sobota 02 sierpnia 2014 imieniny Gustawa i Kariny 1944 - Wybuch powstania warszawskiego
Do końca roku pozostało: 151 dni
Sciaga
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Skorzystaj z naszego formularza Więcej
Pamiętaj! Podawaj zawsze swój e-mail.
Język polski
Inne przedmioty
 Poleć stronę znajomemu 
Rodzaje literackie i epoki
RODZAJE LITERACKIE
EPIKA – bajka, ballada, baśń, epopeja, legenda, mit, nowela, pamiętnik, poemat dygresyjny, poemat epicki, powieść, powieść poetycka, podanie, satyra.
LIRYKA – hymn, oda, elegia, tren, sonet, pieśń, fraszka.
DRAMAT – tragedia, komedia, dramat właściwy, dramat romantyczny.
Trzy pytania określające do jakiego rodzaju należy zaklasyfikować dany utwór literacki.
a) Kto wypowiada się w danym utworze?
- Epika - narrator (N)
- Liryka - podmiot liryczny (PL), „ja” liryczne
- Dramat - osoby dramatu
b) Jak wypowiadają się podane wyżej postacie?
- Epika - N. wykorzystuje opis i opowiadanie.
- Liryka - PL posługuje się monologiem lirycznym.
- Dramat – dialog i monolog dramatyczny.
c) Co prezentują utwory zaliczane do tych 3 rodzajów?
- Epika – świat przedstawiony.
- Liryka – świat wewnętrznych przeżyć, doznań.
- Dramat - świat przedstawiony za pomocą kwestii.
EPIKA
Powieść - proza, przeważnie fikcja (występuje N)
Powieść poetycka – odmiana poematu epickiego, elementy dramatyczne, liryczne, tło wydarzeń jest historyczne np. „Konrad Wallenrod” Adama Mickiewicza
Bajka – wierszowana alegoryczna opowieść o zwierzętach lub ludziach, która posiada morał np. Ignacy Krasicki „Ptaszki w klatce”, ”Zając i wilk”, Adam Mickiewicz „Przyjaciele”
Ballada – utwór epicko-liryczny, legenda ludowa, podanie historyczne np. Adam Mickiewicz „Ballady i romanse”.
Baśń – gatunek epiki ludowej (wierzenia ludowe) np. J.Ch. Andersen „Baśnie”
Epopeja – utwór epicki, najczęściej wierszowany, ukazuje życie narodu na tle wydarzeń historycznych np. Adam Mickiewicz „Pan Tadeusz”.
Legenda – opowieść wierszem lub prozą o przeszłości (fantazja)
Mit – (legenda o Herosach i bogach) np. Jerzy Andrzejewski „Prometeusz” i Jarosław Iwaszkiewicz „Ikar”, Julian Przyboś „Nike” Jan Parandowski „Mitologia”
Nowela – krótki utwór epicki – proza, (jeden wątek) np. Prus, Konopnicka, Sienkiewicz, Żeromski,
Poemat dygresyjny – gat. epicki, refleksyjny, liryczny, satyryczny, polemiczny. np. Juliusz Słowacki „Beniowski”
Poemat epicki – utwór wierszowany np. Adam Mickiewicz „Grażyna”
Satyra – utwór ośmieszający, krytykujący np. Krasicki
LIRYKA
Hymn – pieśń błagalna lub pochwalna np. „Boże coś Polskę”
Tren – pieśń żałobna np. Jan Kochanowski „Treny”
Oda – pieśń patetyczna np. Adam Mickiewicz „Oda do młodości”
Sonet – wiersz opisowo-narracyjno-refleksyjny np. Adam Mickiewicz „Sonety krymskie”
Pieśń – gatunek liryczny, pochwalny, biesiadny, powitalny lub pożegnalny np. „Bogurodzica”
Fraszka – poetycki utwór żartobliwy np. Mikołaj Rej, Jan Kochanowski „Na lipę”, „Na zdrowie”
DRAMAT
Tragedia – tragizm bohaterów sytuacji i wydarzeń np. Jan Kochanowski „Odprawa posłów greckich”
Komedia – wesoła, komiczna i satyryczna np. Aleksander Fredro „Śluby panieńskie”
Dramat właściwy – dialogi do wystawiania na scenie np. Gabriela Zapolska „Moralność pani Dulskiej”
Dramat romantyczny np. Juliusz Słowacki „Kordian”
EPOKI LITERACKIE
STAROŻYTNOŚĆ - (Antyk)
ŚREDNIOWIECZE – do XV w. wpływ kościoła i religii, łacina, np. „Kroniki" Galla Anonima, „Bogurodzica”, „Satyra na leniwych chłopów”
ODRODZENIE (Renesans) – „Złoty wiek” XV i XVI w., rozkwit literatury i sztuki, Kopernik, druk Guttenberga, pismo w języku polskim, kult człowieka, przyrody, rozumu, odkrycia; np. Mikołaj Rej „Żywot człowieka poczciwego”, „A niechaj narodowie”, Jan Kochanowski „Pieśni, fraszki, treny”, „Odprawa posłów greckich”
BAROK – XVII w. i poł. XVIII w., kryzys wartości umysłowych, prywata szlachty, np. Jan Andrzej Morsztyn, Wacław Potocki „Fraszki”, Jan Chryzostom Pasek „Pamiętniki”
OŚWIECENIE – XVIII w., wyższość rozumu, Krasicki, Kołłątaj, Staszic.
ROMANTYZM – w Polsce (1822-1864), od „Ballad i Romansów” Mickiewicza do powstania styczniowego np. Adam Mickiewicz „Konrad Wallenrod”, „Dziady”, „Grażyna”, „Sonety krymskie”. Juliusz Słowacki „Kordian”.
POZYTYWIZM – w Polsce (1864-1890), ruch umysłowy o programie społecznym, kult nauki i rozumowania praktycznego, praca organiczna, praca u podstaw, realizm i naturalizm, np. Bolesław Prus „Lalka”, Henryk Sienkiewicz „Trylogia”, „Krzyżacy”, „Quo vadis”, nowele. Adam Asnyk "Nad głębiami", Maria Konopnicka – nowele.
MŁODA POLSKA – (1890-1918), problematyka społeczno-narodowa np. Stefan Żeromski „Ludzie bezdomni”, Stanisław Wyspiański „Wesele”, Władysław Reymont „Chłopi”
XX-LECIE MIĘDZYWOJENNE – (1918-1939) np. Żeromski „Przedwiośnie”, Zofia Nałkowska „Granica”, Maria Dąbrowska „Noce i dnie”, Bruno Schulz "Sklepy cynamonowe", "Sanatorium pod Klepsydrą", Stanisław Ignacy Witkiewicz "Pożegnanie jesieni", "Szewcy"
LITERATURA PO 1939 ROKU – (1939-45), np.: Władysław Broniewski „Co mi tam troski”, K.I. Gałczyński „Matka Boska Stalagów”, Tadeusz Borowski „Proszę państwa do gazu”, Tadeusz Różewicz, Sławomir Mrożek, Czesław Miłosz, Zbigniew Herbert

Przysłana: 29.03.2001
Autor: Dexcool (dexcool@wp.pl)
Wszystkie prace tego autora


Podgląd wydruku
Powrót
Wasza ocena: 3.47


Ocena Eduseeka: można przeczytać
można przeczytać
warto spojrzeć
szczególnie polecamy
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt