
- Maria Konopnicka „Dym”
Bohaterką tej noweli jest kobieta-matka, której każdy dzień wygląda identycznie. Jej syn pracuje w fabryce. Każdego ranka kobieta przygotowuje mu jedzenie, troszczy się o niego, jak każda matka pragnie, by niczego mu nie zabrakło. Po wyjściu syna do pracy uważnie i z niepokojem obserwuje dym wydobywający się z fabrycznego komina. Ten dym przypomina jej ukochanego chłopca, jest znakiem, że syn ciężko pracuje. Kształty, jakie przybiera dym, układają się kobiecie w jej tylko wiadome figury. Pewnego dnia fabryką wstrząsa potężny wybuch. Kobieta w oknie nieruchomieje. Ten obraz zamarłej z żalu matki to końcowa scena tej noweli. Przywodzi on na myśl motyw znieruchomiałej po stracie dzieci Niobe, która zamieniła się w kamień.
- Maria Konopnicka „Banasiowa”
Tytułowa bohaterka noweli to kobieta starsza, bliska już śmierci. Mieszka ona razem z córką i jej rodziną, ma jednak wielkie poczucie winy, że bardzo im przeszkadza. Co dzień rano wychodzi z domu, aby jak najmniej zawadzać innym. Zajmuje się sprzedażą pierników w jednym z lwowskich parków. Bohaterka opowiada swoje życie kobiecie spotkanej przypadkowo w parku. Dowiadujemy się, że nie chce już żyć, jednak los jej na to jeszcze nie pozwala. Bardzo chciałaby odciążyć córkę i zięcia od utrzymywania nikomu niepotrzebnej staruszki. Okrutne to myślenie, jednak takie jest podejście Banasiowej. Mamy tu do czynienia z potęgą miłości matczynej, która jest w stanie bardzo wiele zrobić dla szczęścia i spokojnego bytowania córki. Czytelnika jednak przeraża takie podejścia do życia i śmierci.
- Pani Dulska z dramatu Gabrieli Zapolskiej
W dramacie Gabrieli Zapolskiej pt. „Moralność Pani Dulskiej” mamy do czynienia z matką, która niewątpliwie kocha swoje dzieci, jednak jej życie nie polega na ciągłym poświęcaniu się, wyrzeczeniach i cierpieniu. Ta bohaterka jest obłudna i zakłamana, dba tylko o zachowanie pozorów. Najważniejsze jest to, co ludzie widzą na zewnątrz, nieważne, co dzieje się w domu. Uwikłana jest w nieustającą grę pozorów. Jest bohaterką, która wzbudza śmiech, lecz jest to śmiech pełen pogardy i politowania nad jej postacią. Bez wątpienia jest to postać bardzo negatywna, z której nie należy wzorować się.