środa 16 października 2019 imieniny Florentyny i Gawła 1978 - Karol Wojtyła obrany na papieża
Do końca roku pozostało: 0 dni
Sztuka
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Krótka historia gitary

Hiszpania ojczyzną gitary klasycznej

Rozwój gitary klasycznej trwał długo, zanim otrzymała ona znany obecnie kształt i brzmienie.

Jej korzenie sięgają tzw. instrumentów lutniowych, posiadających pudło rezonansowe, gryf z progami i naciągnięte na nim struny. Były to różne odmiany ewoluujących w swej budowie instrumentów. Jednym z nich jest pochodzący z Persji sitar o małym jajowatym pudle i długiej szyjce gryfu, nazwany przez Chaldejczyków "qitara" (VI w. p.n.e.). Kitara, posiadająca drewniane pudło rezonansowe o bocznych ściankach zakończone dwoma wygiętymi, płaskimi ramionami połączonymi jarzmem, do którego przymocowano struny zaczepione na pudle rezonansowym, to instrument używany przez Greków (odmianą kitary była lira). Rzymianie nazwali kitarę "cithara". Była ona bardzo popularna za czasów cesarstwa rzymskiego. Przekształciła się wówczas w gruszkowate pudło rezonansowe z długim gryfem, o pięciu, sześciu strunach. Po upadku Imperium w V w. pojawiły się nowe odmiany cithary na skutek zetknięcia z kulturami ludów północnych (np. cister, psalterium, tanbura, liuto, mandora, theorbe, chittarone, colascione, orpheoreon i różne odmiany harf). W VII i VIII w. w Hiszpanii była używana chrotta, o wyglądzie przypominającym kitarę, a później guitarra morisca, o szerokiej szyjce i wybrzuszonym, owalnym pudle z licznymi otworami w płycie.

Arabowie, którzy przybyli na kontynent europejski, przywieźli ze sobą rebec, instrument smyczkowy o owalnym pudle w kształcie gruszki, oraz wschodnią lutnię.

W XIII w. rebec przyjął się w Hiszpanii całkowicie. Później zaczęto grać na nim bez smyczka, zmieniła się też jego nazwa i wygląd i jako mandola rozpowszechnił się wśród narodu hiszpańskiego. Przez następne 300 lat mandola zyskała boczne ścianki pudła rezonansowego oraz wcięcie ósemkowe. W ten sposób powstał instrument będący bezpośrednią poprzedniczką gitary - vihuela (de mano - w odróżnieniu od wypartych de peńola i de arco). Potem nazwę zmieniono na guitarra espagnola. W XI w. na terenie Włoch pojawiła się z kolei guitarra latina o charakterystycznym kształcie, wywodząca się z rzymskiej cithary. W średniowieczu gitara była instrumentem używanym przez ogół społeczeństwa, podczas gdy organy były wykorzystywane w muzyce kościelnej, zaś lutnia na dworach. Z historii instrumentu wynika, że sytuacja uległa zmianie dopiero w XVIII w., gdy zastosowano w gitarze pojedyncze struny, co ułatwiało strojenie. Dzięki temu wynalazkowi, a także za sprawą wąskiego gryfu, opanowanie techniki gry było możliwe w krótszym czasie. Lutnia zaczęła więc tracić na popularności. Na początku XIX w. ustaliła się ostatecznie liczba strun poprzez dodanie szóstej struny - E. Po bardzo długim okresie rozwoju powstał więc ostatecznie instrument nowoczesny, o dużych walorach brzmieniowych i możliwościach techniczno-wykonawczych. Fakt ten sprawił, że minione stulecie wydało wielu znakomitych gitarzystów. Byli wśród nich m.in. Mauro Giuliani, Antonio Diabelli, Johan Kaspar Mertz, Dionisio Aguado, Fernando Sor, Ferdynand Carulli, Matteo Carcassi, Napoleon Coste, Feliks Horecki i Marek Sokołowski. Okres ten nazywamy jest "złotym wiekiem gitary".

W drugiej połowie XIX w. znaczenie gitary zmalało, większe uznanie zdobyła bowiem muzyka fortepianowa i orkiestrowa.

Zapomniano również o wartościowej literaturze gitarowej. Dopiero następne stulecie i twórcy tego czasu przywrócili temu instrumentowi należne miejsce w kulturze.
Znaczenie gitary jako instrumentu zasługującego na uznanie kompozytorów, wykonawców i słuchaczy, wzrosło w XX w. dzięki licznym koncertom wirtuozów, wywodzących się najczęściej z Hiszpanii. Gitarę najchętniej wykorzystywali tzw. gitanos, czyli muzycy ludowi pochodzenia cygańskiego uprawiający muzykę flamenco, oraz zawodowi, wybitni gitarzyści, którzy występowali na estradach wielu miast europejskich, rozbudzając w ten sposób zainteresowanie grą na tym instrumencie.

Francisco Tárrega (1852-1909) był reformatorem sposobu gry na gitarze.

Stosował początkowo grę paznokciową, później przyjął technikę opuszkową. Uczniowie Tárregi rozpowszechnili jego sposób gry i stali się wykonawcami współczesnej generacji wirtuozów gitary klasycznej.
Osiągnięcia Tárregi to użycie podnóżka, ustalenie postawy grającego i układu obydwu rąk, szczególnie prawej i palcowania lewej. Jego zasługą jest również popularyzacja muzyki gitarowej na początku XX w. dzięki własnym, oryginalnym utworom i dokonanym transkrypcjom wielkich mistrzów. Drobne utwory pedagogiczne Tárrega pisał z myślą o swoich uczniach w zależności od poziomu ich umiejętności technicznych.

Andrés Torres Segovia (1893-1987) rozpowszechnił grę na gitarze klasycznej niemal na całym świecie.

Wprowadził ją jako wybitny wirtuoz na największe estrady i spowodował, że zaczęto ją traktować poważnie, jako równoprawny instrument koncertowy. Segovia był sam dla siebie nauczycielem. Doszedł do podobnych wniosków dotyczących techniki co Tárrega, jednakże pozostał przy grze paznokciowej. Wszędzie, gdzie się pojawiał, rosło zainteresowanie gitarą. Wielu sławnych kompozytorów pisało dla niego utwory, m.in. M. de Falla, A. Casella, M. Castelnuovo-Tedesco, H. Villa-Lobos, J. Rodrigo, A. Tansman i A. Russel. Powstały organizacje mające na celu naukę i propagowanie gry na tym instrumencie, a gitarę wprowadzono jako pełnoprawny instrument do szkół muzycznych i uczelni w wielu krajach. Segovia nigdy nie wystąpił w Polsce, mimo że grał nawet w Związku Radzieckim.
Inni wielcy mistrzowie gitary klasycznej w XX stuleciu to John Williams (Australia/Anglia), Narciso Yepes (Hiszpania), Julian Bream (Anglia), David Russell (Anglia), Manuel Barrueco (Kuba/USA), Leo Brouwer (Kuba), Ida Presti (Francja), Luise Walker (Austria), Maria Luisa Anido (Argentyna), Wolfgang Lendle (Niemcy), Sergio i Odair Assad (Brazylia), Sergio i Eduardo Abreu (Brazylia), Oscar Ghiglia Włochy), Abel Carlevaro, Alvaro Pierri, Alirio Diaz i wielu innych.
W XX w. gitara stała się instrumentem niezwykle popularnym. Jej szczególną cechą są dosyć duże możliwości techniczno-wykonawcze przy stosunkowo małych wymiarach i łatwym transporcie. Uniwersalność gitary powoduje, że wykorzystuje się ją w przeróżny sposób, jest to bowiem instrument strunowy przystosowany zarówno do grania akordów, jak i melodii.
Na wszystkich kontynentach można usłyszeć niezwykłe różnorodne w stylu i formie utwory gitarowe, począwszy od ludowych melodii granych na instrumentach wytwarzanych domowym sposobem, aż do wyrafinowanych kompozycji wykorzystujących szerokie możliwości, jakie daje gitara lutnicza.

W ciągu 150 lat gitara uległa zdecydowanej przemianie - od małego, niezbyt głośnego instrumentu salonowego do instrumentu mającego szerokie możliwości kolorystyczne i dynamiczne.

Miejscem narodzin współczesnej gitary klasycznej była Hiszpania - tam właśnie Antonio de Torres zaprojektował instrument o większym niż stosowane dotychczas pudle rezonansowym, wynalazł też belkowanie w kształcie wachlarza, co korzystnie wpłynęło na siłę i jakość brzmienia. Była to konstrukcja przełomowa - Torres wypracował najbardziej typowy model, który był z sukcesem powielany przez następne pokolenia lutników.




Autor: Krzysztof Nieborak
Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl