piątek 13 grudnia 2019 imieniny Otylii i Łucji 1981 - Wprowadzenie stanu wojennego w Polsce
Do końca roku pozostało: 0 dni
Język polski
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Ekspresjonizm

Ekspresjonizm w literaturze polskiej

Jacek Malczewski, Portret Jana Kasprowicza (1903)Wróćmy jeszcze do literatury polskiej. Dobrym przykładem ekspresjonizmu w Polsce są hymny Kasprowicza z cyklu Ginącemu światu. Istotne jest to, że wszystko pisane jest tu zgodnie z zasadą à rebours (fr. ‘na opak’). Modlitwa okazuje się bluźnierstwem, a hymn skierowany do Boga ujawnia swojego prawdziwego adresata – Szatana. Świat ulega deformacji. Staje się, podobnie jak na obrazie Muncha, chaosem walczących ze sobą żywiołów:

Giną w chmurach wichrów czoła;
wałem mżących mgieł dokoła
nieznany oddech miota,
jakieś potworne, dzikie kształty tworzy
i po dolinach rozpędza ich stada,
i znów je skupia w przepastnej otchłani,
i ku niebiosom wyrzuca ich kłąb [...]

(Dies irae)

Widać tu wyraźnie, że nic nie jest bezpieczne i oswojone. Widzimy przestrzeń z góry, jakby z perspektywy kosmicznej. Bardzo wyraźne są tu kolory: czerń i czerwień, a w tle szarość pustki i „próchna”.

W hymnie Święty Boże, Święty Mocny także jest wiele kolorów: „czarne ramiona krzyża”, „czarne wrony”, „przestrzeń ciemna”, „cienie” oraz „krew, która cieknie bez końca”, „krwawe szmaty”, „łuny” i „krwawa pieśń”. Światło jest jaskrawe i męczące („żar południa pali się w przestworze”), naturalne barwy roślin przybierają niepokojący odcień fioletu i żółci:

osty o żółtych kolcach,
szerokolistne łopiany,
senne podbiały,
fioletowe szaleje,
cierniste głogi
wstały
i idą...

Widać tu wyraźnie wewnętrzną dynamikę świata, którą określa walka, zmaganie się, konflikt. Podmiot, który cierpi, patrzy na świat poprzez pryzmat swojego bólu i własnej wyostrzonej wrażliwości na zło. Widać tu dobrze, jakie miejsce zajmuje autor – centrum, jego odczucia są najważniejsze. Katastroficzna wizja, jaką tworzy autor, nie daje nadziei na ocalenie. Kontrasty, dysonanse, przejaskrawienia dają bardzo mocny i wyraźny efekt chaosu. Jednak bohater utworu nie poddaje się, nie rezygnuje z buntu i poszukiwania sensu.

Jacek Malczewski, Portret Jana Kasprowicza (1903)

Oprócz hymnów Kasprowicza łączą się z nurtem modernistycznego ekspresjonizmu dramaty Stanisława Wyspiańskiego (1869-1907) oraz twórczość Tadeusza Micińskiego (1873-1918).

W poezji Micińskiego znów spotykamy wizję spustoszonego świata. Martwa materia kamiennych ruin, zimny ogień, przerażająca pustka świata bez Boga – tworzą „czarne księstwo”: prawdziwy, według poety, obraz ludzkiej egzystencji:

Z grot czarnych, które rzeźbi sen i obłąkanie,
z podziemi, gdzie wśród ognia żyje płaz –
potok łez moich w zamęcie i pinie
zapada w głuche bezdźwięczne otchłanie,
gdzie Bóg się wyparł nas [...]

(Meduza)





Autor: Agnieszka Sobich
Komentarze + Dodaj komentarz
  • Świetna praca, Varia (odpowiedzi: 0)
  • Przejrzyście i konkretnie, trafne przykłady. Pomocne jak diabli!
  • Super, nauczyciel (odpowiedzi: 0)
  • Świetne reprodukcje
  • Super, nauczyciel (odpowiedzi: 0)
  • Świetne reprodukcje
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl