sobota 20 lipca 2019 imieniny Czesława i Hieronima 1969 - Lądowanie człowieka na Księżycu
Do końca roku pozostało: 0 dni
Język polski
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Lata dwudzieste, lata trzydzieste w Polsce

Dramat

Dramat współczesny szukał bohaterów godnych naśladowania.

Autorem wielu dramatów był Jerzy Szaniawski, który urodził się 10 lutego 1886 roku w Zegrzynku nad Narwią i tam, w swoim domu rodzinnym, mieszkał prawie całe życie. Szkołę średnią ukończył w Warszawie, studia wyższe odbył w Szwajcarii. Debiutował jako dramaturg sztuką Murzyn w roku 1917. Napisał w latach międzywojennych kilkanaście utworó scenicznych, z których ważniejsze to: Ptak (1923), Żeglarz (1925), Adwokat i róże (!928), Most (1933). Z powstałych po wojnie sztuk Szaniawskiego największy rozgłos uzyskały Dwa tearty (1946). Pisarz zmarł w Warszawie 16 marca 1970 roku.

Sztuki Jerzego Szaniawskiego odsłaniają siłę takiego wzoru osobowego. W Żeglarzu Szaniawski konfrontuje dwie biografie kapitana Nuta - prawdziwą i nieprawdziwą, stworzoną przez innych, stanowiącą już legendę, mit. Pisarz szuka uzasadnienia dla sensu istnienia tej drugiej biografii kosztem prawdy. Pozwala ona bowiem wielu ludziom osiągnąć szczęście w odczuwaniu pospolitego losu.

Stanisław Ignacy Witkiewicz, AutoportretNajbardziej awangardowym dramatopisarzem dwudziestolecia międzywojennego był Stanisław Ignacy Witkiewicz, pseudonim Witkacy (1885-1939) - dramatopisarz, prozaik, filozof i teoretyk sztuki, malarz.

Syn Stanisława Witkiewicza, wybitnego krytyka sztuki, publicysty i malarza, wychowywał się w domu pod kierunkiem ojca. Urodzony w Warszawie dzieciństwo i młodość spędził w Zakopanem, po zdaniu matury we Lwowie studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, odbył kilka podróży artystycznych do Włoch, Niemiec i Francji.

Dramat osobisty skłonił go w 1914 roku do wyjazdu do Australii z ekipą etnograficzną Bronisława Malinowskiego, z którym był zaprzyjaźniony. Po wybuchu wojny światowej udał się do Rosji, wstąpił w Petersburgu do szkoły oficerskiej i jako porucznik gwardii brał udział w walkach; był świadkiem rozkładu imperium carskiego i rewolucji bolszewickiej.

Do Polski wrócił w 1918 roku, mieszkał na przemian w Zakopanem i Warszawie. Czynny w ruchu awangardowym, współpracował z grupą formistów i ze "Zwrotnicą".

Malarstwo, z czasem głównie portretowe, traktował zarobkowo, poświęcając najwięcej uwagi polemikom artystycznym, publicystyce, teorii sztuki, dramatopisarstwu (w latach 1918-1926 napisał około trzydzieści sztuk, z których część sam reżyserował), pisaniu powieści - zwłaszcza u schyłku życia - filozofii.

Ceniony jedynie przez nielicznych przedstawicieli elity umysłowej, traktowany był zazwyczaj jako utalentowany dyletant, ekscentryk i skandalista. Zmarł na szlaku ucieczki wojennej 18 IX 1939 w Jeziorach na Polesiu, popełniając samobójstwo na wieść o wkroczeniu do Polski Armii Czerwonej.

Szewcy w Teatrze Polskim w Warszawie, premiera 1983Jego dramat Szewcy został uznany przez krytykę za wybitne dzieło społeczno-polityczne. Szewcy są swoistą realizacją Witkacowskiej teorii "Czystej Formy" w teatrze. Chodziło w niej twórcy o takie fantastyczne deformowanie rzeczywistości, którego sens określałaby tylko sceniczna konstrukcja, a nie logika życiowa. Spektakl teatralny miał być syntezą gestu, mimiki i dekoracji. Bohater zaś, zaskakując pomysłami, często w dziedzinie eksperymentów uczuciowo-erotycznych czy filozoficznych dąży do czegoś niezwykłego i nienaturalnego.

Teoria ta miała podłoże filozoficzne, wiązała się bowiem z niepokojem o losy kultury jako źródła wartości. Katastroficzne przewidywania Witkacego dotyczyły zanikania przeżyć metafizycznych, jakich dostarcza sztuka czy filozofia. Pisarz bał się zaniku indywidualnego odczuwania świata i reagowania na zjawiska duchowe. Uważał, że bogactwo psychiczne człowieka wskutek uniformizacji życia ulega kryzysowi, że jednostka staje się mechanizmem bezwolnym, ulegającym wszelkiej przemocy. Dlatego też Szewców interpretować można jako dramat o degradacji psychicznej jednostki, o mechanizacji życia indywidualnego przez kolejne przewroty społeczno-polityczne.

Dla Witkacego problemem była także kobieta. W wielu jego dramatach jest ona istotą wszechpotężną, panującą nad światem mężczyzn-samców, upokarzającą ich z wysokości swego matriarchatu. Jej potęgą jest płeć.

Irina Wsiewołodna w Szewcach to postać złożona z dwóch osób - rozwydrzonej arystokratki i wulgarnej prostytutki. Język, jakim przemawia, stanowi zadziwiającą mieszankę słów patetycznych, naukowych i wulgarnych. Podobnym językiem posługują się bohaterowie innych dramatów Witkiewicza. Mniej może drapieżny w stylu i prowokacyjny, chociaż równie udziwniony jest dramat W małym dworku, ukazujący współbycie ucieleśnionego ducha zmarłej żony i matki wraz z rodziną.

Stanisław Ignacy Witkiewicz wyprzedził swą twórczością zjawiska kulturowe o kilkadziesiąt lat. Był filozofem, dramaturgiem, powieściopisarzem, malarzem, a przede wszystkim oryginalnym artystą.




Autor: Katarzyna Wąsala
Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl