środa 19 czerwca 2019 imieniny Gerwazego i Protazego 1623 - Urodził się Blaise Pascal
Do końca roku pozostało: 0 dni
Ścieżki edukacyjne
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
  • Edukacja europejska w polskiej szkole
Edukacja europejska w polskiej szkole

Edukacja europejska w polskiej szkole

    Miejsce i rola edukacji w gospodarczym i kulturowym rozwoju społeczeństwa są istotne. Na uniwersalne zasady edukacji zwróciło uwagę UNESCO, przyjmując m.in., że "edukacja jest uniwersalną wartością i podstawowym prawem człowieka"1. Wśród różnorodnych czynników kształtujących system edukacyjny należy wyróżnić wartości uniwersalne i ponadnarodowe, do których niewątpliwie zaliczamy: prawa człowieka, demokrację i poczucie odpowiedzialności.
Rozwiązania systemowe w polskiej oświacie na rzecz edukacji europejskiej mają swoje bezpośrednie przełożenie na podjęte przez Ministerstwo Edukacji Narodowej decyzje. Zostały one odnotowane w podstawie programowej kształcenia ogólnego2. Na szczeblu gimnazjum wprowadzono ścieżki edukacyjne, w tym m.in. "Edukację europejską". Od 1 września 1999 r. wraz z wprowadzeniem podstawy programowej kształcenia ogólnego edukacja europejska znalazła uzasadnienie formalnoprawne w działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły. W powyższym rozporządzeniu MEN pojęcie ścieżki edukacyjnej ujęto jako "zestaw treści i umiejętności o istotnym znaczeniu wychowawczym, których realizacja może odbywać się w ramach nauczania różnych przedmiotów (bloków przedmiotowych) lub w postaci odrębnych zajęć"3.
    Zgodnie z Podstawą programową kształcenia ogólnego odpowiedzialność za wprowadzenie problematyki ścieżek edukacyjnych do szkolnego zestawu programów nauczania ponosi dyrektor szkoły, a za ich realizację odpowiedzialni są nauczyciele wszystkich przedmotów, którzy do własnego programu włączają treści poszczególnych ścieżek edukacyjnych.
Postulat integracji międzyprzedmiotowej może być realizowany poprzez różnorodne formy i metody oraz wielostronnie i wieloprzedmiotowo wykorzystany w procesie edukacyjnym szkoły. Nasuwa się zatem pytanie: jak przełożyć te założenia i treści programowe na praktykę szkolną? Na ile polski nauczyciel został przygotowany do pracy w zreformowanej szkole? Nie chodzi tu bowiem tylko o pakiety edukacyjne, poradniki dla klubów europejskich czy też materiały szkoleniowe dotyczące integracji europejskiej – tak bardzo zróżnicowane pod względem merytorycznym i metodycznym. Żadne treści ścieżki edukacyjnej "Edukacja europejska" ani żaden program nie przybliżą nas do nauczania o Europie, dla Europy i w Europie, jeżeli nie będzie rzetelnej informacji i dyskusji, a tym samym – a może przede wszystkim – myślenia o europejskim wymiarze edukacji.
    Wydaje się, że istotną sprawą jest udzielanie wsparcia nauczycielom w procesie rozwoju i doskonalenia pracy dydaktyczno-wychowawczej. Dlatego nasz Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Warszawie zaproponował kurs doskonalący pt. "Realizacja ścieżki edukacyjnej w gimnazjum – edukacja europejska". Obszar tematyczny obejmuje europejskie procesy integracyjne w kontekście tożsamości narodowej, działalności Rady Europy i obrony demokracji, wartości humanistycznych i praw człowieka oraz perspektywy integracji europejskiej. Zajęcia prowadzone są w formie interaktywnego wykładu. Są to również warsztaty przedmiotowo-metodyczne z wykorzystaniem aktywnych metod nauczania. Praca w tych zespołach zaowocuje konspektami, scenariuszami i opracowaniami zawierającymi propozycje rozwiązań metodycznych przydatnych w procesie wzbogacania treści przedmiotowych i działań wychowawczych o szeroko rozumianą problematykę europejską.
    Edukacja europejska bowiem nie może ograniczyć się do nauczania historii Europy i przybliżania nazewnictwa oraz form działania instytucji Unii Europejskiej. Wydaje się, że najistotniejszą sprawą jest kształtowanie postaw otwartych na wartości i duchowy wymiar przestrzeni europejskiej, dla których wspólnym mianownikiem są demokratyczne mechanizmy sprawowania władzy. Najistotniejszą sprawą jest zatem kształtowanie świadomości i osobowości europejskiej. Pamiętajmy jednakże o tym, że tożsamość polska nie wyklucza tożsamości europejskiej, co wydaje się sprawą bardziej złożoną, jeżeli popatrzymy na cały wachlarz różnorodnnych form aktywności uwzględniających problematykę europejską w szkole: począwszy od zajęć przedmiotowych i programów nauczania w klasach autorskich o profilu europejskim, poprzez zajęcia pozalekcyjne i pozaszkolne, a skończywszy na programach wymiany międzynarodowej – to całe bogactwo obecnych w polskiej szkole form edukacji europejskiej.

    Projektując realizację ścieżki edukacyjnej "Edukacja europejska", nauczyciel może wybrać następujące sposoby realizacji:

  1. treści ścieżki edukacyjnej zostają włączone do rozkładu materiału przedmiotu nauczanego przez nauczyciela4,
  2. ścieżka "Edukacja europejska" realizowana jest na wyodrębnionych zajęciach, np. na zajęciach koła zainteresowań czy w ramach wycieczki, spotkania,
  3. realizacja treści ścieżki edukacyjnej odbywa się w czasie kilkugodzinnych zajęć w określonym module.
    Znakomicie ułatwiają realizację ścieżki edukacyjnej "Edukacja europejska" programy nauczania, np. autorski program nauczania Ewy Repsch, który stworzony został z myślą o edukacji na poziomie gimnazjum5. Autorka zawarła w nim cenne wskazówki metodyczne pomyślane jako praktyczne rozwiązania służące wzbogacaniu wiedzy o te elementy, które przyczyniają się do rozwijania świadomości europejskiej.
    Edukacja europejska ma charakter interdyscyplinarny, łączy bowiem różne dziedziny wiedzy i angażuje nauczycieli, specjalistów danych dziedzin nauki. Jest to zatem proces edukacyjny wciąż trwający, niezakończony, na który składają się formy demokratycznych zachowań w społeczności szkolnej, demokracja bowiem pojmowana jest jako władza ludu. W kontekście całokształtu przeobrażeń ustrojowych w Europie Środkowowschodniej polska szkoła projektuje działania edukacyjne zmierzające do przygotowania młodego człowieka do życia w społeczeństwie demokratycznym, którego członkowie umieją przestrzegać praw człowieka, akceptują odmienność i potrafią funkcjonować we wspólnej Europie.
Do najważniejszych działań proeuropejskich w polskiej szkole należą:
  • działalność klubów europejskich,
  • dni europejskie w szkole,
  • konkursy wiedzy o Europie,
  • projekty na temat "Moja szkoła w Europie".
    Edukacja europejska to budowanie płaszczyzny dialogu społecznego wypełnionego myśleniem o samorządności, o wartościach takich jak szacunek do drugiego człowieka, a także otwartość na inność i różnorodność.

Przypisy:
1 Józef Półturzycki, "Wskazania dla dydaktyki w raporcie Komisji Delorsa: Learing: the treasure", w: "Tendencje w dydaktyce współczesnej", praca zbiorowa pod red. Kazimierza Denka i Franciszka Bereźnickiego, Toruń 1999
2 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 1999 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego, w: Dziennik Ustaw nr 14 z 1999 r., poz. 129
3 Tamże, s. 585
4 Teresa Stachurska-Maj, "Historia. Przewodnik metodyczny dla gimnazjum", Juka, Warszawa 2000, s. 12–79
5 Ewa Repsch, "Edukacja europejska gimnazjum", autorski program nauczania dopuszczony do użytku szkolnego przez ministra edukacji narodowej, numer dopuszczenia DKW-4014-299/99,Wydawnictwo DTSK Silesia, Wrocław 2000




Autor: dr Teresa Stachurska-Maj
Komentarze + Dodaj komentarz

Dodaj wątek
Tytuł*:
Treść*:
Autor*:
Email:

Kod*:
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl