dojrzałością artystyczną i intelektualną wnikliwością dorównującym Dziadom, podejmuje polemikę z Mickiewiczem i jego koncepcją roli jednostki w dziejach narodu. Słowacki ukazuje swojego bohatera jako człowieka samotnego, walczącego zarówno z własną słabością, jak i ospałością i tchórzostwem społeczeństwa. Przedstawienie to prowadzi do pesymistycznych wniosków: jednostka nie może udźwignąć odpowiedzialności za ogół; pokolenie romantyczne nie dojrzało do czynu, roztapia się w czczych deklaracjach.

Wkrótce po Kordianie Słowacki napisał nową wybitną tragedię Balladynę (1834, wyd. 1839). W utworze tym splecione zostały baśń ludowa, poemat heroikomiczny, romantyczna opera i polemika literacka. W baśniowej fabule zawarte zostało przekonanie o absurdalności świata, w którym wszystko dzieje się na opak, działania wywołują przeciwne do zamierzonych skutki, zaś wydarzenia wymykają się wszelkiej logice. Ponurej wymowie tragedii zapobiegła ironiczna gra konwencjami, pozwalająca czytelnikowi na zdystansowanie się wobec przedstawianych zdarzeń. Siła fantazji, rozmach, bogactwo efektów malarskich i muzycznych, wyrafinowanie wiersza i prostota uczuć - wszystko to czyni z Balladyny urzekającą baśń.

W Szwajcarii, poza Kordianem i Balladyną, powstała także niedokończona tragedia Horsztyński, będąca pesymistycznym obrazem ruiny państwa polskiego, której towarzyszy zniszczenie wszystkiego, co dobre i piękne w człowieku. Pożegnaniem z tym krajem stał się poemat W Szwajcarii (1835-1836), dokończony już we Florencji.

W czasie pobytu we Włoszech nadarzyła się Słowackiemu okazja odbycia podróży na Wschód - przez Grecję, Egipt i Palestynę do Libanu. Zetknięcie z orientalnym światem islamu przyniosło obfity plon poetycki. Jednym z najbardziej znanych liryków tego okresu jest Hymn o zachodzie słońca ["Smutno mi Boże..."]. Z tamtego okresu pochodzi także poemat Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu, której fragmentem jest Grób Agamemnona - jedno z bardziej gorzkich dzieł literatury polskiej.

W pisanym w Libanie Anhellim Słowacki ponownie podjął polemikę z Mickiewiczem, a ściślej z jego Księgami narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego. Anhelli jest bezlitosną krytyką środowiska polskiej emigracji. Zgodnie z wymową utworu, naród polski przeżywa swój dramat nie ze względu na chwilę dziejową, lecz z powodu swych wad. Lekarstwa nie należy więc szukać w cierpieniu, lecz w sposobie pozbycia się tych wad. Wybawienie nastąpić może jednak dopiero w następnym pokoleniu. Pochodzić będzie z rąk ludu, któremu przewodzić będzie rycerz - zwiastun zwycięstwa.

Po powrocie z Bliskiego wschodu Słowacki zatrzymał się we Florencji, skąd na stałe przeniósł się do Paryża. Tu powstały poematy Ojciec zadżumionych i Wacław, wydane następnie wraz z poematem Juliusz Słowacki (według płaskorzeźby Oleszczyńskiego)W Szwajcarii pod wspólnym tytułem Trzy poemata (1839).

W Paryżu powstaje także jeden z najważniejszych dramatów Słowackiego Lilla Weneda (1839), będący próbą odtworzenia mitu o początkach narodu polskiego. Razem z Lillą Wenedą powstała też, przypominająca siedemnastowieczne dramaty historyczne, tragedia Mazepa.

W tym samym mniej więcej czasie pojawiają się liczne nieprzychylne krytyki pod adresem Słowackiego. Jak wskazują historycy literatury, przyczyn tej sytuacji było kilka. Pierwszą z nich było niezrozumienie. Program artystyczny proponowany przez poetę przerastał możliwości właściwej oceny ze strony ówczesnej krytyki. Drugim powodem była urażona duma emigracji, pod której adresem poeta nie szczędził gorzkich uwag, oskarżając ją o małostkowość i prymitywizm. Wreszcie trzeci powód - przyjazd Mickiewicza z Lozanny do Paryża w 1840 r. i objęcie przez niego katedry Collége de France. Emigracja odczytała ten fakt jako powierzenie Mickiewiczowi misji reprezentowania kultury i narodu polskiego wobec przedstawicieli świata zachodniego. Nie mógł więc budzić jej aprobaty Słowacki, stale polemizujący z poglądami Mickiewicza.

Odpowiedzią na liczne ataki był poemat dygresyjny Beniowski, którego pięć pierwszych pieśni ukazało się w 1841 r. (dalszych pieśni poematu Słowacki nigdy już nie dokończył). Beniowski przyniósł Słowackiemu długo oczekiwany sukces.

W 1842 r. Słowacki osobiście poznał Andrzeja Towiańskiego. Spotkanie z mistrzem odegrało w życiu poety ogromną rolę; i chociaż niedługo potem zerwał z Kołem Sprawy Bożej, mistycyzm towiańczyków odmienił zupełnie tok myśli Słowackiego. Po okresie wewnętrznej przemiany poeta wkroczył w nowy etap twórczości. W jego utworach pojawiła się tematyka mistyczna. Nie ona jednak, jak utrzymują badacze, stanowiła największą odmianę - znacznie ważniejszą rolę odgrywała zmiana stylu i środków wyrazu.

Powstałe w tym okresie dramaty na skutek silnego nasycenia ich liryzmem stają się na poły poematami. W Śnie srebrnym Salomei (1843, wyd. 1844) gorączkowe sny i widzenia splatają się realizmem, zaś tragizm chłopskiej krzywdy i śmierć niewinnych ofiar napełniają ten dramat grozą. Bardziej zbliżony do głównego nurtu twórczości Słowackiego tego okresu jest Ksiądz Marek (1843), będący zapisem poszukiwań nowego bohatera odznaczającego się heroizmem moralnym, dzięki któremu może on podjąć świadomy wybór słusznej postawy. Wielu dramatów tego okresu Słowacki nigdy nie dokończył. Jedynym ukończonym, choć nie wydanym za życia poety, jest Fantazy (1845-1846).

Po wystąpienia z koła towiańczyków Słowacki rozpoczął pracę nad budowaniem własnego systemu filozoficznego. Zarys tej koncepcji przedstawił w wielokrotnie przerabianym poemacie prozą Genezis z Ducha (I redakcja 1844).

Wypracowana przez Słowackiego doktryna mistyczna posłużyła mu również dla uzasadnienia własnych przekonań politycznych, której dał wyraz w Odpowiedzi na Psalmy przyszłości (1845-1846), stanowiącej polemikę z antyrewolucyjnym stanowiskiem Krasińskiego.

Nękany przez coraz częstsze ataki gruźlicy, Słowacki przystąpił do pracy nad dwoma ostatnimi wielkimi dziełami: Samuelem Zborowskim (od 1845 r.) i Królem-Duchem (od 1846 r.). Żadnego z nich nigdy już nie dokończył. Rozmach dzieł uczynił to wręcz niewykonalnym. Pierwszy z nich jest wielkim misterium, stanowiącym opis toczącego się przed sądem Chrystusa procesu dwóch wielkich duchów: Samuela Zborowskiego i Jana Zamoyskiego. W drugim Słowacki usiłował zawrzeć wykład swojej doktryny filozoficznej.

*     *     *

Juliusz Słowacki "Testament mój" i "Hymn"
Juliusz Słowacki "Do matki"
Juliusz Słowacki "Kordian" Akt III, sc. VIII (fragment monologu Kordiana) i "Rozłączenie"
Juliusz Słowacki "Król-Duch" (rapsod V, pieśń II, w. 33-40)




Autor: Weronika Chańska
Komentarze + Dodaj komentarz
  • błędy rzeczowe, Agafia (odpowiedzi: 0)
  • Słowacki w roku 1928 przebywał raczej w Wilnie (studia!)nie zaś w Paryżu, gdzie wyjechał w 1981 roku i w tymże roku wydał tam pierwszy tomik Poezyj
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl