Praca z uczniem uzdolnionym matematycznie

Czynności psychiczne związane ze zdobywaniem wiedzy

Praca z uczniem zdolnym wymaga od nauczyciela znajomości nie tylko wiedzy matematycznej, ale również wiedzy z zakresu psychologii i pedagogiki.

Jak pracować z uczniem zdolnym? Jakie cechy posiada uczeń uzdolniony matematycznie? Jak ustalić, czy uczeń posiada określone zdolności? Na te i inne pytania nauczyciel musi znać odpowiedzi, aby w pełni wykorzystać możliwości ucznia do realizacji pracy zarówno na lekcjach, jak i na zajęciach pozalekcyjnych.

Zdolności to, według Z. Pietrasińskiego, „takie różnice indywidualne, które sprawiają, że przy jednakowej motywacji i uprzednim przygotowaniu, poszczególni ludzie osiągają w porównywalnych warunkach niejednakowe rezultaty w uczeniu się i działaniu” (T. Tomaszewski - "Psychologia" WP, Warszawa 1978, str.736).

Aby zbadać poziom zdolności stosuje się w szkołach testy sprawdzające, przeprowadza się obserwacje lub inne badania pedagogiczne. Kiedy się już "wyłowi" uczniów zdolnych należy rozwijać ich predyspozycje, szczególnie na zajęciach dodatkowych. Oczywiście zdo-bywanie podstawowej wiedzy przez ucznia odbywa się na zajęciach obowiązkowych, ale pogłębianie i utrwalanie wiadomości to praca pod kierunkiem nauczyciela na zajęciach fakulta-tywnych w szkole lub praca samodzielna w domu.

Wśród czynności psychicznych związanych ze zdobywaniem wiedzy można (wg J. Janowicz - "Kształcenie uczniów uzdolnionych matematycznie" IKN, Wrocław 1985, str. 8) wyróżnić cztery typy:

1. p o s t r z e g a n i e  a więc umiejętność:

  • zauważania zależności,
  • dostrzegania problemów,
  • stawiania i weryfikacja hipotez,

2. p r z y s w a j a n i e, czyli umiejętność:

  • klasyfikowania,
  • analizowania i scalania,
  • odkrywania powiązań logicznych,

3. p r z e t w a r z a n i e, są to:

  • sprawność w wyciąganiu wniosków,
  • zdolność całościowego obejmowania procesu rozumowania matematycznego,
  • elastyczność myślenia abstrakcyjnego,
  • samokontrola przeprowadzonego rozumowania,
  • umiejętność myślenia abstrakcyjnego,
  • umiejętność odszukiwania najprostszych rozwiązań,

4. p r z e c h o w y w a n i e, czyli przechowywanie wiedzy w postaci uogólnionej,
    przechowywanie pewnych związków, algorytmów, zależności.





Autor: Barbara Słoma