niedziela 29 marca 2020 imieniny Bertolda i Wiktoryny 1937 - Zmarł Karol Szymanowski
Do końca roku pozostało: 0 dni
Wiedza o społeczeństwie
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Zastosowanie debaty jako metody nauczania Wiedzy o Społeczeństwie

Wprowadzenie

Od 1995 roku realizuję w swojej szkole program edukacyjny "Debaty szkolne". Debata jest pewną formą publicznej dyskusji nad kontrowersyjnymi tezami z wielu dziedzin życia (w ramach Klubu Debat Szkolnych przy I LO im. St. Staszica w Lublinie realizowano m.in. takie tematy jak: "Polak jest tolerancyjny", "Szkolnictwo wyższe w Polsce powinno być bezpłatne", "Pieniądze szczęścia nie dają", "Kultura powinna być zjawiskiem masowym", "Postęp naukowo-techniczny pogarsza nasze życie" i inne).
Reguły, przebieg i kryteria oceny są ściśle określone. W dyskusji, ocenianej przez zespół sędziów, biorą udział dwa zespoły: jeden broniący tezy, drugi negujący ją. Każda drużyna składa się z trzech zawodników. Czas i kolejność wystąpień są precyzyjnie określone. Zadaniem zespołów jest przekonanie sędziów do skuteczności prezentowanej argumentacji. Ciekawostką jest, że stanowisko, jakie zajmie w debacie drużyna, losuje się tuż przed debatą. Wymaga to od uczestników przygotowania linii argumentacji aprobującej jak i negującej tezę.
Debaty kształtują umiejętność krytycznego myślenia. Uczniowie muszą oddzielić opinie od faktów, bowiem tylko te ostatnie są skutecznym wsparciem dla przygotowanych samodzielnie argumentów. Krytyczna, nie krytykancka, ocena argumentów i dowodów przedstawionych przez drużynę przeciwną daje szansę na wygranie debaty.
Ważną umiejętnością, jaką nabywają uczniowie w trakcie przygotowań do debaty, jest umiejętność jasnego formułowania sądów. Wypowiedzi uczniów muszą być klarowne, nie tylko dla przeciwników, ale i dla sędziów. Argumenty powinny być skonstruowane i zaprezentowane zgodnie z regułami logiki. Konieczność podania w trakcie debaty wyraźnie sformułowanego kryterium lub celu sprawia, że przedstawiane sądy nie mogą być oderwane od uznawanych w społeczeństwie wartości. W debacie, której tezą przykładowo jest "W społeczeństwie demokratycznym prawo obywateli do nieposłuszeństwa jest korzystne", drużyna aprobująca bronić będzie prawa społeczeństwa do oporu wobec złej władzy, dla negujących tezę tą wartością będzie np. porządek prawny państwa.
Konieczność ustosunkowania się do argumentów przeciwnika wymaga aktywnego słuchania. Widok drużyny pochylonej nad kartkami i uważnie notującej w trakcie wystąpienia mówcy z drużyny przeciwnej, jest pozytywnym sygnałem dla sędziów. Wydaje się to oczywiste, ale jak często, przysłuchując się dyskusji z udziałem polityków, odnosimy wrażenie, że nie słuchają się nawzajem, a są zainteresowani wyłącznie prezentacją własnego stanowiska.
Jednym z elementów ocenianych przez sędziów jest wykorzystanie w trakcie debaty umiejętności komunikacji interpersonalnej. Debatowanie kształtuje poprawność językową, eliminuje elementy języka potocznego, wzbogaca słownictwo. Na turnieju jedna z moich uczennic zastosowała w swojej mowie końcowej kilka, wcześniej przygotowanych, synonimów słowa "zdecydowanie" ("...zdecydowanie..., stanowczo..., bezwzględnie..., kategorycznie..., itd. opowiadamy się za...") wzbudziło to wprawdzie wesołość wśród sędziów, ale drużyna debatę wygrała, a uczennica z pewnością wzbogaciła swoje słownictwo. Równie ważne, jak komunikacja językowa, są elementy komunikacji niewerbalnej. Umiejętne wykorzystanie mimiki, gestykulacji, postawy, a także niewerbalnych aspektów mowy sprawia, że wypowiedź ucznia jest ciekawsza i bardziej przekonująca.
Reguły, które m.in. zakładają, że stanowiska, jakie zespoły zajmą w debacie, losowane są tuż przed zawodami, wymagają od uczniów przygotowania się tak do obrony jak i do negacji postawionej tezy. Uczy to bardziej obiektywnego, a mniej emocjonalnego przedstawienia swoich racji. Ze zrozumieniem i tolerancją przyjmowany jest także inny punkt widzenia prezentowany przez drużynę przeciwną. Na turnieju, już za kilka godzin, zespół może znaleźć się w roli swoich dotychczasowych adwersarzy.
Debata jest grą zespołową. Przygotowania, jak i samo debatowanie, wymagają współpracy . Wypowiedzi poszczególnych mówców muszą stanowić jedną, spójną prezentację. To, czego nie zrealizował jeden z mówców, musi być uzupełnione przez kolegów z zespołu. Ocenia się przede wszystkim zespół jako całość, a nie sumę efektów wystąpień indywidualnych.
Debatowanie wyrabia umiejętność koncentracji. Uczniowie nie tylko muszą uważnie słuchać wystąpień swoich przeciwników, ale także i swoich kolegów z zespołu, aby odpowiednio wzmocnić ich wypowiedź lub naprawić błędy i niedociągnięcia w kolejnej mowie drużyny.
Nie należy pomijać także aspektu poznawczego. Uczniowie zdobywają w trakcie przygotowań do debaty wiedzę z bardzo różnych dziedzin. Skuteczne dowodzenie, nawet najlepiej sformułowanych argumentów, wymaga sięgnięcia do bogatych źródeł faktograficznych, zmusza do częstego korzystania z Sieci Internet oraz bibliotek naukowych. Uczniowie poszerzają w ten sposób swoją wiedzę, a przy okazji uczą się korzystać z różnych źródeł informacji.
Umiejętności, jakich nabywają uczniowie w trakcie realizacji programu, procentują w codziennej rzeczywistości szkolnej. Odpowiedzi ich stają się bardziej uporządkowane, spójne i logiczne. W przyszłości łatwiej im będzie przekonać pracodawcę do swoich kwalifikacji. Nabyte umiejętności są również przydatne przy wykonywaniu zawodu prawnika, menedżera, dziennikarza, nauczyciela, psychologa, także w działalności politycznej i społecznej.
Debata może być realizowana jako atrakcyjna i skuteczna metoda nauczania, zwłaszcza na lekcjach języka polskiego, historii, wiedzy o społeczeństwie, religii i innych przedmiotów. Ja wykorzystuję debatę także na zajęciach przysposobienia obronnego jako metodę przydatną przy lekcji powtórzeniowej ze współczesnych zagrożeń ("Energia jądrowa najgorszym odkryciem XX wieku").
Debata jest też znakomitym sposobem doskonalenia umiejętności językowych na lekcjach języków obcych. Program zawiera ponadto liczne techniki treningowe i ćwiczenia, z których wiele można zastosować na zajęciach lekcyjnych (burza mózgów, mapa semantyczna, dylematy itp.)
Debata jako metoda organizowania procesu dydaktycznego polega na postawieniu przez nauczyciela kontrowersyjnej tezy. Dwa trzyosobowe zespoły w trakcie debaty starają się tę tezę obronić lub obalić. Wszyscy uczniowie przygotowują się do debaty (wcześniej możemy klasę podzielić na zespoły). Dzień przed debatą losujemy dwa zespoły, które w niej wezmą udział oraz stanowiska, jakie zajmą w debacie (za czy przeciw). Z pozostałych uczniów wybieramy skład sędziowski (5-9 osób), sędziego czasowego oraz prowadzącego debatę.
Przedstawiam przykład zajęć z wiedzy o społeczeństwie przeprowadzonych metodą debaty.




Autor: mgr Zbigniew Smutek
nauczyciel WOS w I LO im. St. Staszica w Lublinie

Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl