wtorek 17 września 2019 imieniny Franciszka i Hildegardy 1939 - Wkroczenie Armii Czerwonej do Polski
Do końca roku pozostało: 0 dni
Język polski
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Dialekty polskie

Chaber/bławatek/modrak, czyli kto ma rację?

Największe i najciekawsze różnice pomiędzy dialektami występują jednak w zakresie słownictwa. Są w każdym dialekcie pewne charakterystyczne wyrazy, które przynależą tylko do jednego, konkretnego regionu. Dzięki nim możemy na podstawie wypowiedzi rozpoznać z którego obszaru Polski pochodzi nasz rozmówca. Przyjrzyjmy się bliżej temu słownictwu, jego różnorodność wzbogaca język polski, dzięki temu możemy zachować zróżnicowanie terytorialne naszego języka a przy okazji lepiej poznać i zrozumieć mieszkańców innych regionów. A to, że każdy z nich mówi trochę inaczej niż my, nie znaczy, że mówi źle. Każdy region ma swoje specyficzne słownictwo, jak najbardziej poprawne – na tym między innymi polega piękno naszego języka.

Słownictwo poszczególnych dialektów przedstawiamy w formie przejrzystej tabeli:

Dialekty Mazowsze Małopolska Wielkopolska Śląsk Kaszuby
Wyrazy charakterystyczne chaber (bławatek)

dygować
(tańczyć)

jednoraz (nagle)

jodła (świerk)

kartofel (ziemniak)

liszka (gąsienica)

kur (kogut)

na poklep (po kolei)

otoknąć (opłukać)

pszczyć się (błyszczeć się)
bławatek (chaber)

borówki (czarne jagody)

cumelek (smoczek)

fajerka (doniczka)

gadzina (drób, bydło)

grysik (kasza manna)

kostka (pestka)

na pole (na dwór)

oglądnąć (obejrzeć)

ostrężyny (jeżyny)

sagan (czajnik)
modrak (chaber, bławatek)

dość (dużo)

korbol (dynia)

macoszki (bratki)

młodzie (drożdże)

perki, pyry (ziemniaki)

petronelka (biedronka)

skibka (kromka)

skład (sklep)

sklep (piwnica)

święcimucha (muchomor)

świętojanki (porzeczki)

węborek (wiaderko)
berać (opowiadać)

chachar (łobuz)

być w doma (zrozumieć)

dzioucha (dziewczyna)

gibko (szybko)

gruba (kopalnia)

hasiok (śmietnik)

kaj (gdzie)

kłobuk (kapelusz)

starka (babcia)

synek (chłopiec)

szczyrk (żwir)

tyj (herbata)
białka (kobieta)

brutka (narzeczona)

bula (byk)

gbur (bogaty chłop)

jagła (świerk)

kątor (ropucha)

miesiąc (księżyc)

palecznik (naparstek)

potrawnice (poziomki)

puklowaty (garbaty)

radiska (rzodkiewka)

snoża (piękna)

stari tatk (dziadek)




Autor: Ernest Kacperski
Komentarze + Dodaj komentarz
  • Kolejna nieścisła informacja o kaszubszczyźnie, Bogumiła Cirocka (odpowiedzi: 0)
  • Autor pisze, że "w niektórych szkołach tamtego regionu wprowadzono ten przedmiot, obok języka polskiego, jako obowiązkowy". Tak nie jest. Języka kaszubskiego uczą się ci uczniowie, którzy tego chcą - na podstawie deklaracji składanej przez rodziców (w przypadku osób niepełnoletnich). Natomiast jeśli już taka deklaracja zostanie złożona, to uczestniczenie w lekcjach kaszubskiego staje się obowiązkowe, a ocena z tego przedmiotu pojawia się na świadectwie i jest wliczana do średniej ocen.
  • Kaszubski nie jest dialektem języka polskiego, Bogumiła Cirocka (odpowiedzi: 0)
  • Szanowny Autorze, szanowni czytelnicy, język kaszubski nie jest dialektem języka polskiego, jest odrębnym językiem, a jego status nie stanowi już przedmiotu sporu. Oficjalnie został nazwany językiem regionalnym w roku 2005 w Ustawie z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz.U. Nr 17, poz. 141 i Nr 62, poz. 550)
  • Lokalne, sopan (odpowiedzi: 0)
  • Sa także wyrazy lokalne - włódzkiem: "krańcówka" (petla autobusowa), "migawka" (bilet miesięczny"). W innych miastach także: na przykład, krakowska "weka" czy poznańska "bułka paryska" tow łodzi "angielka"!
  • Szanowny panie, Czeslaw (odpowiedzi: 0)
  • A czy kiedys pan slyszal o dialekcie kresowym? Uczono o nim w szkolach podstawowych przed IIWS. A nawet jeszcze teraz latwo poznac czlowieka z Kresow po kilku slowach przez niego wypowiedzianych. A jakze czesto sie mowi sie o ludziach z podlasia, ze oni "sledzikuja".
  • Bardzo interesujace, Ela G (odpowiedzi: 0)
  • Dzieki
  • Gratuluję, Dorota (odpowiedzi: 0)
  • Świetne opracowanie zarówno pod względem merytorycznym, jak i wizualnym. Na pewno wykorzystam.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl