poniedziałek 10 grudnia 2018 imieniny Daniela i Julii 1948 - Przyjęcie Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka
Do końca roku pozostało: 0 dni
Geografia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Strefy czasowe

Rachuba czasu. Czas słoneczny i miejscowy

Rachuba czasu na Ziemi

Człowiek w dawnych czasach - podobnie jak zwierzęta i rośliny - żył według Słońca, podporządkowując się następstwu dni i nocy oraz porom roku. To właśnie codzienna zmiana blasku dnia i mroku nocy regulowała życiową aktywność człowieka wyznaczając godziny jego pracy i odpoczynku. Początkowo ten prosty podział na dzień i noc zupełnie wystarczał ludziom do liczenia przedziałów krótszych niż miesiąc.

Starożytni Hebrajczycy dzielili noc na trzy okresy i zwali je strażami: wieczorną, nocną i ranną. Każda obejmowała trzecią część czasu od zachodu do wschodu Słońca, czyli - zależnie od pory roku - około czterech godzin. W Biblii napisano np. że Gedeon (jeden z dowódców wojsk Izraela) zaatakował obóz midianicki "na początku środkowej straży nocnej" - oznacza to, że atak miał miejsce gdzieś pomiędzy godziną dziesiątą wieczorem, a drugią w nocy.

W pewnym momencie wśród ludzi pojawiła się potrzeba określenia mniejszych jednostek czasu: "półgodzin", kwadransów, minut i sekund. Podział godziny na 60 mniejszych jednostek (minut), a tych na kolejne 60 jeszcze mniejszych, pochodzi od cywilizacji Sumerów, w której używany był system sześćdziesiętny. Systemem dolnej Mezopotamii miał też wpływ na stosowany obecnie podział okręgu (kąta pełnego) na 360 stopni. Związków takich można doszukiwać się również w ilości dni w roku (Słońce codziennie przesuwa się po niebie, na tle gwiazd, prawie o 1 stopień - w starożytnym Egipcie, jakieś 5 tysięcy lat temu, rok kalendarzowy miał właśnie 360 dni).

Nazwa sekunda ma podobny rdzeń w wielu językach. Pochodzi ona z łaciny: secunda divisio znaczy 'drugi podział' - drugi po podziałce minutowej godziny, ale też drugi podział stopnia w mierze kątowej.


Czas słoneczny i miejscowy

Prawie w każdym miejscu na Ziemi możemy wyznaczyć moment górowania Słońca, czyli południe. Na tym pomiarze oparty jest czas słoneczny. Ponieważ we wszystkich punktach leżących na tym samym południku górowanie Słońca następuje w jednakowym momencie, mają one ten sam czas słoneczny. W praktyce szkolnej często nazywa się ten czas czasem miejscowym.

Różnice w czasie słonecznym pomiędzy różnymi miejscami na Ziemi są funkcją odległości kątowej pomiędzy nimi (tzn. odległości wyrażonej w stopniach długości geograficznej). Oznacza to, że związek między czasem słonecznym określonych miejsc na Ziemi można wyrazić w postaci zależności:

360° ↔ 24h
15° ↔ 1h
  1° ↔ 4 minuty

Różnica 1 godziny czasu słonecznego odpowiada więc różnicy 15° pomiędzy dwoma badanymi punktami, czyli 4 minuty różnicy czasu słonecznego odpowiadają odległości 1°. Jeden stopień miary kątowej dzieli się na 60’, czyli:

60’ ⇒ 4 minuty
30’ ⇒ 2 minuty
         15’ ⇒ 1 minuta (60s)
  1’ ⇒ 4s

Skrajnymi południkami, przechodzącymi przez teren Polski, są w przybliżeniu południki 14° i 24°. Różnica w długości geograficznej między wschodnią, a zachodnią granicą Polski wynosi więc około 10°. Obrót Ziemi o kąt 10° następuje w ciągu 40 minut. Jeżeli zatem na wschodnim krańcu Polski Słońce przechodzi przez południk (jest w górowaniu), to na zachodzie do momentu kulminacji brakuje jeszcze około 40 minut i południe nastąpi tam o tyle później.

Jest to oczywiste, gdyż z południkiem miejscowym, przechodzącym przez dany punkt na powierzchni Ziemi, związana jest płaszczyzna południka niebieskiego. Dla miejscowości o różnych długościach geograficznych przebieg południka niebieskiego będzie więc w danej chwili różny.

Tak więc górowanie ciała niebieskiego następuje jednocześnie tylko w miejscowościach o tej samej długości geograficznej, tzn. położonych na jednym południku. Dlatego też w danej chwili każdemu południkowi na Ziemi odpowiadać będzie inny czas miejscowy. Ilustracją tego zjawiska może być zamieszczony obok rysunek, gdzie przedstawione są różnice w czasie miejscowym na terenie Polski.





Autor: Józef Kunicki,
LO Olecko

Komentarze + Dodaj komentarz

Madzia
madzia
grudzień 30, 2007, 15:42
dokładnie te same zadania mam za pracę domową...........
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl